കഥിനഭേദോ

൧. കഥിനഅത്ഥതാദി

൪൦൩. കസ്സ കഥിനം [കഠിനം (സീ. സ്യാ.)] അനത്ഥതം? കസ്സ കഥിനം അത്ഥതം? കിന്തി കഥിനം അനത്ഥതം? കിന്തി കഥിനം അത്ഥതം?

കസ്സ കഥിനം അനത്ഥതന്തി? ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം – അനത്ഥാരകസ്സ ച അനനുമോദകസ്സ ച. ഇമേസം ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം.

കസ്സ കഥിനം അത്ഥതന്തി? ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം – അത്ഥാരകസ്സ ച അനുമോദകസ്സ ച. ഇമേസം ദ്വിന്നം പുഗ്ഗലാനം അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം.

കിന്തി കഥിനം അനത്ഥതന്തി? ചതുവീസതിയാ ആകാരേഹി അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ഉല്ലിഖിതമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ധോവനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ചീവരവിചാരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ഛേദനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ബന്ധനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ഓവട്ടിയകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന കണ്ഡുസകരണമത്തേന [ന ഗണ്ഡുസകരണമത്തേന (ക.)] അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ദള്ഹീകമ്മകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അനുവാതകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന പരിഭണ്ഡകരണമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന ഓവദ്ധേയ്യകരണമത്തേന [ന ഓവട്ടേയ്യകരണമത്തേന (സീ. സ്യാ.), ന ഓവദേയ്യകരണമത്തേന (ക.)] അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന കമ്ബലമദ്ദനമത്തേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന നിമിത്തകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന പരികഥാകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന കുക്കുകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന സന്നിധികതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന നിസ്സഗ്ഗിയേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അകപ്പകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര സങ്ഘാടിയാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര ഉത്തരാസങ്ഗേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര അന്തരവാസകേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര പഞ്ചകേന വാ അതിരേകപഞ്ചകേന വാ തദഹേവ സഞ്ഛിന്നേന സമണ്ഡലീകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ന അഞ്ഞത്ര പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥാരാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, സമ്മാ ചേ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം തം ചേ നിസ്സീമട്ഠോ അനുമോദതി. ഏവമ്പി അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം.

നിമിത്തകമ്മം നാമ നിമിത്തം കരോതി – ‘‘ഇമിനാ ദുസ്സേന കഥിനം അത്ഥരിസ്സാമീ’’തി. പരികഥാ നാമ പരികഥം കരോതി – ‘‘ഇമായ പരികഥായ കഥിനദുസ്സം നിബ്ബത്തേസ്സാമീ’’തി. കുക്കുകതം നാമ അനാദിയദാനം വുച്ചതി. സന്നിധി നാമ ദ്വേ സന്നിധിയോ – കരണസന്നിധി വാ നിചയസന്നിധി വാ. നിസ്സഗ്ഗിയം നാമ കയിരമാനേ അരുണം ഉട്ഠഹതി [ഉദ്രിയതി (സീ. സ്യാ.)]. ഇമേഹി ചതുവീസതിയാ ആകാരേഹി അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം.

കിന്തി കഥിനം അത്ഥതന്തി? സത്തരസഹി ആകാരേഹി അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം. അഹതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അഹതകപ്പേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പിലോതികായ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പംസുകൂലേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പാപണികേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അനിമിത്തകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അപരികഥാകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അകുക്കുകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അസന്നിധികതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അനിസ്സഗ്ഗിയേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, കപ്പകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, സങ്ഘാടിയാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ഉത്തരാസങ്ഗേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, അന്തരവാസകേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പഞ്ചകേന വാ അതിരേകപഞ്ചകേന വാ തദഹേവ സഞ്ഛിന്നേന സമണ്ഡലീകതേന അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥാരാ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, സമ്മാ ചേ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, തം ചേ സീമട്ഠോ അനുമോദതി, ഏവമ്പി അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം. ഇമേഹി സത്തരസഹി ആകാരേഹി അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം.

സഹ കഥിനസ്സ അത്ഥാരാ കതി ധമ്മാ ജായന്തി? സഹ കഥിനസ്സ അത്ഥാരാ പന്നരസ ധമ്മാ ജായന്തി – അട്ഠ മാതികാ, ദ്വേ പലിബോധാ, പഞ്ചാനിസംസാ. സഹ കഥിനസ്സ അത്ഥാരാ ഇമേ പന്നരസ ധമ്മാ ജായന്തി.

