၁. ကုသိနာရသုတ္တံ

၁၂၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုသိနာရာယံ ဝိဟရတိ ဗလိဟရဏေ ဝနသဏ္ဍေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဣဓ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတိ.

‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မျာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတီ’တိ. ဧဝမ္ပိဿ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေယျ သမ္ပဝါရေယျာ’တိ! သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ ဂထိတော [ဂဓိတော (သျာ. ကံ. က.)] မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောသန္နော [အဇ္ဈာပန္နော (သီ. က.) အဇ္ဈောပန္နော (ဋီကာ)] အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. သော တတ္ထ ကာမဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ၊ ဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ၊ ဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝရူပဿာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဒိန္နံ န မဟပ္ဖလန္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပမတ္တော ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ.

‘‘ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတိ.

‘‘တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မျာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတိ သမ္ပဝါရေတီ’တိ. ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေယျ သမ္ပဝါရေယျာ’တိ! သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောသန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. သော တတ္ထ နေက္ခမ္မဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ၊ အဗျာပါဒဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ၊ အဝိဟိံသာဝိတက္ကမ္ပိ ဝိတက္ကေတိ. ဧဝရူပဿာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနော ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပမတ္တော ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ဝိဟရတီ’’တိ. ပဌမံ.