၁၀. နန္ဒမာတာသုတ္တံ

၅၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိံ စာရိကံ စရန္တိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေဠုကဏ္ဍကီ [ဝေဠုကဏ္ဍကီ (သျာ.) အ. နိ. ၆.၃၇၊ ၂.၁၃၄၊ သံ. နိ. ၂.၁၇၃ ပဿိတဗ္ဗံ] နန္ဒမာတာ ဥပါသိကာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ပါရာယနံ [စူဠနိ. ပါရာယနဝဂ္ဂ၊ ဝတ္ထုဂါထာ] သရေန ဘာသတိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ဂစ္ဆတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဿောသိ ခေါ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ နန္ဒမာတာယ ဥပါသိကာယ ပါရာယနံ သရေန ဘာသန္တိယာ၊ သုတွာ ကထာပရိယောသာနံ အာဂမယမာနော အဋ္ဌာသိ.

အထ ခေါ နန္ဒမာတာ ဥပါသိကာ ပါရာယနံ သရေန ဘာသိတွာ တုဏှီ အဟောသိ. အထ ခေါ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ နန္ဒမာတာယ ဥပါသိကာယ ကထာပရိယောသာနံ ဝိဒိတွာ အဗ္ဘာနုမောဒိ – ‘‘သာဓု ဘဂိနိ၊ သာဓု ဘဂိနီ’’တိ! ‘‘ကော ပနေသော၊ ဘဒြမုခါ’’တိ? ‘‘အဟံ တေ၊ ဘဂိနိ၊ ဘာတာ ဝေဿဝဏော၊ မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘဒြမုခ၊ တေန ဟိ ယော မေ အယံ ဓမ္မပရိယာယော ဘဏိတော ဣဒံ တေ ဟောတု အာတိထေယျ’’န္တိ. ‘‘သာဓု၊ ဘဂိနိ၊ ဧတဉ္စေဝ မေ ဟောတု အာတိထေယျံ. သွေဝ [သွေ စ (သီ.)] သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော အကတပါတရာသော ဝေဠုကဏ္ဍကံ အာဂမိဿတိ၊ တဉ္စ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိတွာ မမ ဒက္ခိဏံ အာဒိသေယျာသိ. ဧတဉ္စေဝ [ဧဝဉ္စ (သီ. သျာ.)၊ ဧတဉ္စ (?)] မေ ဘဝိဿတိ အာတိထေယျ’’န္တိ.

အထ ခေါ နန္ဒမာတာ ဥပါသိကာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေသိ. အထ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော အကတပါတရာသော ယေန ဝေဠုကဏ္ဍကော တဒဝသရိ. အထ ခေါ နန္ဒမာတာ ဥပါသိကာ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ၊ အမ္ဘော ပုရိသ၊ အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ကာလံ အာရောစေဟိ – ‘ကာလော၊ ဘန္တေ၊ အယျာယ နန္ဒမာတုယာ နိဝေသနေ နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ၊ အယျေ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော နန္ဒမာတာယ ဥပါသိကာယ ပဋိဿုတွာ အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော၊ ဘန္တေ၊ အယျာယ နန္ဒမာတုယာ နိဝေသနေ နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန နန္ဒမာတာယ ဥပါသိကာယ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ နန္ဒမာတာ ဥပါသိကာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ.

အထ ခေါ နန္ဒမာတာ ဥပါသိကာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ နန္ဒမာတရံ ဥပါသိကံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော ပန တေ၊ နန္ဒမာတေ၊ ဘိက္ခုသံဃဿ အဗ္ဘာဂမနံ အာရောစေသီ’’တိ?

‘‘ဣဓာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ပါရာယနံ သရေန ဘာသိတွာ တုဏှီ အဟောသိံ. အထ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ မမ ကထာပရိယောသာနံ ဝိဒိတွာ အဗ္ဘာနုမောဒိ – ‘သာဓု၊ ဘဂိနိ၊ သာဓု၊ ဘဂိနီ’တိ! ‘ကော ပနေသော၊ ဘဒြမုခါ’တိ? ‘အဟံ တေ၊ ဘဂိနိ၊ ဘာတာ ဝေဿဝဏော၊ မဟာရာဇာ’တိ. ‘သာဓု၊ ဘဒြမုခ၊ တေန ဟိ ယော မေ အယံ ဓမ္မပရိယာယော ဘဏိတော ဣဒံ တေ ဟောတု အာတိထေယျ’န္တိ. ‘သာဓု၊ ဘဂိနိ၊ ဧတဉ္စေဝ မေ ဟောတု အာတိထေယျံ. သွေဝ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော အကတပါတရာသော ဝေဠုကဏ္ဍကံ အာဂမိဿတိ၊ တဉ္စ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဝိသိတွာ မမ ဒက္ခိဏံ အာဒိသေယျာသိ. ဧတဉ္စေဝ [ဧတဉ္စ (သီ.)၊ ဧဝဉ္စ (သျာ.)] မေ ဘဝိဿတိ အာတိထေယျ’န္တိ. ယဒိဒံ [ယမိဒံ (မ. နိ. ၁.၃၆၃)]၊ ဘန္တေ၊ ဒါနေ [ပုညံ ဟိ တံ (သီ.)၊ ပုညံ ပုညမဟိတံ (သျာ.)၊ ပုညံ ဝါ ပုညမဟံ ဝါ (ပီ.)၊ ပုညံ ဝါ ပုညမဟီ ဝါ (က.)] ပုညဉ္စ ပုညမဟီ စ တံ [ပုညံ ဟိ တံ (သီ.)၊ ပုညံ ပုညမဟိတံ (သျာ.)၊ ပုညံ ဝါ ပုညမဟံ ဝါ (ပီ.)၊ ပုညံ ဝါ ပုညမဟီ ဝါ (က.)] ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ သုခါယ ဟောတူ’’တိ.