൨. കഥിനഅനന്തരപച്ചയാദി

൪൦൪. പയോഗസ്സ കതമേ ധമ്മാ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ, പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ, സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ? പുബ്ബകരണസ്സ കതമേ ധമ്മാ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ…പേ… പച്ചുദ്ധാരസ്സ കതമേ ധമ്മാ… അധിട്ഠാനസ്സ കതമേ ധമ്മാ… അത്ഥാരസ്സ കതമേ ധമ്മാ… മാതികാനഞ്ച പലിബോധാനഞ്ച കതമേ ധമ്മാ… വത്ഥുസ്സ കതമേ ധമ്മാ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ, പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ, സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ?

പുബ്ബകരണം പയോഗസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പയോഗോ പുബ്ബകരണസ്സ പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പുബ്ബകരണം പയോഗസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പന്നരസ ധമ്മാ സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പച്ചുദ്ധാരോ പുബ്ബകരണസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പുബ്ബകരണം പച്ചുദ്ധാരസ്സ പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പച്ചുദ്ധാരോ പുബ്ബകരണസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പന്നരസ ധമ്മാ സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. അധിട്ഠാനം പച്ചുദ്ധാരസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പച്ചുദ്ധാരോ അധിട്ഠാനസ്സ പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. അധിട്ഠാനം പച്ചുദ്ധാരസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പന്നരസ ധമ്മാ സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. അത്ഥാരോ അധിട്ഠാനസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. അധിട്ഠാനം അത്ഥാരസ്സ പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. അത്ഥാരോ അധിട്ഠാനസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പന്നരസ ധമ്മാ സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. മാതികാ ച പലിബോധാ ച അത്ഥാരസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. അത്ഥാരോ മാതികാനഞ്ച പലിബോധാനഞ്ച പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. മാതികാ ച പലിബോധാ ച അത്ഥാരസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പന്നരസ ധമ്മാ സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ആസാ ച അനാസാ ച വത്ഥുസ്സ അനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, സമനന്തരപച്ചയേന പച്ചയോ, നിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ, ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. വത്ഥു ആസാനഞ്ച അനാസാനഞ്ച പുരേജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. ആസാ ച അനാസാ ച വത്ഥുസ്സ പച്ഛാജാതപച്ചയേന പച്ചയോ. പന്നരസ ധമ്മാ സഹജാതപച്ചയേന പച്ചയോ.

൩. പുബ്ബകരണനിദാനാദിവിഭാഗോ

൪൦൫. പുബ്ബകരണം കിംനിദാനം, കിംസമുദയം, കിംജാതികം, കിംപഭവം, കിംസമ്ഭാരം, കിംസമുട്ഠാനം? പച്ചുദ്ധാരോ കിംനിദാനോ, കിംസമുദയോ, കിംജാതികോ, കിംപഭവോ, കിംസമ്ഭാരോ, കിംസമുട്ഠാനോ? അധിട്ഠാനം കിംനിദാനം, കിംസമുദയം, കിംജാതികം, കിംപഭവം, കിംസമ്ഭാരം, കിംസമുട്ഠാനം? അത്ഥാരോ കിംനിദാനോ, കിംസമുദയോ, കിംജാതികോ, കിംപഭവോ, കിംസമ്ഭാരോ, കിംസമുട്ഠാനോ? മാതികാ ച പലിബോധാ ച കിംനിദാനാ, കിംസമുദയാ, കിംജാതികാ, കിംപഭവാ, കിംസമ്ഭാരാ കിംസമുട്ഠാനാ? ആസാ ച അനാസാ ച കിംനിദാനാ, കിംസമുദയാ, കിംജാതികാ, കിംപഭവാ, കിംസമ്ഭാരാ, കിംസമുട്ഠാനാ?

