၁. တိတ္ထာယတနာဒိသုတ္တံ

၆၂. ‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိတ္ထာယတနာနိ ယာနိ ပဏ္ဍိတေဟိ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာနိ [သမနုဂ္ဂါဟိယမာနာနိ (သျာ. ကံ. က.)] သမနုဂါဟိယမာနာနိ သမနုဘာသိယမာနာနိ ပရမ္ပိ ဂန္တွာ အကိရိယာယ သဏ္ဌဟန္တိ. ကတမာနိ တီဏိ? သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ. သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ဣဿရနိမ္မာနဟေတူ’တိ. သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’’’တိ.

‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ၊ တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’တိ? တေ စ မေ [တေ စေ မေ (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)] ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ [အာမောတိ (သီ.)] ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေနဟာယသ္မန္တော ပါဏာတိပါတိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ အဒိန္နာဒါယိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ အဗြဟ္မစာရိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ မုသာဝါဒိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ ပိသုဏဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ ဖရုသဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ သမ္ဖပ္ပလာပိနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ အဘိဇ္ဈာလုနော ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ ဗျာပန္နစိတ္တာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဘဝိဿန္တိ ပုဗ္ဗေကတဟေတု’’’.

‘‘ပုဗ္ဗေကတံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆတံ န ဟောတိ ဆန္ဒော ဝါ ဝါယာမော ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရဏီယံ ဣဒံ ဝါ အကရဏီယန္တိ. ဣတိ ကရဏီယာကရဏီယေ ခေါ ပန သစ္စတော ထေတတော အနုပလဗ္ဘိယမာနေ မုဋ္ဌဿတီနံ အနာရက္ခာနံ ဝိဟရတံ န ဟောတိ ပစ္စတ္တံ သဟဓမ္မိကော သမဏဝါဒေါ. အယံ ခေါ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဧဝံဝါဒီသု ဧဝံဒိဋ္ဌီသု ပဌမော သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ.

‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ဣဿရနိမ္မာနဟေတူ’တိ၊ တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝဒိဋ္ဌိနော – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ဣဿရနိမ္မာနဟေတူ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေနဟာယသ္မန္တော ပါဏာတိပါတိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ အဒိန္နာဒါယိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ အဗြဟ္မစာရိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ မုသာဝါဒိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ ပိသုဏဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ ဖရုသဝါစာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ သမ္ဖပ္ပလာပိနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ အဘိဇ္ဈာလုနော ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ ဗျာပန္နစိတ္တာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဘဝိဿန္တိ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု’’’.

‘‘ဣဿရနိမ္မာနံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆတံ န ဟောတိ ဆန္ဒော ဝါ ဝါယာမော ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရဏီယံ ဣဒံ ဝါ အကရဏီယန္တိ. ဣတိ ကရဏီယာကရဏီယေ ခေါ ပန သစ္စတော ထေတတော အနုပလဗ္ဘိယမာနေ မုဋ္ဌဿတီနံ အနာရက္ခာနံ ဝိဟရတံ န ဟောတိ ပစ္စတ္တံ သဟဓမ္မိကော သမဏဝါဒေါ. အယံ ခေါ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဧဝံဝါဒီသု ဧဝံဒိဋ္ဌီသု ဒုတိယော သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ.

‘‘တတြ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိံ စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’တိ၊ တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယံ ကိံ စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’တိ? တေ စ မေ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ. တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တေနဟာယသ္မန္တော ပါဏာတိပါတိနော ဘဝိဿန္တိ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ။ပေ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဘဝိဿန္တိ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ’’’.

‘‘အဟေတုအပ္ပစ္စယံ [အဟေတုံ (သီ.)၊ အဟေတု (သျာ. ကံ.)၊ အဟေတုအပ္ပစ္စယာ (ပီ.)၊ အဟေတုံ အပ္ပစ္စယံ (က.)] ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆတံ န ဟောတိ ဆန္ဒော ဝါ ဝါယာမော ဝါ ဣဒံ ဝါ ကရဏီယံ ဣဒံ ဝါ အကရဏီယန္တိ. ဣတိ ကရဏီယာကရဏီယေ ခေါ ပန သစ္စတော ထေတတော အနုပလဗ္ဘိယမာနေ မုဋ္ဌဿတီနံ အနာရက္ခာနံ ဝိဟရတံ န ဟောတိ ပစ္စတ္တံ သဟဓမ္မိကော သမဏဝါဒေါ. အယံ ခေါ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဧဝံဝါဒီသု ဧဝံဒိဋ္ဌီသု တတိယော သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ.