‘‘အစ္ဆရိယံ၊ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ နန္ဒမာတေ! ယတြ ဟိ နာမ ဝေဿဝဏေန မဟာရာဇေန ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေန ဧဝံမဟေသက္ခေန ဒေဝပုတ္တေန သမ္မုခါ သလ္လပိဿသီ’’တိ.

‘‘န ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဧသေဝ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. အတ္ထိ မေ အညောပိ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. ဣဓ မေ၊ ဘန္တေ၊ နန္ဒော နာမ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ. တံ ရာဇာနော ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပကရဏေ ဩကဿ ပသယှ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသုံ. တသ္မိံ ခေါ ပနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဒါရကေ ဂဟိတေ ဝါ ဂယှမာနေ ဝါ ဝဓေ ဝါ ဝဇ္ဈမာနေ ဝါ ဟတေ ဝါ ဟညမာနေ ဝါ နာဘိဇာနာမိ စိတ္တဿ အညထတ္တ’’န္တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံ နန္ဒမာတေ! ယတြ ဟိ နာမ စိတ္တုပ္ပါဒမ္ပိ [စိတ္တုပ္ပါဒမတ္တမ္ပိ (သျာ.)] ပရိသောဓေဿသီ’’တိ.

‘‘န ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဧသေဝ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. အတ္ထိ မေ အညောပိ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. ဣဓ မေ၊ ဘန္တေ၊ သာမိကော ကာလင်္ကတော အညတရံ ယက္ခယောနိံ ဥပပန္နော. သော မေ တေနေဝ ပုရိမေန အတ္တဘာဝေန ဥဒ္ဒဿေသိ. န ခေါ ပနာဟံ၊ ဘန္တေ၊ အဘိဇာနာမိ တတောနိဒါနံ စိတ္တဿ အညထတ္တ’’န္တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ နန္ဒမာတေ! ယတြ ဟိ နာမ စိတ္တုပ္ပါဒမ္ပိ ပရိသောဓေဿသီ’’တိ.

‘‘န ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဧသေဝ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. အတ္ထိ မေ အညောပိ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. ယတောဟံ၊ ဘန္တေ၊ သာမိကဿ ဒဟရဿေဝ ဒဟရာ အာနီတာ နာဘိဇာနာမိ သာမိကံ မနသာပိ အတိစရိတာ [အတိစရိတုံ (သျာ.)၊ အတိစာရိတ္တံ (က.)]၊ ကုတော ပန ကာယေနာ’’တိ! ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ နန္ဒမာတေ! ယတြ ဟိ နာမ စိတ္တုပ္ပါဒမ္ပိ ပရိသောဓေဿသီ’’တိ.

‘‘န ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဧသေဝ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. အတ္ထိ မေ အညောပိ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. ယဒါဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဥပါသိကာ ပဋိဒေသိတာ နာဘိဇာနာမိ ကိဉ္စိ သိက္ခာပဒံ သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကမိတာ’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ နန္ဒမာတေ’’တိ!

‘‘န ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဧသေဝ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. အတ္ထိ မေ အညောပိ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. ဣဓာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ယာဝဒေဝ [ယာဝဒေဝ (သီ. သျာ.) သံ. နိ. ၂.၁၅၂ ပါဠိ စ အဋ္ဌကထာဋီကာ စ ပဿိတဗ္ဗာ] အာကင်္ခါမိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခိကာ စ ဝိဟရာမိ သတာ စ သမ္ပဇာနာ သုခဉ္စ ကာယေ ပဋိသံဝေဒေမိ၊ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ နန္ဒမာတေ’’တိ!

‘‘န ခေါ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဧသေဝ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. အတ္ထိ မေ အညောပိ အစ္ဆရိယော အဗ္ဘုတော ဓမ္မော. ယာနိမာနိ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ နာဟံ တေသံ ကိဉ္စိ အတ္တနိ အပ္ပဟီနံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ၊ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံ၊ နန္ဒမာတေ’’တိ!

အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော နန္ဒမာတရံ ဥပါသိကံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမီတိ. ဒသမံ.

မဟာယညဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.