ഗാഥാസങ്ഗണികം

൧. സത്തനഗരേസു പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദം

൩൩൫. ഏകംസം ചീവരം കത്വാ, പഗ്ഗണ്ഹിത്വാന അഞ്ജലിം;

ആസീസമാനരൂപോവ [ആസിംസമാനരൂപോവ (സീ. സ്യാ.)], കിസ്സ ത്വം ഇധ മാഗതോ.

ദ്വീസു വിനയേസു യേ പഞ്ഞത്താ;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു;

കതി തേ സിക്ഖാപദാ ഹോന്തി;

കതിസു നഗരേസു പഞ്ഞത്താ.

ഭദ്ദകോ തേ ഉമ്മങ്ഗോ, യോനിസോ പരിപുച്ഛസി;

തഗ്ഘ തേ അഹമക്ഖിസ്സം, യഥാസി കുസലോ തഥാ.

ദ്വീസു വിനയേസു യേ പഞ്ഞത്താ;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു;

അഡ്ഢുഡ്ഢസതാനി തേ ഹോന്തി;

സത്തസു നഗരേസു പഞ്ഞത്താ.

കതമേസു സത്തസു നഗരേസു പഞ്ഞത്താ;

ഇങ്ഘ മേ ത്വം ബ്യാകര നം [ഇങ്ഘ മേ തം ബ്യാകര (ക.)];

തം വചനപഥം [തവ വചനപഥം (സ്യാ.)] നിസാമയിത്വാ;

പടിപജ്ജേമ ഹിതായ നോ സിയാ.

വേസാലിയം രാജഗഹേ, സാവത്ഥിയഞ്ച ആളവിയം;

കോസമ്ബിയഞ്ച സക്കേസു, ഭഗ്ഗേസു ചേവ പഞ്ഞത്താ.

കതി വേസാലിയം പഞ്ഞത്താ, കതി രാജഗഹേ കതാ;

സാവത്ഥിയം കതി ഹോന്തി, കതി ആളവിയം കതാ.

കതി കോസമ്ബിയം പഞ്ഞത്താ, കതി സക്കേസു വുച്ചന്തി;

കതി ഭഗ്ഗേസു പഞ്ഞത്താ, തം മേ അക്ഖാഹി പുച്ഛിതോ.

ദസ വേസാലിയം പഞ്ഞത്താ, ഏകവീസ രാജഗഹേ കതാ;

ഛഊന തീണിസതാനി, സബ്ബേ സാവത്ഥിയം കതാ.

ഛ ആളവിയം പഞ്ഞത്താ, അട്ഠ കോസമ്ബിയം കതാ;

അട്ഠ സക്കേസു വുച്ചന്തി, തയോ ഭഗ്ഗേസു പഞ്ഞത്താ.

യേ വേസാലിയം പഞ്ഞത്താ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം [യഥാകഥം (സീ. സ്യാ. ഏവമുപരിപി)];

മേഥുനവിഗ്ഗഹുത്തരി, അതിരേകഞ്ച കാളകം.

ഭൂതം പരമ്പരഭത്തം, ദന്തപോനേന [ദന്തപോണേന (ക.)] അചേലകോ;

ഭിക്ഖുനീസു ച അക്കോസോ, ദസേതേ വേസാലിയം കതാ.

യേ രാജഗഹേ പഞ്ഞത്താ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം;

അദിന്നാദാനം രാജഗഹേ, ദ്വേ അനുദ്ധംസനാ ദ്വേപി ച ഭേദാ.

അന്തരവാസകം രൂപിയം സുത്തം, ഉജ്ഝാപനേന ച പാചിതപിണ്ഡം;

ഗണഭോജനം വികാലേ ച, ചാരിത്തം നഹാനം ഊനവീസതി.

ചീവരം ദത്വാ വോസാസന്തി, ഏതേ രാജഗഹേ കതാ;

ഗിരഗ്ഗചരിയാ തത്ഥേവ, ഛന്ദദാനേന ഏകവീസതി.