പുബ്ബകരണം പയോഗനിദാനം, പയോഗസമുദയം, പയോഗജാതികം, പയോഗപഭവം, പയോഗസമ്ഭാരം, പയോഗസമുട്ഠാനം. പച്ചുദ്ധാരോ പുബ്ബകരണനിദാനോ, പുബ്ബകരണസമുദയോ, പുബ്ബകരണജാതികോ, പുബ്ബകരണപഭവോ, പുബ്ബകരണസമ്ഭാരോ, പുബ്ബകരണസമുട്ഠാനോ. അധിട്ഠാനം പച്ചുദ്ധാരനിദാനം, പച്ചുദ്ധാരസമുദയം, പച്ചുദ്ധാരജാതികം, പച്ചുദ്ധാരപഭവം, പച്ചുദ്ധാരസമ്ഭാരം, പച്ചുദ്ധാരസമുട്ഠാനം. അത്ഥാരോ അധിട്ഠാനനിദാനോ, അധിട്ഠാനസമുദയോ, അധിട്ഠാനജാതികോ, അധിട്ഠാനപഭവോ, അധിട്ഠാനസമ്ഭാരോ, അധിട്ഠാനസമുട്ഠാനോ. മാതികാ ച പലിബോധാ ച അത്ഥാരനിദാനാ, അത്ഥാരസമുദയാ, അത്ഥാരജാതികാ, അത്ഥാരപഭവാ, അത്ഥാരസമ്ഭാരാ, അത്ഥാരസമുട്ഠാനാ. ആസാ ച അനാസാ ച വത്ഥുനിദാനാ, വത്ഥുസമുദയാ, വത്ഥുജാതികാ, വത്ഥുപഭവാ, വത്ഥുസമ്ഭാരാ, വത്ഥുസമുട്ഠാനാ.

൪൦൬. പയോഗോ കിംനിദാനോ, കിംസമുദയോ, കിംജാതികോ, കിംപഭവോ, കിംസമ്ഭാരോ, കിംസമുട്ഠാനോ, പുബ്ബകരണം…പേ… പച്ചുദ്ധാരോ… അധിട്ഠാനം… അത്ഥാരോ… മാതികാ ച പലിബോധാ ച… വത്ഥു… ആസാ ച അനാസാ ച കിംനിദാനാ, കിംസമുദയാ, കിംജാതികാ, കിംപഭവാ, കിംസമ്ഭാരാ, കിംസമുട്ഠാനാ?

പയോഗോ ഹേതുനിദാനോ, ഹേതുസമുദയോ, ഹേതുജാതികോ, ഹേതുപഭവോ, ഹേതുസമ്ഭാരോ, ഹേതുസമുട്ഠാനോ. പുബ്ബകരണം…പേ… പച്ചുദ്ധാരോ… അധിട്ഠാനം… അത്ഥാരോ … മാതികാ ച പലിബോധാ ച… വത്ഥു… ആസാ ച അനാസാ ച ഹേതുനിദാനാ, ഹേതുസമുദയാ, ഹേതുജാതികാ, ഹേതുപഭവാ, ഹേതുസമ്ഭാരാ, ഹേതുസമുട്ഠാനാ.

൪൦൭. പയോഗോ കിംനിദാനോ, കിംസമുദയോ, കിംജാതികോ, കിംപഭവോ, കിംസമ്ഭാരോ, കിംസമുട്ഠാനോ? പുബ്ബകരണം…പേ… പച്ചുദ്ധാരോ… അധിട്ഠാനം… അത്ഥാരോ… മാതികാ ച പലിബോധാ ച… വത്ഥു… ആസാ ച അനാസാ ച കിംനിദാനാ, കിംസമുദയാ, കിംജാതികാ, കിംപഭവാ, കിംസമ്ഭാരാ, കിംസമുട്ഠാനാ?

പയോഗോ പച്ചയനിദാനോ, പച്ചയസമുദയോ, പച്ചയജാതികോ, പച്ചയപഭവോ, പച്ചയസമ്ഭാരോ, പച്ചയസമുട്ഠാനോ. പുബ്ബകരണം…പേ… പച്ചുദ്ധാരോ… അധിട്ഠാനം… അത്ഥാരോ… മാതികാ ച പലിബോധാ ച… വത്ഥു… ആസാ ച അനാസാ ച പച്ചയനിദാനാ, പച്ചയസമുദയാ, പച്ചയജാതികാ, പച്ചയപഭവാ, പച്ചയസമ്ഭാരാ, പച്ചയസമുട്ഠാനാ.

൪൦൮. പുബ്ബകരണം കതിഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതം? പുബ്ബകരണം സത്തഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതം. ധോവനേന, വിചാരണേന, ഛേദനേന, ബന്ധനേന, സിബ്ബനേന, രജനേന, കപ്പകരണേന – പുബ്ബകരണം ഇമേഹി സത്തഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതം.