‘‘ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဏိ တိတ္ထာယတနာနိ ယာနိ ပဏ္ဍိတေဟိ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာနိ သမနုဂါဟိယမာနာနိ သမနုဘာသိယမာနာနိ ပရမ္ပိ ဂန္တွာ အကိရိယာယ သဏ္ဌဟန္တိ.

‘‘အယံ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ? ဣမာ ဆ ဓာတုယောတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမာနိ ဆ ဖဿာယတနာနီတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမေ အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ.

‘‘ဣမာ ဆ ဓာတုယောတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဆယိမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု၊ အာပေါဓာတု၊ တေဇောဓာတု၊ ဝါယောဓာတု၊ အာကာသဓာတု၊ ဝိညာဏဓာတု. ဣမာ ဆ ဓာတုယောတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဣမာနိ ဆ ဖဿာယတနာနီတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဆယိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဖဿာယတနာနိ – စက္ခု ဖဿာယတနံ၊ သောတံ ဖဿာယတနံ၊ ဃာနံ ဖဿာယတနံ၊ ဇိဝှါ ဖဿာယတနံ၊ ကာယော ဖဿာယတနံ၊ မနော ဖဿာယတနံ. ဣမာနိ ဆ ဖဿာယတနာနီတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဣမေ အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သောမနဿဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ ဒေါမနဿဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ၊ သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ။ ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ။ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ။ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ။ မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သောမနဿဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ ဒေါမနဿဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ ဥပေက္ခာဋ္ဌာနိယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ. ဣမေ အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

‘‘ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဆန္နံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓာတူနံ ဥပါဒါယ ဂဗ္ဘဿာဝက္ကန္တိ ဟောတိ၊ ဩက္ကန္တိယာ သတိ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ဝေဒိယမာနဿ ခေါ ပနာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ပညပေမိ၊ အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ပညပေမိ၊ အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ပညပေမိ၊ အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ပညပေမိ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ? ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာပိ ဒုက္ခာ၊ ( ) [(ဗျာဓိပိ ဒုက္ခော) (သီ. ပီ. က.) အဋ္ဌကထာယ သံသန္ဒေတဗ္ဗံ ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၅၃၇] မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ၊ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ၊ (အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊) [(နတ္ထိ ကတ္ထစိ)] ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ. သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခသမုဒယံ [ဒုက္ခသမုဒယော (သျာ. ကံ.)] အရိယသစ္စံ? အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ၊ သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခနိရောဓံ [ဒုက္ခနိရောဓော (သျာ. ကံ.)] အရိယသစ္စံ? အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော၊ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော၊ နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော၊ သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော၊ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော၊ ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော၊ တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ.

‘‘ကတမဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တော၊ သမ္မာအာဇီဝေါ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ. ‘ဣမာနိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနီ’တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မယာ ဓမ္မော ဒေသိတော အနိဂ္ဂဟိတော အသံကိလိဋ္ဌော အနုပဝဇ္ဇော အပ္ပဋိကုဋ္ဌော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီတိ. ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ. ပဌမံ.

၆၃. ‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဟောတိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ မဟာအဂ္ဂိဍာဟော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာအဂ္ဂိဍာဟေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝုဋ္ဌိတေ တေန ဂါမာပိ ဍယှန္တိ နိဂမာပိ ဍယှန္တိ နဂရာပိ ဍယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဍယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဍယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဍယှမာနေသု တတ္ထ မာတာပိ ပုတ္တံ နပ္ပဋိလဘတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ နပ္ပဋိလဘတိ. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဟောတိ သော သမယော ယံ မဟာမေဃော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာမေဃေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝုဋ္ဌိတေ မဟာဥဒကဝါဟကော သဉ္ဇာယတိ. မဟာဥဒကဝါဟကေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဉ္ဇာယန္တေ တေန ဂါမာပိ ဝုယှန္တိ နိဂမာပိ ဝုယှန္တိ နဂရာပိ ဝုယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဝုယှမာနေသု တတ္ထ မာတာပိ ပုတ္တံ နပ္ပဋိလဘတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ နပ္ပဋိလဘတိ. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုတိယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဟောတိ သော သမယော ယံ ဘယံ ဟောတိ အဋဝိသင်္ကောပေါ၊ စက္ကသမာရုဠှာ ဇာနပဒါ ပရိယာယန္တိ. ဘယေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ အဋဝိသင်္ကောပေ စက္ကသမာရုဠှေသု ဇာနပဒေသု ပရိယာယန္တေသု တတ္ထ မာတာပိ ပုတ္တံ နပ္ပဋိလဘတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ နပ္ပဋိလဘတိ. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတိယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဏိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

