၉. အကုသလမူလသုတ္တံ

၇၀. ‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အကုသလမူလာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? လောဘော အကုသလမူလံ၊ ဒေါသော အကုသလမူလံ၊ မောဟော အကုသလမူလံ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ လောဘော တဒပိ အကုသလမူလံ [အကုသလံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ ယဒပိ လုဒ္ဓေါ အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ [အကုသလမူလံ (က.)]၊ ယဒပိ လုဒ္ဓေါ လောဘေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ [ဥပဒဟတိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ အကုသလံ [ဣဒံ ပန သဗ္ဗတ္ထပိ ဧဝမေဝ ဒိဿတိ]. ဣတိဿမေ လောဘဇာ လောဘနိဒါနာ လောဘသမုဒယာ လောဘပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေါသော တဒပိ အကုသလမူလံ၊ ယဒပိ ဒုဋ္ဌော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ၊ ယဒပိ ဒုဋ္ဌော ဒေါသေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ အကုသလံ. ဣတိဿမေ ဒေါသဇာ ဒေါသနိဒါနာ ဒေါသသမုဒယာ ဒေါသပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဟော တဒပိ အကုသလမူလံ၊ ယဒပိ မူဠှော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ အကုသလံ၊ ယဒပိ မူဠှော မောဟေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ အကုသလံ. ဣတိဿမေ မောဟဇာ မောဟနိဒါနာ မောဟသမုဒယာ မောဟပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝရူပေါ စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ အကာလဝါဒီတိပိ၊ အဘူတဝါဒီတိပိ၊ အနတ္ထဝါဒီတိပိ၊ အဓမ္မဝါဒီတိပိ၊ အဝိနယဝါဒီတိပိ.

‘‘ကသ္မာ စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ အကာလဝါဒီတိပိ၊ အဘူတဝါဒီတိပိ၊ အနတ္ထဝါဒီတိပိ၊ အဓမ္မဝါဒီတိပိ၊ အဝိနယဝါဒီတိပိ? တထာဟာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ. ဘူတေန ခေါ ပန ဝုစ္စမာနော အဝဇာနာတိ၊ နော ပဋိဇာနာတိ၊ အဘူတေန ဝုစ္စမာနော န အာတပ္ပံ ကရောတိ၊ တဿ နိဗ္ဗေဌနာယ ဣတိပေတံ အတစ္ဆံ ဣတိပေတံ အဘူတန္တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ အကာလဝါဒီတိပိ၊ အဘူတဝါဒီတိပိ၊ အနတ္ထဝါဒီတိပိ၊ အဓမ္မဝါဒီတိပိ၊ အဝိနယဝါဒီတိပိ.

‘‘ဧဝရူပေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော လောဘဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ၊ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ.

‘‘ဒေါသဇေဟိ။ပေ။ မောဟဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ၊ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ. သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာလော ဝါ ဓဝေါ ဝါ ဖန္ဒနော ဝါ တီဟိ မာလုဝါလတာဟိ ဥဒ္ဓသ္တော ပရိယောနဒ္ဓေါ အနယံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ၊ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော လောဘဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ၊ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ.

‘‘ဒေါသဇေဟိ။ပေ။ မောဟဇေဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဝိဟရတိ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဏိ အကုသလမူလာနီတိ.

‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုသလမူလာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? အလောဘော ကုသလမူလံ၊ အဒေါသော ကုသလမူလံ၊ အမောဟော ကုသလမူလံ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အလောဘော တဒပိ ကုသလမူလံ [ကုသလံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ ယဒပိ အလုဒ္ဓေါ အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ ကုသလံ [ကုသလမူလံ (က.)]၊ ယဒပိ အလုဒ္ဓေါ လောဘေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ ကုသလံ. ဣတိဿမေ အလောဘဇာ အလောဘနိဒါနာ အလောဘသမုဒယာ အလောဘပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဒေါသော တဒပိ ကုသလမူလံ၊ ယဒပိ အဒုဋ္ဌော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ ကုသလံ၊ ယဒပိ အဒုဋ္ဌော ဒေါသေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ ကုသလံ. ဣတိဿမေ အဒေါသဇာ အဒေါသနိဒါနာ အဒေါသသမုဒယာ အဒေါသပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ.