പച്ചുദ്ധാരോ കതിഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതോ? പച്ചുദ്ധാരോ തീഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതോ – സങ്ഘാടിയാ, ഉത്തരാസങ്ഗേന, അന്തരവാസകേന.

അധിട്ഠാനം കതിഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതം? അധിട്ഠാനം തീഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതം – സങ്ഘാടിയാ, ഉത്തരാസങ്ഗേന, അന്തരവാസകേന.

അത്ഥാരോ കതിഹി ധമ്മേഹി സങ്ഗഹിതോ? അത്ഥാരോ ഏകേന ധമ്മേന സങ്ഗഹിതോ – വചീഭേദേന.

കഥിനസ്സ കതി മൂലാനി, കതി വത്ഥൂനി, കതി ഭൂമിയോ? കഥിനസ്സ ഏകം മൂലം – സങ്ഘോ; തീണി വത്ഥൂനി – സങ്ഘാടി, ഉത്തരാസങ്ഗോ, അന്തരവാസകോ, ഛ ഭൂമിയോ – ഖോമം, കപ്പാസികം, കോസേയ്യം, കമ്ബലം, സാണം, ഭങ്ഗം.

കഥിനസ്സ കോ ആദി, കിം മജ്ഝേ, കിം പരിയോസാനം? കഥിനസ്സ പുബ്ബകരണം ആദി, ക്രിയാ മജ്ഝേ, അത്ഥാരോ പരിയോസാനം.

൪൦൯. കതിഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ അഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും? കതിഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും? അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ അഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും. അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും. കതമേഹി അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ അഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും? പുബ്ബകരണം ന ജാനാതി, പച്ചുദ്ധാരം ന ജാനാതി, അധിട്ഠാനം ന ജാനാതി, അത്ഥാരം ന ജാനാതി, മാതികം ന ജാനാതി, പലിബോധം ന ജാനാതി, ഉദ്ധാരം ന ജാനാതി, ആനിസംസം ന ജാനാതി – ഇമേഹി അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ അഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും. കതമേഹി അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും? പുബ്ബകരണം ജാനാതി, പച്ചുദ്ധാരം ജാനാതി, അധിട്ഠാനം ജാനാതി, അത്ഥാരം ജാനാതി, മാതികം ജാനാതി, പലിബോധം ജാനാതി, ഉദ്ധാരം ജാനാതി, ആനിസംസം ജാനാതി – ഇമേഹി അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ഭബ്ബോ കഥിനം അത്ഥരിതും.

൪൧൦. കതിനം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി? കതിനം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി? തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി. തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി. കതമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി? നിസ്സീമട്ഠോ അനുമോദതി, അനുമോദേന്തോ ന വാചം ഭിന്ദതി, വാചം ഭിന്ദന്തോ ന പരം വിഞ്ഞാപേതി – ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി. കതമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി? സീമട്ഠോ അനുമോദതി, അനുമോദേന്തോ വാചം ഭിന്ദതി, വാചം ഭിന്ദന്തോ പരം വിഞ്ഞാപേതി – ഇമേസം തിണ്ണം പുഗ്ഗലാനം കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി.

൪൧൧. കതി കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി? കതി കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി? തയോ കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി. തയോ കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി. കതമേ തയോ കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി? വത്ഥുവിപന്നഞ്ചേവ ഹോതി, കാലവിപന്നഞ്ച, കരണവിപന്നഞ്ച – ഇമേ തയോ കഥിനത്ഥാരാ ന രുഹന്തി. കതമേ തയോ കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി? വത്ഥുസമ്പന്നഞ്ചേവ ഹോതി, കാലസമ്പന്നഞ്ച, കരണസമ്പന്നഞ്ച – ഇമേ തയോ കഥിനത്ഥാരാ രുഹന്തി.

൪. കഥിനാദിജാനിതബ്ബവിഭാഗോ

൪൧൨. കഥിനം ജാനിതബ്ബം, കഥിനത്ഥാരോ ജാനിതബ്ബോ, കഥിനസ്സ അത്ഥാരമാസോ ജാനിതബ്ബോ, കഥിനസ്സ അത്ഥാരവിപത്തി ജാനിതബ്ബാ, കഥിനസ്സ അത്ഥാരസമ്പത്തി ജാനിതബ്ബാ, നിമിത്തകമ്മം ജാനിതബ്ബം, പരികഥാ ജാനിതബ്ബാ, കുക്കുകതം ജാനിതബ്ബം, സന്നിധി ജാനിതബ്ബാ, നിസ്സഗ്ഗിയം ജാനിതബ്ബം.

