၂. ဦမိဘယသုတ္တံ

၁၂၂. ‘‘စတ္တာရိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တဿ [ဥဒကောရောဟန္တေ (မ. နိ. ၂.၁၆၁)] ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ၊ ကုမ္ဘီလဘယံ၊ အာဝဋ္ဋဘယံ၊ သုသုကာဘယံ – ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တဿ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဘယာနိ ဣဓေကစ္စဿ ကုလပုတ္တဿ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ [သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ (သီ. သျာ. ကံ.)] အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတဿ [ပဗ္ဗဇတော (သီ.)] ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ၊ ကုမ္ဘီလဘယံ၊ အာဝဋ္ဋဘယံ၊ သုသုကာဘယံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဦမိဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရိနော ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ – ‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ အာလောကေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ဝိလောကေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ သမိဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ပသာရိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ သင်္ဃာဋိပတ္တစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ အညေ ဩဝဒါမပိ အနုသာသာမပိ. ဣမေ ပနမှာကံ ပုတ္တမတ္တာ မညေ နတ္တမတ္တာ မညေ ဩဝဒိတဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တီ’တိ. သော ကုပိတော အနတ္တမနော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဦမိဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ဦမိဘယန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကောဓူပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဦမိဘယံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုမ္ဘီလဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရိနော ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ – ‘ဣဒံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ သာယိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ ပါတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ တေ န ပါတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ သာယိတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပိယံ တေ ပါတဗ္ဗံ၊ အကပ္ပိယံ တေ န ပါတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ သာယိတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န သာယိတဗ္ဗံ၊ ကာလေ တေ ပါတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလေ တေ န ပါတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ခါဒါမ၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ခါဒါမ၊ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ဘုဉ္ဇာမ၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ဘုဉ္ဇာမ၊ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ သာယာမ၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ သာယာမ၊ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ပိဝါမ၊ ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ပိဝါမ၊ ကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ အကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ ကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ အကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ ကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ အကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ ကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ အကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ၊ ကာလေပိ ခါဒါမ ဝိကာလေပိ ခါဒါမ ကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ ကာလေပိ သာယာမ ဝိကာလေပိ သာယာမ ကာလေပိ ပိဝါမ ဝိကာလေပိ ပိဝါမ၊ ယမ္ပိ နော သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ ဒိဝါ ဝိကာလေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒေန္တိ၊ တတြပိမေ [တတ္ထပိမေ (မ. နိ. ၂.၁၆၃)] မုခါဝရဏံ မညေ ကရောန္တီ’တိ. သော ကုပိတော အနတ္တမနော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ကုမ္ဘီလဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ကုမ္ဘီလဘယန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဩဒရိကတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုမ္ဘီလဘယံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝဋ္ဋဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ၊ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အရက္ခိတေန စိတ္တေန အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ. သော တတ္ထ ပဿတိ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရိမှာ၊ သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ပန မေ ကုလေ ဘောဂါ. သက္ကာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇေယျံ ပုညာနိ စ ကရေယျ’န္တိ! သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အာဝဋ္ဋဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. အာဝဋ္ဋဘယန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဝဋ္ဋဘယံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုသုကာဘယံ? ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ၊ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော၊ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ! သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အရက္ခိတေန စိတ္တေန အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ. သော တတ္ထ ပဿတိ မာတုဂါမံ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပါရုတံ ဝါ. တဿ မာတုဂါမံ ဒိသွာ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပါရုတံ ဝါ ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတိ. သော ရာဂါနုဒ္ဓံသိတေန စိတ္တေန သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သုသုကာဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. သုသုကာဘယန္တိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သုသုကာဘယံ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စတ္တာရိ ဘယာနိ ဣဓေကစ္စဿ ကုလပုတ္တဿ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတဿ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနီ’’တိ. ဒုတိယံ.