യേ സാവത്ഥിയം പഞ്ഞത്താ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം;

പാരാജികാനി ചത്താരി, സങ്ഘാദിസേസാ ഭവന്തി സോളസ.

അനിയതാ ച ദ്വേ ഹോന്തി, നിസ്സഗ്ഗിയാ ചതുവീസതി;

ഛപഞ്ഞാസസതഞ്ചേവ, ഖുദ്ദകാനി പവുച്ചന്തി.

ദസയേവ ച ഗാരയ്ഹാ, ദ്വേസത്തതി ച സേഖിയാ;

ഛഊന തീണിസതാനി, സബ്ബേ സാവത്ഥിയം കതാ.

യേ ആളവിയം പഞ്ഞത്താ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം;

കുടികോസിയസേയ്യാ ച, ഖണനേ ഗച്ഛ ദേവതേ;

സപ്പാണകഞ്ച സിഞ്ചന്തി, ഛ ഏതേ ആളവിയം കതാ.

യേ കോസമ്ബിയം പഞ്ഞത്താ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം;

മഹാവിഹാരോ ദോവചസ്സം, അഞ്ഞം ദ്വാരം സുരായ ച;

അനാദരിയം സഹധമ്മോ, പയോപാനേന അട്ഠമം.

യേ സക്കേസു പഞ്ഞത്താ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം;

ഏളകലോമാനി പത്തോ ച, ഓവാദോ ചേവ ഭേസജ്ജം.

സൂചി ആരഞ്ഞികോ ചേവ, അട്ഠേതേ [ഛ ഏതേ (സബ്ബത്ഥ)] കാപിലവത്ഥവേ;

ഉദകസുദ്ധിയാ ഓവാദോ, ഭിക്ഖുനീസു പവുച്ചന്തി.

യേ ഭഗ്ഗേസു പഞ്ഞത്താ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം;

സമാദഹിത്വാ വിസിബ്ബേന്തി, സാമിസേന സസിത്ഥകം.

പാരാജികാനി ചത്താരി, സങ്ഘാദിസേസാനി ഭവന്തി;

സത്ത ച നിസ്സഗ്ഗിയാനി, അട്ഠ ദ്വത്തിംസ ഖുദ്ദകാ.

ദ്വേ ഗാരയ്ഹാ തയോ സേക്ഖാ, ഛപ്പഞ്ഞാസ സിക്ഖാപദാ;

ഛസു നഗരേസു പഞ്ഞത്താ, ബുദ്ധേനാദിച്ചബന്ധുനാ.

ഛഊന തീണിസതാനി, സബ്ബേ സാവത്ഥിയം കതാ;

കാരുണികേന ബുദ്ധേന, ഗോതമേന യസസ്സിനാ.

൨. ചതുവിപത്തിം

൩൩൬. യം തം [യം യം (ക.)] പുച്ഛിമ്ഹ അകിത്തയി നോ;

തം തം ബ്യാകതം അനഞ്ഞഥാ;

അഞ്ഞം തം പുച്ഛാമി തദിങ്ഘ ബ്രൂഹി;

ഗരുക ലഹുകഞ്ചാപി സാവസേസം;

അനവസേസം ദുട്ഠുല്ലഞ്ച അദുട്ഠുല്ലം;

യേ ച യാവതതിയകാ.

സാധാരണം അസാധാരണം;

വിഭത്തിയോ ച [വിപത്തിയോ ച (സീ. സ്യാ.)] യേഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി;

സബ്ബാനിപേതാനി വിയാകരോഹി;

ഹന്ദ വാക്യം സുണോമ തേ.

ഏകതിംസാ യേ ഗരുകാ, അട്ഠേത്ഥ അനവസേസാ;

യേ ഗരുകാ തേ ദുട്ഠുല്ലാ, യേ ദുട്ഠുല്ലാ സാ സീലവിപത്തി;

പാരാജികം സങ്ഘാദിസേസോ, ‘‘സീലവിപത്തീ’’തി വുച്ചതി.

