၄. ဒုတိယအဂ္ဂိသုတ္တံ

၄၇. တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဂ္ဂတသရီရဿ ဗြာဟ္မဏဿ မဟာယညော ဥပက္ခဋော ဟောတိ. ပဉ္စ ဥသဘသတာနိ ထူဏူပနီတာနိ ဟောန္တိ ယညတ္ထာယ၊ ပဉ္စ ဝစ္ဆတရသတာနိ ထူဏူပနီတာနိ ဟောန္တိ ယညတ္ထာယ၊ ပဉ္စ ဝစ္ဆတရိသတာနိ ထူဏူပနီတာနိ ဟောန္တိ ယညတ္ထာယ၊ ပဉ္စ အဇသတာနိ ထူဏူပနီတာနိ ဟောန္တိ ယညတ္ထာယ၊ ပဉ္စ ဥရဗ္ဘသတာနိ ထူဏူပနီတာနိ ဟောန္တိ ယညတ္ထာယ. အထ ခေါ ဥဂ္ဂတသရီရော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥဂ္ဂတသရီရော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘သုတံ မေတံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဂ္ဂိဿ အာဒါနံ [အာဓာနံ (သီ. သျာ.)] ယူပဿ ဥဿာပနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသ’’န္တိ. ‘‘မယာပိ ခေါ ဧတံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ သုတံ အဂ္ဂိဿ အာဒါနံ ယူပဿ ဥဿာပနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသ’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဥဂ္ဂတသရီရော ဗြာဟ္မဏော။ပေ။ တတိယမ္ပိ ခေါ ဥဂ္ဂတသရီရော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဂ္ဂိဿ အာဒါနံ ယူပဿ ဥဿာပနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသ’’န္တိ. ‘‘မယာပိ ခေါ ဧတံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ သုတံ အဂ္ဂိဿ အာဒါနံ ယူပဿ ဥဿာပနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသ’’န္တိ. ‘‘တယိဒံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ သမေတိ ဘောတော စေဝ ဂေါတမဿ အမှာကဉ္စ၊ ယဒိဒံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ’’.

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဥဂ္ဂတသရီရံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တထာဂတာ ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ – ‘သုတံ မေတံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဂ္ဂိဿ အာဒါနံ ယူပဿ ဥဿာပနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသ’န္တိ. ဧဝံ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တထာဂတာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ – ‘အဟဉှိ၊ ဘန္တေ၊ အဂ္ဂိံ [အဂ္ဂိဿ (က.)] အာဒါတုကာမော၊ [အာဓာတုကာမော (သီ. သျာ.)] ယူပံ ဥဿာပေတုကာမော. ဩဝဒတု မံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ. အနုသာသတု မံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’’တိ.

အထ ခေါ ဥဂ္ဂတသရီရော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉှိ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဂ္ဂိံ အာဒါတုကာမော ယူပံ ဥဿာပေတုကာမော. ဩဝဒတု မံ ဘဝံ ဂေါတမော. အနုသာသတု မံ ဘဝံ ဂေါတမော ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