കഥിനം ജാനിതബ്ബന്തി തേസഞ്ഞേവ ധമ്മാനം സങ്ഗഹോ സമവായോ നാമം നാമകമ്മം നാമധേയ്യം നിരുത്തി ബ്യഞ്ജനം അഭിലാപോ യദിദം കഥിനന്തി.

കഥിനസ്സ അത്ഥാരമാസോ ജാനിതബ്ബോതി വസ്സാനസ്സ പച്ഛിമോ മാസോ ജാനിതബ്ബോ.

കഥിനസ്സ അത്ഥാരവിപത്തി ജാനിതബ്ബാതി ചതുവീസതിയാ ആകാരേഹി കഥിനസ്സ അത്ഥാരവിപത്തി ജാനിതബ്ബാ.

കഥിനസ്സ അത്ഥാരസമ്പത്തി ജാനിതബ്ബാതി സത്തരസഹി ആകാരേഹി കഥിനസ്സ അത്ഥാരസമ്പത്തി ജാനിതബ്ബാ.

നിമിത്തകമ്മം ജാനിതബ്ബന്തി നിമിത്തം കരോതി ഇമിനാ ദുസ്സേന കഥിനം അത്ഥരിസ്സാമീതി.

പരികഥാ ജാനിതബ്ബാതി പരികഥം കരോതി ഇമായ പരികഥായ കഥിനദുസ്സം നിബ്ബത്തേസ്സാമീതി.

കുക്കുകതം ജാനിതബ്ബന്തി അനാദിയദാനം ജാനിതബ്ബം.

സന്നിധി ജാനിതബ്ബാതി ദ്വേ സന്നിധിയോ ജാനിതബ്ബാ – കരണസന്നിധി വാ നിചയസന്നിധി വാ.

നിസ്സഗ്ഗിയം ജാനിതബ്ബന്തി കരിയമാനേ അരുണം ഉട്ഠഹതി.

കഥിനത്ഥാരോ ജാനിതബ്ബോതി സചേ സങ്ഘസ്സ കഥിനദുസ്സം ഉപ്പന്നം ഹോതി, സങ്ഘേന കഥം പടിപജ്ജിതബ്ബം, അത്ഥാരകേന കഥം പടിപജ്ജിതബ്ബം, അനുമോദകേന കഥം പടിപജ്ജിതബ്ബം.

൪൧൩. സങ്ഘേന ഞത്തിദുതിയേന കമ്മേന കഥിനത്ഥാരകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദാതബ്ബം, തേന കഥിനത്ഥാരകേന ഭിക്ഖുനാ തദഹേവ ധോവിത്വാ വിമജ്ജിത്വാ വിചാരേത്വാ ഛിന്ദിത്വാ സിബ്ബേത്വാ രജിത്വാ കപ്പം കത്വാ കഥിനം അത്ഥരിതബ്ബം. സചേ സങ്ഘാടിയാ കഥിനം അത്ഥരിതുകാമോ ഹോതി, പോരാണികാ സങ്ഘാടി പച്ചുദ്ധരിതബ്ബാ, നവാ സങ്ഘാടി അധിട്ഠാതബ്ബാ. ഇമായ സങ്ഘാടിയാ കഥിനം അത്ഥരാമീതി വാചാ ഭിന്ദിതബ്ബാ. സചേ ഉത്തരാസങ്ഗേന കഥിനം അത്ഥരിതുകാമോ ഹോതി, പോരാണകോ ഉത്തരാസങ്ഗോ പച്ചുദ്ധരിതബ്ബോ, നവോ ഉത്തരാസങ്ഗോ അധിട്ഠാതബ്ബോ. ഇമിനാ ഉത്തരാസങ്ഗേന കഥിനം അത്ഥരാമീതി വാചാ ഭിന്ദിതബ്ബാ. സചേ അന്തരവാസകേന കഥിനം അത്ഥരിതുകാമോ ഹോതി, പോരാണകോ അന്തരവാസകോ പച്ചുദ്ധരിതബ്ബോ, നവോ അന്തരവാസകോ അധിട്ഠാതബ്ബോ. ഇമിനാ അന്തരവാസകേന കഥിനം അത്ഥരാമീതി വാചാ ഭിന്ദിതബ്ബാ. തേന കഥിനത്ഥാരകേന ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘അത്ഥതം, ഭന്തേ, സങ്ഘസ്സ കഥിനം, ധമ്മികോ കഥിനത്ഥാരോ, അനുമോദഥാ’’തി. തേഹി അനുമോദകേഹി ഭിക്ഖൂഹി ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘അത്ഥതം, ആവുസോ, സങ്ഘസ്സ കഥിനം, ധമ്മികോ കഥിനത്ഥാരോ, അനുമോദാമാ’’തി. തേന കഥിനത്ഥാരകേന ഭിക്ഖുനാ സമ്ബഹുലേ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘‘അത്ഥതം, ഭന്തേ, സങ്ഘസ്സ കഥിനം, ധമ്മികോ കഥിനത്ഥാരോ, അനുമോദഥാ’’തി. തേഹി അനുമോദകേഹി ഭിക്ഖൂഹി ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘അത്ഥതം, ആവുസോ, സങ്ഘസ്സ കഥിനം, ധമ്മികോ കഥിനത്ഥാരോ അനുമോദാമാ’’തി. തേന കഥിനത്ഥാരകേന ഭിക്ഖുനാ ഏകം ഭിക്ഖും ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘അത്ഥതം, ആവുസോ, സങ്ഘസ്സ കഥിനം, ധമ്മികോ കഥിനത്ഥാരോ, അനുമോദാഹീ’’തി. തേന അനുമോദകേന ഭിക്ഖുനാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘അത്ഥതം, ആവുസോ, സങ്ഘസ്സ കഥിനം, ധമ്മികോ കഥിനത്ഥാരോ, അനുമോദാമീ’’തി.