ഥുല്ലച്ചയം പാചിത്തിയാ, പാടിദേസനീയം ദുക്കടം;

ദുബ്ഭാസിതം യോ ചായം, അക്കോസതി ഹസാധിപ്പായോ;

അയം സാ ആചാരവിപത്തിസമ്മതാ.

വിപരീതദിട്ഠിം ഗണ്ഹന്തി, അസദ്ധമ്മേഹി പുരക്ഖതാ;

അബ്ഭാചിക്ഖന്തി സമ്ബുദ്ധം, ദുപ്പഞ്ഞാ മോഹപാരുതാ;

അയം സാ ദിട്ഠിവിപത്തിസമ്മതാ.

ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ അസന്തം അഭൂതം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം ഉല്ലപതി, ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ സഞ്ചരിത്തം സമാപജ്ജതി, ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ – ‘‘യോ തേ വിഹാരേ വസതി, സോ ഭിക്ഖു അരഹാ’’തി ഭണതി, ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ ഭിക്ഖു പണീതഭോജനാനി അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ ഭിക്ഖുനീ പണീതഭോജനാനി അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ സൂപം വാ ഓദനം വാ അഗിലാനോ അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി. അയം സാ ആജീവവിപത്തി സമ്മതാ.

ഏകാദസ യാവതതിയകാ, തേ സുണോഹി യഥാതഥം;

ഉക്ഖിത്താനുവത്തികാ, അട്ഠ യാവതതിയകാ;

അരിട്ഠോ ചണ്ഡകാളീ ച, ഇമേ തേ യാവതതിയകാ.

൩. ഛേദനകാദി

൩൩൭. കതി ഛേദനകാനി? കതി ഭേദനകാനി? കതി ഉദ്ദാലനകാനി? കതി അനഞ്ഞപാചിത്തിയാനി? കതി ഭിക്ഖുസമ്മുതിയോ? കതി സാമീചിയോ? കതി പരമാനി?

കതി ജാനന്തി പഞ്ഞത്താ, ബുദ്ധേനാദിച്ചബന്ധുനാ.

ഛ ഛേദനകാനി. ഏകം ഭേദനകം. ഏകം ഉദ്ദാലനകം. ചത്താരി അനഞ്ഞപാചിത്തിയാനി. ചതസ്സോ ഭിക്ഖുസമ്മുതിയോ. സത്ത സാമീചിയോ. ചുദ്ദസ പരമാനി.

സോദസ [സോളസ (സീ. സ്യാ.) അട്ഠകഥാ ഓലോകേതബ്ബാ] ജാനന്തി പഞ്ഞത്താ, ബുദ്ധേനാദിച്ചബന്ധുനാ.

൪. അസാധാരണാദി

൩൩൮. വീസം ദ്വേ സതാനി ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദാനി;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു;

തീണി സതാനി ചത്താരി ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദാനി;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു.

ഛചത്താരീസാ ഭിക്ഖൂനം, ഭിക്ഖുനീഹി അസാധാരണാ;

സതം തിംസാ ച ഭിക്ഖുനീനം, ഭിക്ഖൂഹി അസാധാരണാ.

സതം സത്തതി ഛച്ചേവ, ഉഭിന്നം അസാധാരണാ;

സതം സത്തതി ചത്താരി, ഉഭിന്നം സമസിക്ഖതാ.

വീസം ദ്വേ സതാനി ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദാനി;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു;

തേ സുണോഹി യഥാതഥം.

പാരാജികാനി ചത്താരി, സങ്ഘാദിസേസാനി ഭവന്തി തേരസ;

അനിയതാ ദ്വേ ഹോന്തി.

നിസ്സഗ്ഗിയാനി തിംസേവ, ദ്വേനവുതി ച ഖുദ്ദകാ;

ചത്താരോ പാടിദേസനീയാ, പഞ്ചസത്തതി സേഖിയാ.

വീസം ദ്വേ സതാനി ചിമേ ഹോന്തി ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദാനി;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു.

തീണി സതാനി ചത്താരി, ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദാനി;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു, തേ സുണോഹി യഥാതഥം.

