၃. တတိယအဓမ္မသုတ္တံ

၁၁၅. ‘‘အဓမ္မော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော ဓမ္မော စ၊ အနတ္ထော စ ဝေဒိတဗ္ဗော အတ္ထော စ. အဓမ္မဉ္စ ဝိဒိတွာ ဓမ္မဉ္စ၊ အနတ္ထဉ္စ ဝိဒိတွာ အတ္ထဉ္စ ယထာ ဓမ္မော ယထာ အတ္ထော တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.

အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ခေါ နော၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘အဓမ္မော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော ဓမ္မော စ၊ အနတ္ထော စ ဝေဒိတဗ္ဗော အတ္ထော စ. အဓမ္မဉ္စ ဝိဒိတွာ ဓမ္မဉ္စ၊ အနတ္ထဉ္စ ဝိဒိတွာ အတ္ထဉ္စ ယထာ ဓမ္မော ယထာ အတ္ထော တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’န္တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’’တိ?

အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမ [ပုစ္ဆေယျာမ (သီ. သျာ. ပီ.) မ. နိ. ၁.၂၀၂ ပဿိတဗ္ဗံ]. ယထာ နော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ.

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစုံ –

‘‘ဣဒံ ခေါ နော၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘အဓမ္မော စ။ပေ။ တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’န္တိ.

‘‘တေသံ နော၊ အာဝုသော၊ အမှာကံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – အဓမ္မော စ။ပေ။ တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’တိ?

‘‘တေသံ နော၊ အာဝုသော၊ အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမ. ယထာ နော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’တိ. ဝိဘဇတု အာယသ္မာ အာနန္ဒော’’တိ.

‘‘သေယျထာပိ၊ အာဝုသော၊ ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော အတိက္ကမ္မေဝ မူလံ အတိက္ကမ္မ ခန္ဓံ သာခါပလာသေ သာရံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ မညေယျ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ အာယသ္မန္တာနံ သတ္ထရိ သမ္မုခီဘူတေ တံ ဘဂဝန္တံ အတိသိတွာ အမှေ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ မညထ. သော ဟာဝုသော၊ ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ ပဿံ ပဿတိ၊ စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ တုမှေ ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ. ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

‘‘အဒ္ဓါဝုသော အာနန္ဒ၊ ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ ပဿံ ပဿတိ စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ မယံ ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမ၊ ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ နံ ဓာရေယျာမ. အပိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ဝိဘဇတာယသ္မာ အာနန္ဒော အဂရုံ ကတွာ’’တိ.

‘‘တေနဟာဝုသော၊ သုဏာထ၊ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အထာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –

‘‘ယံ ခေါ နော၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘အဓမ္မော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော ဓမ္မော စ၊ အနတ္ထော စ ဝေဒိတဗ္ဗော အတ္ထော စ. အဓမ္မဉ္စ ဝိဒိတွာ ဓမ္မဉ္စ၊ အနတ္ထဉ္စ ဝိဒိတွာ အတ္ထဉ္စ ယထာ ဓမ္မော ယထာ အတ္ထော တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’န္တိ.

ကတမော စာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ ကတမော စ ဓမ္မော၊ ကတမော စ အနတ္ထော၊ ကတမော စ အတ္ထော?

‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဓမ္မော၊ ယေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ၊ အယံ အနတ္ထော၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ စ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ အယံ အတ္ထော.

‘‘မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဓမ္မော။ မိစ္ဆာဝါစာ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာဝါစာ ဓမ္မော ။ မိစ္ဆာကမ္မန္တော၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာကမ္မန္တော ဓမ္မော။ မိစ္ဆာအာဇီဝေါ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာအာဇီဝေါ ဓမ္မော။ မိစ္ဆာဝါယာမော၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာဝါယာမော ဓမ္မော။ မိစ္ဆာသတိ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာသတိ ဓမ္မော။ မိစ္ဆာသမာဓိ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာသမာဓိ ဓမ္မော။ မိစ္ဆာဉာဏံ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာဉာဏံ ဓမ္မော။.

မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ၊ အာဝုသော၊ အဓမ္မော၊ သမ္မာဝိမုတ္တိ ဓမ္မော၊ ယေ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ၊ အယံ အနတ္ထော၊ သမ္မာဝိမုတ္တိပစ္စယာ စ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ၊ အယံ အတ္ထော.

‘‘အယံ ခေါ နော၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘အဓမ္မော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော ဓမ္မော စ။ပေ။ တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’န္တိ၊ ဣမဿ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. အာကင်္ခမာနာ စ ပန တုမှေ၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ. ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ [ဗျာကရေယျ (သျာ.)] တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

‘‘ယံ ခေါ နော ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘အဓမ္မော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော။ပေ။ တထာ ပဋိဇ္ဇိတဗ္ဗ’န္တိ.

‘‘တေသံ နော၊ ဘန္တေ၊ အမှာကံ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော၊ အာဝုသော၊ ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – အဓမ္မော စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝေဒိတဗ္ဗော။ပေ။ တထာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’တိ?

‘‘တေသံ နော၊ ဘန္တေ၊ အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျာမ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမ. ယထာ နော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’တိ.

‘‘အထ ခေါ မယံ၊ ဘန္တေ၊ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိမှာ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတမတ္ထံ အပုစ္ဆိမှာ. တေသံ နော၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဣမေဟိ အာကာရေဟိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဣမေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အတ္ထော သုဝိဘတ္တော’’တိ [ဝိဘတ္တောတိ (?) ဧဝမေဝ ဟိ အညေသု ဤဒိသသုတ္တေသု ဒိဿတိ].

‘‘သာဓု သာဓု၊ ဘိက္ခဝေ! ပဏ္ဍိတော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာနန္ဒော. မဟာပညော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာနန္ဒော. မံ စေပိ တုမှေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ၊ အဟမ္ပိ စေတံ ဧဝမေဝံ [အဟမ္ပိ တံ ဧဝမေဝံ (မ. နိ. ၁.၂၀၅)] ဗျာကရေယျံ ယထာ တံ အာနန္ဒေန ဗျာကတံ. ဧသော စေဝ တဿ [ဧသော စေဝေတဿ (မ. နိ. ၁.၂၀၅)] အတ္ထော ဧဝဉ္စ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ. တတိယံ.