၆. နကုလပိတုသုတ္တံ

၁၆. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ [သုံသုမာရဂိရေ (သီ. ပီ.)၊ သံသုမာရဂိရေ (ကတ္ထစိ)] ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နကုလပိတာ ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ နကုလပိတရံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ –

‘‘မာ ခေါ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ သာပေက္ခော [သာပေခေါ (ပီ. က.)] ကာလမကာသိ. ဒုက္ခာ၊ ဂဟပတိ၊ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ၊ ဂရဟိတာ စ ဘဂဝတာ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ. သိယာ ခေါ ပန တေ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝမဿ – ‘န နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ မမစ္စယေန သက္ခိဿတိ [န သက္ခိဿတိ (သီ. သျာ. ကံ.)၊ သက္ကောတိ (ပီ. က.)] ဒါရကေ ပေါသေတုံ၊ ဃရာဝါသံ သန္ဓရိတု’န္တိ [သန္ဓရိတုန္တိ (က.)၊ သဏ္ဌရိတုံ (သျာ.)]. န ခေါ ပနေတံ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကုသလာဟံ၊ ဂဟပတိ၊ ကပ္ပါသံ ကန္တိတုံ ဝေဏိံ ဩလိခိတုံ. သက္ကောမဟံ၊ ဂဟပတိ၊ တဝစ္စယေန ဒါရကေ ပေါသေတုံ၊ ဃရာဝါသံ သန္ဓရိတုံ. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ မာ သာပေက္ခော ကာလမကာသိ. ဒုက္ခာ၊ ဂဟပတိ၊ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ၊ ဂရဟိတာ စ ဘဂဝတာ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ.

‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝမဿ – ‘နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ မမစ္စယေန အညံ ဃရံ [ဘတ္တာရံ (သျာ. ကံ.)၊ ဝီရံ (သီ.)] ဂမိဿတီ’တိ. န ခေါ ပနေတံ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တွဉ္စေဝ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ ဇာနာသိ အဟဉ္စ၊ ယံ နော [ယဒါ တေ (သီ.)၊ ယထာ (သျာ.)၊ ယထာ နော (ပီ.)] သောဠသဝဿာနိ ဂဟဋ္ဌကံ ဗြဟ္မစရိယံ သမာစိဏ္ဏံ [သမာဒိန္နံ (သီ.)]. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ မာ သာပေက္ခော ကာလမကာသိ. ဒုက္ခာ၊ ဂဟပတိ၊ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ၊ ဂရဟိတာ စ ဘဂဝတာ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ.

‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝမဿ – ‘နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ မမစ္စယေန န ဒဿနကာမာ ဘဝိဿတိ ဘဂဝတော န ဒဿနကာမာ ဘိက္ခုသံဃဿာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟဉှိ၊ ဂဟပတိ၊ တဝစ္စယေန ဒဿနကာမတရာ စေဝ ဘဝိဿာမိ ဘဂဝတော၊ ဒဿနကာမတရာ စ ဘိက္ခုသံဃဿ. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ မာ သာပေက္ခော ကာလမကာသိ. ဒုက္ခာ၊ ဂဟပတိ၊ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ၊ ဂရဟိတာ စ ဘဂဝတာ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ.

‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝမဿ – ‘န နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ မမစ္စယေန သီလေသု [နကုလမာတာ။ န သီလေသု (သီ. ပီ.)] ပရိပူရကာရိနီ’တိ. န ခေါ ပနေတံ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာဝတာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ တဿ ဘဂဝတော သာဝိကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနိယော၊ အဟံ တာသံ အညတရာ. ယဿ ခေါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – အယံ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ – တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆတု. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ မာ သာပေက္ခော ကာလမကာသိ. ဒုက္ခာ၊ ဂဟပတိ၊ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ၊ ဂရဟိတာ စ ဘဂဝတာ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ.

‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝမဿ – ‘န နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ လာဘိနီ [နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ န လာဘိနီ (ပီ.)] အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာဝတာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ တဿ ဘဂဝတော သာဝိကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ လာဘိနိယော အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ၊ အဟံ တာသံ အညတရာ. ယဿ ခေါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – အယံ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ – တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆတု. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ မာ သာပေက္ခော ကာလမကာသိ. ဒုက္ခာ၊ ဂဟပတိ၊ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ၊ ဂရဟိတာ စ ဘဂဝတာ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ.

‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝမဿ – ‘န နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဩဂါဓပ္ပတ္တာ ပတိဂါဓပ္ပတ္တာ အဿာသပ္ပတ္တာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရတီ’တိ. န ခေါ ပနေတံ၊ ဂဟပတိ၊ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာဝတာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ တဿ ဘဂဝတော သာဝိကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဩဂါဓပ္ပတ္တာ ပတိဂါဓပ္ပတ္တာ အဿာသပ္ပတ္တာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရန္တိ၊ အဟံ တာသံ အညတရာ. ယဿ ခေါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – အယံ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ – တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆတု. တသ္မာတိဟ တွံ၊ ဂဟပတိ၊ မာ သာပေက္ခော ကာလမကာသိ. ဒုက္ခာ ဂဟပတိ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ၊ ဂရဟိတာ စ ဘဂဝတာ သာပေက္ခဿ ကာလကိရိယာ’’တိ.

အထ ခေါ နကုလပိတုနော ဂဟပတိဿ နကုလမာတရာ [နကုလမာတာယ (သီ. သျာ.)၊ နကုလမာတုယာ (က.)] ဂဟပတာနိယာ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိယမာနဿ သော အာဗာဓော ဌာနသော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ. ဝုဋ္ဌဟိ [ဝုဋ္ဌာတိ (က.)] စ နကုလပိတာ ဂဟပတိ တမှာ အာဗာဓာ၊ တထာ ပဟီနော စ ပန နကုလပိတုနော ဂဟပတိဿ သော အာဗာဓော အဟောသိ. အထ ခေါ နကုလပိတာ ဂဟပတိ ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော [‘‘ဂိလာနဘာဝတော ဝုဋ္ဌာယ ဌိတော၊ ဘာဝပ္ပဓာနော ဟိ အယံ နိဒ္ဒေသော’’တိ ဋီကာသံဝဏ္ဏနာ] အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ နကုလပိတရံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘လာဘာ တေ၊ ဂဟပတိ၊ သုလဒ္ဓံ တေ၊ ဂဟပတိ! ယဿ တေ နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ အနုကမ္ပိကာ အတ္ထကာမာ ဩဝါဒိကာ အနုသာသိကာ. ယာဝတာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ မမ သာဝိကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ သီလေသု ပရိပူရကာရိနိယော၊ နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ တာသံ အညတရာ. ယာဝတာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ မမ သာဝိကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ လာဘိနိယော အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထဿ၊ နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ တာသံ အညတရာ. ယာဝတာ ခေါ၊ ဂဟပတိ၊ မမ သာဝိကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဩဂါဓပ္ပတ္တာ ပတိဂါဓပ္ပတ္တာ အဿာသပ္ပတ္တာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရန္တိ၊ နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ တာသံ အညတရာ. လာဘာ တေ၊ ဂဟပတိ၊ သုလဒ္ဓံ တေ၊ ဂဟပတိ! ယဿ တေ နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ အနုကမ္ပိကာ အတ္ထကာမာ ဩဝါဒိကာ အနုသာသိကာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.