၁. စေတနာသုတ္တံ

၁၇၁. [ကထာ. ၅၃၉] ‘‘ကာယေ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ ကာယသဉ္စေတနာဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. ဝါစာယ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ ဝစီသဉ္စေတနာဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. မနေ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ မနောသဉ္စေတနာဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာဝ.

‘‘သာမံ ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. ပရေ ဝါဿ [ပရေ ဝါ တဿ (က.)] တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောန္တိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. သမ္ပဇာနော ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. အသမ္ပဇာနော ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ.

‘‘သာမံ ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ ပရေ ဝါဿ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောန္တိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ သမ္ပဇာနော ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ အသမ္ပဇာနော ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ.

‘‘သာမံ ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ ပရေ ဝါဿ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောန္တိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ သမ္ပဇာနော ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ အသမ္ပဇာနော ဝါ တံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ၊ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ.

‘‘ဣမေသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မေသု အဝိဇ္ဇာ အနုပတိတာ၊ အဝိဇ္ဇာယတွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သော ကာယော န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ သာ ဝါစာ န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ သော မနော န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ၊ ခေတ္တံ တံ [ဝတ္ထုံ တံ (သဗ္ဗတ္ထ)] န ဟောတိ။ပေ။ ဝတ္ထုံ တံ န ဟောတိ။ပေ။ အာယတနံ တံ န ဟောတိ။ပေ။ အဓိကရဏံ တံ န ဟောတိ ယံပစ္စယာဿ တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခ’’န္တိ.

‘‘စတ္တာရောမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘာ. ကတမေ စတ္တာရော? အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော၊ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ၊ နော ပရသဉ္စေတနာ. အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော၊ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ ပရသဉ္စေတနာ ကမတိ၊ နော အတ္တသဉ္စေတနာ. အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော၊ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ စ ကမတိ ပရသဉ္စေတနာ စ. အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော၊ ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ နေဝတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ၊ နော ပရသဉ္စေတနာ. ဣမေ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရော အတ္တဘာဝပဋိလာဘာ’’တိ.

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ – ‘တတြ၊ ဘန္တေ၊ ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ နော ပရသဉ္စေတနာ၊ အတ္တသဉ္စေတနာဟေတု တေသံ သတ္တာနံ တမှာ ကာယာ စုတိ ဟောတိ. တတြ၊ ဘန္တေ၊ ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ ပရသဉ္စေတနာ ကမတိ နော အတ္တသဉ္စေတနာ၊ ပရသဉ္စေတနာဟေတု တေသံ သတ္တာနံ တမှာ ကာယာ စုတိ ဟောတိ. တတြ၊ ဘန္တေ၊ ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ အတ္တသဉ္စေတနာ စ ကမတိ ပရသဉ္စေတနာ စ၊ အတ္တသဉ္စေတနာ စ ပရသဉ္စေတနာ စ ဟေတု တေသံ သတ္တာနံ တမှာ ကာယာ စုတိ ဟောတိ. တတြ၊ ဘန္တေ၊ ယာယံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ယသ္မိံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘေ နေဝ အတ္တသဉ္စေတနာ ကမတိ နော ပရသဉ္စေတနာ၊ ကတမေ တေန ဒေဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’’တိ? ‘‘နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဒေဝါ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ.

‘‘ကော နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု ကော ပစ္စယော၊ ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အာဂါမိနော ဟောန္တိ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ? ကော ပန၊ ဘန္တေ၊ ဟေတု ကော ပစ္စယော၊ ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အနာဂါမိနော ဟောန္တိ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ? ‘‘ဣဓ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ အပ္ပဟီနာနိ ဟောန္တိ၊ သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ၊ တံ နိကာမေတိ၊ တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတော စုတော အာဂါမီ ဟောတိ အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ.

‘‘ဣဓ ပန၊ သာရိပုတ္တ၊ ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဟောန္တိ၊ သော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တဒဿာဒေတိ၊ တံ နိကာမေတိ၊ တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထ ဌိတော တဒဓိမုတ္တော တဗ္ဗဟုလဝိဟာရီ အပရိဟီနော ကာလံ ကုရုမာနော နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သော တတော စုတော အနာဂါမီ ဟောတိ အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ.

‘‘အယံ ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဟေတု အယံ ပစ္စယော၊ ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အာဂါမိနော ဟောန္တိ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ. အယံ ပန၊ သာရိပုတ္တ၊ ဟေတု အယံ ပစ္စယော၊ ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ တမှာ ကာယာ စုတာ အနာဂါမိနော ဟောန္တိ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ. ပဌမံ.