‘‘အဂ္ဂိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဒေန္တော [အာဓေန္တော (သီ. သျာ.)] ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ တီဏိ သတ္ထာနိ ဥဿာပေတိ အကုသလာနိ ဒုက္ခုဒြယာနိ [ဒုက္ခုဒ္ဒယာနိ (သီ.)] ဒုက္ခဝိပါကာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ကာယသတ္ထံ၊ ဝစီသတ္ထံ၊ မနောသတ္ထံ. အဂ္ဂိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဒေန္တော ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဧဝံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေသိ – ‘ဧတ္တကာ ဥသဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရိယော ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ အဇာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ ဥရဗ္ဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယာ’တိ. သော ‘ပုညံ ကရောမီ’တိ အပုညံ ကရောတိ၊ ‘ကုသလံ ကရောမီ’တိ အကုသလံ ကရောတိ၊ ‘သုဂတိယာ မဂ္ဂံ ပရိယေသာမီ’တိ ဒုဂ္ဂတိယာ မဂ္ဂံ ပရိယေသတိ. အဂ္ဂိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဒေန္တော ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဣဒံ ပဌမံ မနောသတ္ထံ ဥဿာပေတိ အကုသလံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါကံ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဂ္ဂိံ အာဒေန္တော ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘ဧတ္တကာ ဥသဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရိယော ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ အဇာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ၊ ဧတ္တကာ ဥရဗ္ဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယာ’တိ. သော ‘ပုညံ ကရောမီ’တိ အပုညံ ကရောတိ၊ ‘ကုသလံ ကရောမီ’တိ အကုသလံ ကရောတိ၊ ‘သုဂတိယာ မဂ္ဂံ ပရိယေသာမီ’တိ ဒုဂ္ဂတိယာ မဂ္ဂံ ပရိယေသတိ. အဂ္ဂိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဒေန္တော ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဣဒံ ဒုတိယံ ဝစီသတ္ထံ ဥဿာပေတိ အကုသလံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါကံ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဂ္ဂိံ အာဒေန္တော ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ သယံ ပဌမံ သမာရမ္ဘတိ [သမာရဗ္ဘတိ (သီ. က.)၊ သမာရဘတိ (သျာ.)] ဥသဘာ ဟန္တုံ [ဟညန္တု (သီ. သျာ.)] ယညတ္ထာယ၊ သယံ ပဌမံ သမာရမ္ဘတိ ဝစ္ဆတရာ ဟန္တုံ ယညတ္ထာယ၊ သယံ ပဌမံ သမာရမ္ဘတိ ဝစ္ဆတရိယော ဟန္တုံ ယညတ္ထာယ၊ သယံ ပဌမံ သမာရမ္ဘတိ အဇာ ဟန္တုံ ယညတ္ထာယ၊ သယံ ပဌမံ သမာရမ္ဘတိ ဥရဗ္ဘာ ဟန္တုံ ယညတ္ထာယ [ဟညန္တု ယညတ္ထာယာတိ (သီ. သျာ.)]. သော ‘ပုညံ ကရောမီ’တိ အပုညံ ကရောတိ၊ ‘ကုသလံ ကရောမီ’တိ အကုသလံ ကရောတိ၊ ‘သုဂတိယာ မဂ္ဂံ ပရိယေသာမီ’တိ ဒုဂ္ဂတိယာ မဂ္ဂံ ပရိယေသတိ. အဂ္ဂိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဒေန္တော ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဣဒံ တတိယံ ကာယသတ္ထံ ဥဿာပေတိ အကုသလံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါကံ. အဂ္ဂိံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဒေန္တော ယူပံ ဥဿာပေန္တော ပုဗ္ဗေဝ ယညာ ဣမာနိ တီဏိ သတ္ထာနိ ဥဿာပေတိ အကုသလာနိ ဒုက္ခုဒြယာနိ ဒုက္ခဝိပါကာနိ.

‘‘တယောမေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဂ္ဂီ ပဟာတဗ္ဗာ ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ၊ န သေဝိတဗ္ဗာ. ကတမေ တယော? ရာဂဂ္ဂိ၊ ဒေါသဂ္ဂိ၊ မောဟဂ္ဂိ.

‘‘ကသ္မာ စာယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ရာဂဂ္ဂိ ပဟာတဗ္ဗော ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော? ရတ္တော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တသ္မာယံ ရာဂဂ္ဂိ ပဟာတဗ္ဗော ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကသ္မာ စာယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒေါသဂ္ဂိ ပဟာတဗ္ဗော ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော? ဒုဋ္ဌော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တသ္မာယံ ဒေါသဂ္ဂိ ပဟာတဗ္ဗော ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော.