൫. പുഗ്ഗലസ്സേവകഥിനത്ഥാരോ

൪൧൪. സങ്ഘോ കഥിനം അത്ഥരതി, ഗണോ കഥിനം അത്ഥരതി, പുഗ്ഗലോ കഥിനം അത്ഥരതീതി. ന സങ്ഘോ കഥിനം അത്ഥരതി, ന ഗണോ കഥിനം അത്ഥരതി, പുഗ്ഗലോ കഥിനം അത്ഥരതീതി. ഹഞ്ചി ന സങ്ഘോ കഥിനം അത്ഥരതി, ന ഗണോ കഥിനം അത്ഥരതി, പുഗ്ഗലോ കഥിനം അത്ഥരതി. സങ്ഘസ്സ അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ഗണസ്സ അനത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം. സങ്ഘോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി ഗണോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി പുഗ്ഗലോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതീതി ന സങ്ഘോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി, ന ഗണോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി, പുഗ്ഗലോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതീതി. ഹഞ്ചി ന സങ്ഘോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി, ന ഗണോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി, പുഗ്ഗലോ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസതി. സങ്ഘസ്സ അനുദ്ദിട്ഠം ഹോതി പാതിമോക്ഖം, ഗണസ്സ അനുദ്ദിട്ഠം ഹോതി പാതിമോക്ഖം, പുഗ്ഗലസ്സ ഉദ്ദിട്ഠം ഹോതി പാതിമോക്ഖം. സങ്ഘസ്സ സാമഗ്ഗിയാ ഗണസ്സ സാമഗ്ഗിയാ പുഗ്ഗലസ്സ ഉദ്ദേസാ സങ്ഘസ്സ ഉദ്ദിട്ഠം ഹോതി പാതിമോക്ഖം, ഗണസ്സ ഉദ്ദിട്ഠം ഹോതി പാതിമോക്ഖം, പുഗ്ഗലസ്സ ഉദ്ദിട്ഠം ഹോതി പാതിമോക്ഖം. ഏവമേവ ന സങ്ഘോ കഥിനം അത്ഥരതി, ന ഗണോ കഥിനം അത്ഥരതി, പുഗ്ഗലോ കഥിനം അത്ഥരതി. സങ്ഘസ്സ അനുമോദനായ ഗണസ്സ അനുമോദനായ പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥാരാ സങ്ഘസ്സ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, ഗണസ്സ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനം, പുഗ്ഗലസ്സ അത്ഥതം ഹോതി കഥിനന്തി.

൬. പലിബോധപഞ്ഹാബ്യാകരണം

൪൧൫. പക്കമനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

പക്കമനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ചീവരപലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി;

തസ്സ സഹ ബഹിസീമഗമനാ, ആവാസപലിബോധോ ഛിജ്ജതി.

