൨. അഗതിഅഗന്തബ്ബോ

൩൭൯. ന ഛന്ദാഗതി ഗന്തബ്ബാതി ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി? ഇധേകച്ചോ – ‘‘അയം മേ ഉപജ്ഝായോ വാ ആചരിയോ വാ സദ്ധിവിഹാരികോ വാ അന്തേവാസികോ വാ സമാനുപജ്ഝായകോ വാ സമാനാചരിയകോ വാ സന്ദിട്ഠോ വാ സമ്ഭത്തോ വാ ഞാതിസാലോഹിതോ വാ’’തി, തസ്സാനുകമ്പായ തസ്സാനുരക്ഖായ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി, അവിനയം വിനയോതി ദീപേതി, വിനയം അവിനയോതി ദീപേതി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേതി, ആപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേതി, ലഹുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ഗരുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, സാവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അനവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൦. ന ദോസാഗതി ഗന്തബ്ബാതി ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി? ഇധേകച്ചോ അനത്ഥം മേ അചരീതി ആഘാതം ബന്ധതി, അനത്ഥം മേ ചരതീതി ആഘാതം ബന്ധതി, അനത്ഥം മേ ചരിസ്സതീതി ആഘാതം ബന്ധതി, പിയസ്സ മേ മനാപസ്സ അനത്ഥം അചരി… അനത്ഥം ചരതി… അനത്ഥം ചരിസ്സതീതി ആഘാതം ബന്ധതി, അപ്പിയസ്സ മേ അമനാപസ്സ അത്ഥം അചരി… അത്ഥം ചരതി… അത്ഥം ചരിസ്സതീതി ആഘാതം ബന്ധതി. ഇമേഹി നവഹി ആഘാതവത്ഥൂഹി ആഘാതോ പടിഘാതോ കുദ്ധോ കോധാഭിഭൂതോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൧. ന മോഹാഗതി ഗന്തബ്ബാതി മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി? രത്തോ രാഗവസേന ഗച്ഛതി, ദുട്ഠോ ദോസവസേന ഗച്ഛതി, മൂള്ഹോ മോഹവസേന ഗച്ഛതി, പരാമട്ഠോ ദിട്ഠിവസേന ഗച്ഛതി, മൂള്ഹോ സംമൂള്ഹോ മോഹാഭിഭൂതോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൨. ന ഭയാഗതി ഗന്തബ്ബാതി ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി? ഇധേകച്ചോ – ‘‘അയം വിസമനിസ്സിതോ വാ ഗഹനനിസ്സിതോ വാ ബലവനിസ്സിതോ വാ കക്ഖളോ ഫരുസോ ജീവിതന്തരായം വാ ബ്രഹ്മചരിയന്തരായം വാ കരിസ്സതീ’’തി, തസ്സ ഭയാ ഭീതോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി, അവിനയം വിനയോതി ദീപേതി, വിനയം അവിനയോതി ദീപേതി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേതി, ആപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേതി, ലഹുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ഗരുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, സാവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അനവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി.

ഛന്ദാ ദോസാ ഭയാ മോഹാ, യോ ധമ്മം അതിവത്തതി;

നിഹീയതി തസ്സ യസോ, കാളപക്ഖേവ ചന്ദിമാതി.