‘‘တာနိ ခေါ ပနိမာနိ [ဣမာနိ ခေါ (သီ.)၊ ဣမာနိ ခေါ ပန (က.)]၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဏိ သမာတာပုတ္တိကာနိယေဝ ဘယာနိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဟောတိ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမယော ယံ မဟာအဂ္ဂိဍာဟော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာအဂ္ဂိဍာဟေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝုဋ္ဌိတေ တေန ဂါမာပိ ဍယှန္တိ နိဂမာပိ ဍယှန္တိ နဂရာပိ ဍယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဍယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဍယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဍယှမာနေသု ဟောတိ သော သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ မာတာပိ ပုတ္တံ ပဋိလဘတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ ပဋိလဘတိ. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမံ သမာတာပုတ္တိကံယေဝ ဘယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဟောတိ သော သမယော ယံ မဟာမေဃော ဝုဋ္ဌာတိ. မဟာမေဃေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝုဋ္ဌိတေ မဟာဥဒကဝါဟကော သဉ္ဇာယတိ. မဟာဥဒကဝါဟကေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သဉ္ဇာတေ တေန ဂါမာပိ ဝုယှန္တိ နိဂမာပိ ဝုယှန္တိ နဂရာပိ ဝုယှန္တိ. ဂါမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နိဂမေသုပိ ဝုယှမာနေသု နဂရေသုပိ ဝုယှမာနေသု ဟောတိ သော သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ မာတာပိ ပုတ္တံ ပဋိလဘတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ ပဋိလဘတိ. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒုတိယံ သမာတာပုတ္တိကံယေဝ ဘယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ.

‘‘ပုန စပရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဟောတိ သော သမယော ယံ ဘယံ ဟောတိ အဋဝိသင်္ကောပေါ၊ စက္ကသမာရုဠှာ ဇာနပဒါ ပရိယာယန္တိ. ဘယေ ခေါ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သတိ အဋဝိသင်္ကောပေ စက္ကသမာရုဠှေသု ဇာနပဒေသု ပရိယာယန္တေသု ဟောတိ သော သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ မာတာပိ ပုတ္တံ ပဋိလဘတိ၊ ပုတ္တောပိ မာတရံ ပဋိလဘတိ. ဣဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တတိယံ သမာတာပုတ္တိကံယေဝ ဘယံ အမာတာပုတ္တိကံ ဘယန္တိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ. ‘‘ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဏိ သမာတာပုတ္တိကာနိယေဝ ဘယာနိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီတိ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဘာသတိ’’.

‘‘တီဏိမာနိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဇရာဘယံ၊ ဗျာဓိဘယံ၊ မရဏဘယန္တိ. န၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာ ပုတ္တံ ဇီရမာနံ ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဇီရာမိ၊ မာ မေ ပုတ္တော ဇီရီ’တိ၊ ပုတ္တော ဝါ ပန မာတရံ ဇီရမာနံ န ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဇီရာမိ၊ မာ မေ မာတာ ဇီရီ’’’တိ.

‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာ ပုတ္တံ ဗျာဓိယမာနံ ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဗျာဓိယာမိ၊ မာ မေ ပုတ္တော ဗျာဓိယီ’တိ၊ ပုတ္တော ဝါ ပန မာတရံ ဗျာဓိယမာနံ န ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ ဗျာဓိယာမိ၊ မာ မေ မာတာ ဗျာဓိယီ’’’တိ.

‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတာ ပုတ္တံ မီယမာနံ ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ မီယာမိ၊ မာ မေ ပုတ္တော မီယီ’တိ၊ ပုတ္တော ဝါ ပန မာတရံ မီယမာနံ န ဧဝံ လဘတိ – ‘အဟံ မီယာမိ၊ မာ မေ မာတာ မီယီ’တိ. ဣမာနိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဏိ အမာတာပုတ္တိကာနိ ဘယာနီ’’တိ.

‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဂ္ဂေါ အတ္ထိ ပဋိပဒါ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ သမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ အမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ သံဝတ္တတိ. ကတမော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဂ္ဂေါ ကတမာ စ ပဋိပဒါ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ သမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ အမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ သံဝတ္တတိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ၊ သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပေါ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တော၊ သမ္မာအာဇီဝေါ၊ သမ္မာဝါယာမော၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိ. အယံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ သမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ဣမေသဉ္စ တိဏ္ဏံ အမာတာပုတ္တိကာနံ ဘယာနံ ပဟာနာယ သမတိက္ကမာယ သံဝတ္တတီ’’တိ. ဒုတိယံ.