‘‘ကသ္မာ စာယံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ မောဟဂ္ဂိ ပဟာတဗ္ဗော ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော? မူဠှော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ၊ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. တသ္မာယံ မောဟဂ္ဂိ ပဟာတဗ္ဗော ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗော၊ န သေဝိတဗ္ဗော. ဣမေ ခေါ တယော၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဂ္ဂီ ပဟာတဗ္ဗာ ပရိဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ၊ န သေဝိတဗ္ဗာ.

‘‘တယော ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အဂ္ဂီ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ မာနေတွာ ပူဇေတွာ သမ္မာ သုခံ ပရိဟာတဗ္ဗာ. ကတမေ တယော? အာဟုနေယျဂ္ဂိ၊ ဂဟပတဂ္ဂိ၊ ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂိ.

‘‘ကတမော စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဟုနေယျဂ္ဂိ? ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ယဿ တေ ဟောန္တိ မာတာတိ ဝါ ပိတာတိ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဟုနေယျဂ္ဂိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတောဟယံ [ဣတောပါယံ (က.)]၊ ဗြာဟ္မဏ၊ အာဟုတော သမ္ဘူတော၊ တသ္မာယံ အာဟုနေယျဂ္ဂိ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ မာနေတွာ ပူဇေတွာ သမ္မာ သုခံ ပရိဟာတဗ္ဗော.

‘‘ကတမော စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဂဟပတဂ္ဂိ? ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ယဿ တေ ဟောန္တိ ပုတ္တာတိ ဝါ ဒါရာတိ ဝါ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဂဟပတဂ္ဂိ. တသ္မာယံ ဂဟပတဂ္ဂိ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ မာနေတွာ ပူဇေတွာ သမ္မာ သုခံ ပရိဟာတဗ္ဗော.

‘‘ကတမော စ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂိ? ဣဓ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပရပ္ပဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ခန္တိသောရစ္စေ နိဝိဋ္ဌာ ဧကမတ္တာနံ ဒမေန္တိ၊ ဧကမတ္တာနံ သမေန္တိ၊ ဧကမတ္တာနံ ပရိနိဗ္ဗာပေန္တိ၊ အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂိ. တသ္မာယံ ဒက္ခိဏေယျဂ္ဂိ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ မာနေတွာ ပူဇေတွာ သမ္မာ သုခံ ပရိဟာတဗ္ဗော. ဣမေ ခေါ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ တယော အဂ္ဂီ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ မာနေတွာ ပူဇေတွာ သမ္မာ သုခံ ပရိဟာတဗ္ဗာ.

‘‘အယံ ခေါ ပန၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ကဋ္ဌဂ္ဂိ ကာလေန ကာလံ ဥဇ္ဇလေတဗ္ဗော၊ ကာလေန ကာလံ အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော၊ ကာလေန ကာလံ နိဗ္ဗာပေတဗ္ဗော၊ ကာလေန ကာလံ နိက္ခိပိတဗ္ဗော’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ ဥဂ္ဂတသရီရော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ အဘိက္ကန္တံ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတန္တိ. ဧသာဟံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ပဉ္စ ဥသဘသတာနိ မုဉ္စာမိ ဇီဝိတံ ဒေမိ၊ ပဉ္စ ဝစ္ဆတရသတာနိ မုဉ္စာမိ ဇီဝိတံ ဒေမိ၊ ပဉ္စ ဝစ္ဆတရိသတာနိ မုဉ္စာမိ ဇီဝိတံ ဒေမိ၊ ပဉ္စ အဇသတာနိ မုဉ္စာမိ ဇီဝိတံ ဒေမိ၊ ပဉ္စ ဥရဗ္ဘသတာနိ မုဉ္စာမိ ဇီဝိတံ ဒေမိ. ဟရိတာနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒန္တု၊ သီတာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝန္တု၊ သီတော စ နေသံ ဝါတော ဥပဝါယတ’’န္တိ [ဥပဝါယတူတိ (က.)]. စတုတ္ထံ.