၄. သရဘသုတ္တံ

၆၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သရဘော နာမ ပရိဗ္ဗာဇကော အစိရပက္ကန္တော ဟောတိ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ. သော ရာဇဂဟေ ပရိသတိ [ပရိသတိံ (သီ. ပီ.)] ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု. အဿောသုံ ခေါ တေ ဘိက္ခူ သရဘဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ရာဇဂဟေ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသမာနဿ – ‘‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’’တိ.

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သရဘော နာမ၊ ဘန္တေ၊ ပရိဗ္ဗာဇကော အစိရပက္ကန္တော ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ. သော ရာဇဂဟေ ပရိသတိ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသတိ – ‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’တိ. သာဓု ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ယေန သိပ္ပိနိကာတီရံ [သပ္ပိနိကာတီရံ (သီ. ပီ.)၊ သပ္ပိနိယာ တီရံ (သျာ. ကံ.)] ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန သိပ္ပိနိကာတီရံ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ၊ သရဘ၊ ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘အညာတော မယာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော. အညာယ စ ပနာဟံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မံ ဧဝါဟံ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ အပက္ကန္တော’’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီ အဟောသိ.

ဒုတိယမ္ပိ ခေါ၊ ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝဒေဟိ၊ သရဘ၊ ကိန္တိ တေ အညာတော သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော? သစေ တေ အပရိပူရံ ဘဝိဿတိ၊ အဟံ ပရိပူရေဿာမိ. သစေ ပန တေ ပရိပူရံ ဘဝိဿတိ၊ အဟံ အနုမောဒိဿာမီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီ အဟောသိ.

တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစ – (‘‘ယော [မယာ (သျာ. ကံ. ပီ.)] ခေါ သရဘ ပညာယတိ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော) [( ) သီ. ပေါတ္ထကေ နတ္ထိ] ‘‘ဝဒေဟိ၊ သရဘ၊ ကိန္တိ တေ အညာတော သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော? သစေ တေ အပရိပူရံ ဘဝိဿတိ၊ အဟံ ပရိပူရေဿာမိ. သစေ ပန တေ ပရိပူရံ ဘဝိဿတိ၊ အဟံ အနုမောဒိဿာမီ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီ အဟောသိ.

အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယဒေဝ ခေါ တွံ၊ အာဝုသော သရဘ၊ သမဏံ ဂေါတမံ ယာစေယျာသိ တဒေဝ တေ သမဏော ဂေါတမော ပဝါရေတိ. ဝဒေဟာဝုသော သရဘ၊ ကိန္တိ တေ အညာတော သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ဓမ္မော? သစေ တေ အပရိပူရံ ဘဝိဿတိ၊ သမဏော ဂေါတမော ပရိပူရေဿတိ. သစေ ပန တေ ပရိပူရံ ဘဝိဿတိ၊ သမဏော ဂေါတမော အနုမောဒိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ တုဏှီဘူတံ မင်္ကုဘူတံ ပတ္တက္ခန္ဓံ အဓောမုခံ ပဇ္ဈာယန္တံ အပ္ပဋိဘာနံ ဝိဒိတွာ တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ယော ခေါ မံ၊ ပရိဗ္ဗာဇကာ [ပရိဗ္ဗာဇကော (ပီ. က.)]၊ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ ဓမ္မာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ’တိ၊ တမဟံ တတ္ထ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇေယျံ သမနုဂါဟေယျံ သမနုဘာသေယျံ. သော ဝတ မယာ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇိယမာနော သမနုဂါဟိယမာနော သမနုဘာသိယမာနော အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ သော တိဏ္ဏံ ဌာနာနံ နာညတရံ [အညတရံ (က.)] ဌာနံ နိဂစ္ဆေယျ၊ အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေဿတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရိဿတိ၊ တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော [တုဏှီဘူတော ဝါ မင်္ကုဘူတော (သီ. သျာ. ကံ.)၊ တုဏှီဘူတော ဝါ မင်္ကုဘူတော ဝါ (ပီ.)] ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိဿတိ၊ သေယျထာပိ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော.