നിട്ഠാനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

നിട്ഠാനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ആവാസപലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി;

ചീവരേ നിട്ഠിതേ ചീവരപലിബോധോ ഛിജ്ജതി.

സന്നിട്ഠാനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

സന്നിട്ഠാനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ദ്വേ പലിബോധാ അപുബ്ബം അചരിമം ഛിജ്ജന്തി.

നാസനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

നാസനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ആവാസപലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി;

ചീവരേ നട്ഠേ ചീവരപലിബോധോ ഛിജ്ജതി.

സവനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

സവനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ചീവരപലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി;

തസ്സ സഹ സവനേന, ആവാസപലിബോധോ ഛിജ്ജതി.

ആസാവച്ഛേദികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

ആസാവച്ഛേദികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ആവാസപലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി;

ചീവരാസായ ഉപച്ഛിന്നായ ചീവരപലിബോധോ ഛിജ്ജതി.

സീമാതിക്കമനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

സീമാതിക്കമനന്തികോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ചീവരപലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി;

തസ്സ ബഹിസീമേ [ബഹിസീമഗതസ്സ (സീ. സ്യാ.)] ആവാസപലിബോധോ ഛിജ്ജതി.

സഹുബ്ഭാരോ കഥിനുദ്ധാരോ [സഉബ്ഭാരോ (ക.)], വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം പുച്ഛാമി, കതമോ പലിബോധോ പഠമം ഛിജ്ജതി.

സഹുബ്ഭാരോ കഥിനുദ്ധാരോ, വുത്തോ ആദിച്ചബന്ധുനാ;

ഏതഞ്ച താഹം വിസ്സജ്ജിസ്സം, ദ്വേ പലിബോധാ അപുബ്ബം അചരിമം ഛിജ്ജന്തീതി.

൪൧൬. കതി കഥിനുദ്ധാരാ സങ്ഘാധീനാ? കതി കഥിനുദ്ധാരാ പുഗ്ഗലാധീനാ? കതി കഥിനുദ്ധാരാ നേവ സങ്ഘാധീനാ ന പുഗ്ഗലാധീനാ? ഏകോ കഥിനുദ്ധാരോ സങ്ഘാധീനോ – അന്തരുബ്ഭാരോ. ചത്താരോ കഥിനുദ്ധാരാ പുഗ്ഗലാധീനാ – പക്കമനന്തികോ, നിട്ഠാനന്തികോ, സന്നിട്ഠാനന്തികോ, സീമാതിക്കമനന്തികോ. ചത്താരോ കഥിനുദ്ധാരാ നേവ സങ്ഘാധീനാ ന പുഗ്ഗലാധീനാ – നാസനന്തികോ, സവനന്തികോ, ആസാവച്ഛേദികോ, സഹുബ്ഭാരോ. കതി കഥിനുദ്ധാരാ അന്തോസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി? കതി കഥിനുദ്ധാരാ ബഹിസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി? കതി കഥിനുദ്ധാരാ സിയാ അന്തോസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി സിയാ ബഹിസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി? ദ്വേ കഥിനുദ്ധാരാ അന്തോസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി – അന്തരുബ്ഭാരോ, സഹുബ്ഭാരോ. തയോ കഥിനുദ്ധാരാ ബഹിസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി – പക്കമനന്തികോ, സവനന്തികോ, സീമാതിക്കമനന്തികോ. ചത്താരോ കഥിനുദ്ധാരാ സിയാ അന്തോസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി സിയാ ബഹിസീമായ ഉദ്ധരിയ്യന്തി – നിട്ഠാനന്തികോ, സന്നിട്ഠാനന്തികോ, നാസനന്തികോ, ആസാവച്ഛേദികോ.

കതി കഥിനുദ്ധാരാ ഏകുപ്പാദാ ഏകനിരോധാ? കതി കഥിനുദ്ധാരാ ഏകുപ്പാദാ നാനാനിരോധാ? ദ്വേ കഥിനുദ്ധാരാ ഏകുപ്പാദാ ഏകനിരോധാ – അന്തരുബ്ഭാരോ, സഹുബ്ഭാരോ. അവസേസാ കഥിനുദ്ധാരാ ഏകുപ്പാദാ നാനാനിരോധാതി.

കഥിനഭേദോ നിട്ഠിതോ.