‘‘ယဒပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အမောဟော တဒပိ ကုသလမူလံ၊ ယဒပိ အမူဠှော အဘိသင်္ခရောတိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ တဒပိ ကုသလံ၊ ယဒပိ အမူဠှော မောဟေန အနဘိဘူတော အပရိယာဒိန္နစိတ္တော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ တဒပိ ကုသလံ. ဣတိဿမေ အမောဟဇာ အမောဟနိဒါနာ အမောဟသမုဒယာ အမောဟပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝရူပေါ စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ ကာလဝါဒီတိပိ၊ ဘူတဝါဒီတိပိ၊ အတ္ထဝါဒီတိပိ၊ ဓမ္မဝါဒီတိပိ၊ ဝိနယဝါဒီတိပိ.

‘‘ကသ္မာ စာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ ကာလဝါဒီတိပိ၊ ဘူတဝါဒီတိပိ၊ အတ္ထဝါဒီတိပိ၊ ဓမ္မဝါဒီတိပိ၊ ဝိနယဝါဒီတိပိ? တထာဟာယံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလော န ပရဿ အသတာ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒယတိ ဝဓေန ဝါ ဗန္ဓနေန ဝါ ဇာနိယာ ဝါ ဂရဟာယ ဝါ ပဗ္ဗာဇနာယ ဝါ ဗလဝမှိ ဗလတ္ထော ဣတိပိ. ဘူတေန ခေါ ပန ဝုစ္စမာနော ပဋိဇာနာတိ နော အဝဇာနာတိ၊ အဘူတေန ဝုစ္စမာနော အာတပ္ပံ ကရောတိ တဿ နိဗ္ဗေဌနာယ – ‘ဣတိပေတံ အတစ္ဆံ၊ ဣတိပေတံ အဘူတ’န္တိ. တသ္မာ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ ကာလဝါဒီတိပိ၊ အတ္ထဝါဒီတိပိ၊ ဓမ္မဝါဒီတိပိ၊ ဝိနယဝါဒီတိပိ.

‘‘ဧဝရူပဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလဿ လောဘဇာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ ဝိဟရတိ အဝိဃာတံ အနုပါယာသံ အပရိဠာဟံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ.

‘‘ဒေါသဇာ။ပေ။ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. မောဟဇာ။ပေ။ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. သေယျထာပိ ဘိက္ခဝေ၊ သာလော ဝါ ဓဝေါ ဝါ ဖန္ဒနော ဝါ တီဟိ မာလုဝါလတာဟိ ဥဒ္ဓသ္တော ပရိယောနဒ္ဓေါ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ကုဒ္ဒါလ-ပိဋကံ [ကုဒ္ဒါလပိဋကံ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] အာဒါယ. သော တံ မာလုဝါလတံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ၊ မူလေ ဆေတွာ ပလိခဏေယျ၊ ပလိခဏိတွာ မူလာနိ ဥဒ္ဓရေယျ၊ အန္တမသော ဥသီရနာဠိမတ္တာနိပိ [ဥသီရနာဠမတ္တာနိပိ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]. သော တံ မာလုဝါလတံ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္ဒေယျ၊ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆေတွာ ဖာလေယျ၊ ဖာလေတွာ သကလိကံ သကလိကံ ကရေယျ၊ သကလိကံ သကလိကံ ကရိတွာ ဝါတာတပေ ဝိသောသေယျ၊ ဝါတာတပေ ဝိသောသေတွာ အဂ္ဂိနာ ဍဟေယျ၊ အဂ္ဂိနာ ဍဟိတွာ မသိံ ကရေယျ၊ မသိံ ကရိတွာ မဟာဝါတေ ဝါ ဩဖုဏေယျ နဒိယာ ဝါ သီဃသောတာယ ပဝါဟေယျ. ဧဝမဿ [ဧဝမဿု (သီ.)၊ ဧဝဿု (က.)] တာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာလုဝါလတာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. ဧဝမေဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ လောဘဇာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ ဝိဟရတိ အဝိဃာတံ အနုပါယာသံ အပရိဠာဟံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ.

‘‘ဒေါသဇာ ။ပေ။ မောဟဇာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ ဝိဟရတိ အဝိဃာတံ အနုပါယာသံ အပရိဠာဟံ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဏိ ကုသလမူလာနီ’’တိ. နဝမံ.