‘‘ယော ခေါ မံ၊ ပရိဗ္ဗာဇကာ၊ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ခီဏာသဝဿ တေ ပဋိဇာနတော ဣမေ အာသဝါ အပရိက္ခီဏာ’တိ၊ တမဟံ တတ္ထ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇေယျံ သမနုဂါဟေယျံ သမနုဘာသေယျံ. သော ဝတ မယာ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇိယမာနော သမနုဂါဟိယမာနော သမနုဘာသိယမာနော အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ သော တိဏ္ဏံ ဌာနာနံ နာညတရံ ဌာနံ နိဂစ္ဆေယျ၊ အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေဿတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရိဿတိ၊ တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိဿတိ၊ သေယျထာပိ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော.

‘‘ယော ခေါ မံ၊ ပရိဗ္ဗာဇကာ၊ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယဿ ခေါ ပန တေ အတ္ထာယ ဓမ္မော ဒေသိတော၊ သော န နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယာ’တိ၊ တမဟံ တတ္ထ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇေယျံ သမနုဂါဟေယျံ သမနုဘာသေယျံ. သော ဝတ မယာ သာဓုကံ သမနုယုဉ္ဇိယမာနော သမနုဂါဟိယမာနော သမနုဘာသိယမာနော အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ သော တိဏ္ဏံ ဌာနာနံ နာညတရံ ဌာနံ နိဂစ္ဆေယျ၊ အညေန ဝါ အညံ ပဋိစရိဿတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေဿတိ၊ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရိဿတိ၊ တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိဿတိ၊ သေယျထာပိ သရဘော ပရိဗ္ဗာဇကော’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သိပ္ပိနိကာတီရေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဝေဟာသံ ပက္ကာမိ.

အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ သမန္တတော ဝါစာယသန္နိတောဒကေန [ဝါစာသတ္တိတောဒကေန (သီ.)] သဉ္ဇမ္ဘရိမကံသု [သဉ္စုမ္ဘရိမကံသု (ပီ.၊ ဒီ. နိ. ၁.၄၂၁) သံ. နိ. ၂.၂၄၃ ဥပရိပါဌော ဝိယ] – ‘‘သေယျထာပိ၊ အာဝုသော သရဘ၊ ဗြဟာရညေ ဇရသိင်္ဂါလော ‘သီဟနာဒံ နဒိဿာမီ’တိ သိင်္ဂါလကံယေဝ [သေဂါလကံယေဝ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] နဒတိ၊ ဘေရဏ္ဍကံယေဝ နဒတိ [ဘေဒဏ္ဍကံ (က.)]၊ ဧဝမေဝံ ခေါ တွံ၊ အာဝုသော သရဘ၊ အညတြေဝ သမဏေန ဂေါတမေန ‘သီဟနာဒံ နဒိဿာမီ’တိ သိင်္ဂါလကံယေဝ နဒသိ ဘေရဏ္ဍကံယေဝ နဒသိ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော သရဘ၊ အမ္ဗုကသဉ္စရီ [အမ္ဗကမဒ္ဒရီ (သီ.)] ‘ပုရိသကရဝိတံ [ဖုဿကရဝိတံ (သီ.)၊ ပုဿကရဝိတံ (သျာ. ကံ. ပီ.)] ရဝိဿာမီ’တိ အမ္ဗုကသဉ္စရိရဝိတံယေဝ ရဝတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ တွံ၊ အာဝုသော သရဘ၊ အညတြေဝ သမဏေန ဂေါတမေန ‘ပုရိသကရဝိတံ ရဝိဿာမီ’တိ၊ အမ္ဗုကသဉ္စရိရဝိတံယေဝ ရဝသိ. သေယျထာပိ၊ အာဝုသော သရဘ၊ ဥသဘော သုညာယ ဂေါသာလာယ ဂမ္ဘီရံ နဒိတဗ္ဗံ မညတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ တွံ၊ အာဝုသော သရဘ၊ အညတြေဝ သမဏေန ဂေါတမေန ဂမ္ဘီရံ နဒိတဗ္ဗံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ သရဘံ ပရိဗ္ဗာဇကံ သမန္တတော ဝါစာယသန္နိတောဒကေန သဉ္ဇမ္ဘရိမကံသူတိ. စတုတ္ထံ.