၃. အသုဘသုတ္တံ

၁၆၃. ‘‘စတဿော ဣမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပဒါ. ကတမာ စတဿော? ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အသုဘာနုပဿီ ကာယေ ဝိဟရတိ၊ အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ [ပဋိက္ကူလသညီ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညီ [အနဘိရတသညီ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီ၊ မရဏသညာ ခေါ ပနဿ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ [သေက္ခဗလာနိ (သျာ. ကံ.)] ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ၊ ဟိရိဗလံ၊ ဩတ္တပ္ပဗလံ၊ ဝီရိယဗလံ၊ ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မုဒူနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ၊ ဝီရိယိန္ဒြိယံ၊ သတိန္ဒြိယံ၊ သမာဓိန္ဒြိယံ၊ ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ဒန္ဓံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အသုဘာနုပဿီ ကာယေ ဝိဟရတိ၊ အာဟာရေ ပဋိကူလသညီ၊ သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညီ၊ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စာနုပဿီ၊ မရဏသညာ ခေါ ပနဿ အဇ္ဈတ္တံ သူပဋ္ဌိတာ ဟောတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ။ပေ။ ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ။ပေ။ ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ခိပ္ပံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ။ပေ။ ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ မုဒူနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ။ပေ။ ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ မုဒုတ္တာ ဒန္ဓံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ.

‘‘ကတမာ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ? [ကထာ. ၈၁၅ အာဒယော] ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ပေ။ ဒုတိယံ ဈာနံ။ပေ။ တတိယံ ဈာနံ။ပေ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမာနိ ပဉ္စ သေခဗလာနိ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ – သဒ္ဓါဗလံ၊ ဟိရိဗလံ၊ ဩတ္တပ္ပဗလံ၊ ဝီရိယဗလံ၊ ပညာဗလံ. တဿိမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ အဓိမတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ၊ ဝီရိယိန္ဒြိယံ၊ သတိန္ဒြိယံ၊ သမာဓိန္ဒြိယံ၊ ပညိန္ဒြိယံ. သော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဓိမတ္တတ္တာ ခိပ္ပံ အာနန္တရိယံ ပါပုဏာတိ အာသဝါနံ ခယာယ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုခါ ပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ. ဣမာ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတဿော ပဋိပဒါ’’တိ. တတိယံ.