പാരാജികാനി അട്ഠ, സങ്ഘാദിസേസാനി ഭവന്തി സത്തരസ;

നിസ്സഗ്ഗിയാനി തിംസേവ, സതം സട്ഠി ഛ ചേവ ഖുദ്ദകാനി പവുച്ചന്തി.

അട്ഠ പാടിദേസനീയാ, പഞ്ചസത്തതി സേഖിയാ;

തീണി സതാനി ചത്താരി ചിമേ ഹോന്തി ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദാനി;

ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി ഉപോസഥേസു.

ഛചത്താരീസാ ഭിക്ഖൂനം, ഭിക്ഖുനീഹി അസാധാരണാ;

തേ സുണോഹി യഥാതഥം.

സങ്ഘാദിസേസാ, ദ്വേ അനിയതേഹി അട്ഠ;

നിസ്സഗ്ഗിയാനി ദ്വാദസ, തേഹി തേ ഹോന്തി വീസതി.

ദ്വേവീസതി ഖുദ്ദകാ, ചതുരോ പാടിദേസനീയാ;

ഛചത്താരീസാ ചിമേ ഹോന്തി, ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീഹി അസാധാരണാ.

സതം തിംസാ ച ഭിക്ഖുനീനം, ഭിക്ഖൂഹി അസാധാരണാ;

തേ സുണോഹി യഥാതഥം.

പാരാജികാനി ചത്താരി, സങ്ഘമ്ഹാ ദസ നിസ്സരേ;

നിസ്സഗ്ഗിയാനി ദ്വാദസ, ഛന്നവുതി ച ഖുദ്ദകാ;

അട്ഠ പാടിദേസനീയാ.

സതം തിംസാ ചിമേ ഹോന്തി ഭിക്ഖുനീനം, ഭിക്ഖൂഹി അസാധാരണാ;

സതം സത്തതി ഛച്ചേവ, ഉഭിന്നം അസാധാരണാ;

തേ സുണോഹി യഥാതഥം.

പാരാജികാനി ചത്താരി, സങ്ഘാദിസേസാനി ഭവന്തി സോളസ;

അനിയതാ ദ്വേ ഹോന്തി, നിസ്സഗ്ഗിയാനി ചതുവീസതി;

സതം അട്ഠാരസാ ചേവ, ഖുദ്ദകാനി പവുച്ചന്തി;

ദ്വാദസ പാടിദേസനീയാ.

സതം സത്തതി ഛച്ചേവിമേ ഹോന്തി, ഉഭിന്നം അസാധാരണാ;

സതം സത്തതി ചത്താരി, ഉഭിന്നം സമസിക്ഖതാ;

തേ സുണോഹി യഥാതഥം.

പാരാജികാനി ചത്താരി, സങ്ഘാദിസേസാനി ഭവന്തി സത്ത;

നിസ്സഗ്ഗിയാനി അട്ഠാരസ, സമസത്തതി ഖുദ്ദകാ;

പഞ്ചസത്തതി സേഖിയാനി.

സതം സത്തതി ചത്താരി ചിമേ ഹോന്തി, ഉഭിന്നം സമസിക്ഖതാ;

അട്ഠേ പാരാജികാ യേ ദുരാസദാ, താലവത്ഥുസമൂപമാ.

പണ്ഡുപലാസോ പുഥുസിലാ, സീസച്ഛിന്നോവ സോ നരോ;

താലോവ മത്ഥകച്ഛിന്നോ, അവിരുള്ഹീ ഭവന്തി തേ.

തേവീസതി സങ്ഘാദിസേസാ, ദ്വേ അനിയതാ;

ദ്വേ ചത്താരീസ നിസ്സഗ്ഗിയാ;

അട്ഠാസീതിസതം പാചിത്തിയാ, ദ്വാദസ പാടിദേസനീയാ.

പഞ്ചസത്തതി സേഖിയാ, തീഹി സമഥേഹി സമ്മന്തി;

സമ്മുഖാ ച പടിഞ്ഞായ, തിണവത്ഥാരകേന ച.

ദ്വേ ഉപോസഥാ ദ്വേ പവാരണാ;