മഹാസങ്ഗാമോ

൧. വോഹരന്തേന ജാനിതബ്ബാദി

൩൬൮. സങ്ഗാമാവചരേ ഭിക്ഖുനാ സങ്ഘേ വോഹരന്തേന വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, വിപത്തി ജാനിതബ്ബാ, ആപത്തി ജാനിതബ്ബാ, നിദാനം ജാനിതബ്ബം, ആകാരോ ജാനിതബ്ബോ, പുബ്ബാപരം ജാനിതബ്ബം, കതാകതം ജാനിതബ്ബം, കമ്മം ജാനിതബ്ബം, അധികരണം ജാനിതബ്ബം, സമഥോ ജാനിതബ്ബോ, ന ഛന്ദാഗതി ഗന്തബ്ബാ, ന ദോസാഗതി ഗന്തബ്ബാ, ന മോഹാഗതി ഗന്തബ്ബാ, ന ഭയാഗതി ഗന്തബ്ബാ, സഞ്ഞാപനീയേ ഠാനേ സഞ്ഞാപേതബ്ബം, നിജ്ഝാപനീയേ ഠാനേ നിജ്ഝാപേതബ്ബം, പേക്ഖനീയേ ഠാനേ പേക്ഖിതബ്ബം, പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദേതബ്ബം, ലദ്ധപക്ഖോമ്ഹീതി പരപക്ഖോ നാവജാനിതബ്ബോ, ബഹുസ്സുതോമ്ഹീതി അപ്പസ്സുതോ നാവജാനിതബ്ബോ, ഥേരതരോമ്ഹീതി നവകതരോ നാവജാനിതബ്ബോ, അസമ്പത്തം ന ബ്യാഹാതബ്ബം, സമ്പത്തം ധമ്മതോ വിനയതോ ന പരിഹാപേതബ്ബം, യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന തം അധികരണം വൂപസമ്മതി, തഥാ തം അധികരണം വൂപസമേതബ്ബം.

൩൬൯. വത്ഥു ജാനിതബ്ബന്തി അട്ഠപാരാജികാനം [അട്ഠന്നം പാരാജികാനം (സീ. ക.)] വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, തേവീസസങ്ഘാദിസേസാനം വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, ദ്വേഅനിയതാനം വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, ദ്വേചത്താരീസനിസ്സഗ്ഗിയാനം വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, അട്ഠാസീതിസതപാചിത്തിയാനം വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, ദ്വാദസപാടിദേസനീയാനം വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, ദുക്കടാനം വത്ഥു ജാനിതബ്ബം, ദുബ്ഭാസിതാനം വത്ഥു ജാനിതബ്ബം.

൩൭൦. വിപത്തി ജാനിതബ്ബാതി സീലവിപത്തി ജാനിതബ്ബാ, ആചാരവിപത്തി ജാനിതബ്ബാ, ദിട്ഠിവിപത്തി ജാനിതബ്ബാ, ആജീവവിപത്തി ജാനിതബ്ബാ.

൩൭൧. ആപത്തി ജാനിതബ്ബാതി പാരാജികാപത്തി ജാനിതബ്ബാ, സങ്ഘാദിസേസാപത്തി ജാനിതബ്ബാ, ഥുല്ലച്ചയാപത്തി ജാനിതബ്ബാ, പാചിത്തിയാപത്തി ജാനിതബ്ബാ, പാടിദേസനീയാപത്തി ജാനിതബ്ബാ, ദുക്കടാപത്തി ജാനിതബ്ബാ, ദുബ്ഭാസിതാപത്തി ജാനിതബ്ബാ.

൩൭൨. നിദാനം ജാനിതബ്ബന്തി അട്ഠപാരാജികാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം, തേവീസസങ്ഘാദിസേസാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം, ദ്വേഅനിയതാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം, ദ്വേചത്താരീസനിസ്സഗ്ഗിയാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം, അട്ഠാസീതിസതപാചിത്തിയാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം, ദ്വാദസപാടിദേസനീയാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം, ദുക്കടാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം, ദുബ്ഭാസിതാനം നിദാനം ജാനിതബ്ബം.

൩൭൩. ആകാരോ ജാനിതബ്ബോതി സങ്ഘോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ, ഗണോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ, പുഗ്ഗലോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ, ചോദകോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ, ചുദിതകോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ. സങ്ഘോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോതി പടിബലോ നു ഖോ അയം സങ്ഘോ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന ഉദാഹു നോതി, ഏവം സങ്ഘോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ. ഗണോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോതി പടിബലോ നു ഖോ അയം ഗണോ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന ഉദാഹു നോതി, ഏവം ഗണോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ. പുഗ്ഗലോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോതി പടിബലോ നു ഖോ അയം പുഗ്ഗലോ ഇമം അധികരണം വൂപസമേതും ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന ഉദാഹു നോതി, ഏവം പുഗ്ഗലോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ. ചോദകോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോതി കച്ചി നു ഖോ അയമായസ്മാ പഞ്ചസു ധമ്മേസു പതിട്ഠായ പരം ചോദേതി ഉദാഹു നോതി, ഏവം ചോദകോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ. ചുദിതകോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോതി കച്ചി നു ഖോ അയമായസ്മാ ദ്വീസു ധമ്മേസു പതിട്ഠിതോ സച്ചേ ച അകുപ്പേ ച ഉദാഹു നോതി, ഏവം ചുദിതകോ ആകാരതോ ജാനിതബ്ബോ.

൩൭൪. പുബ്ബാപരം ജാനിതബ്ബന്തി കച്ചി നു ഖോ അയമായസ്മാ വത്ഥുതോ വാ വത്ഥും സങ്കമതി, വിപത്തിതോ വാ വിപത്തിം സങ്കമതി, ആപത്തിതോ വാ ആപത്തിം സങ്കമതി, അവജാനിത്വാ വാ പടിജാനാതി, പടിജാനിത്വാ വാ അവജാനാതി, അഞ്ഞേന വാ അഞ്ഞം പടിചരതി, ഉദാഹു നോതി, ഏവം പുബ്ബാപരം ജാനിതബ്ബം.

൩൭൫. കതാകതം ജാനിതബ്ബന്തി മേഥുനധമ്മോ ജാനിതബ്ബോ, മേഥുനധമ്മസ്സ അനുലോമം ജാനിതബ്ബം, മേഥുനധമ്മസ്സ പുബ്ബഭാഗോ ജാനിതബ്ബോ. മേഥുനധമ്മോ ജാനിതബ്ബോതി ദ്വയംദ്വയസമാപത്തി ജാനിതബ്ബാ. മേഥുനധമ്മസ്സ അനുലോമം ജാനിതബ്ബന്തി ഭിക്ഖു അത്തനോ മുഖേന പരസ്സ അങ്ഗജാതം ഗണ്ഹാതി. മേഥുനധമ്മസ്സ പുബ്ബഭാഗോ ജാനിതബ്ബോതി വണ്ണാവണ്ണോ [വണ്ണോ അവണ്ണോ (സ്യാ.)], കായസംസഗ്ഗോ, ദുട്ഠുല്ലവാചാ, അത്തകാമപാരിചരിയാ, വചനമനുപ്പദാനം [ധനമനുപ്പദാനം (ക.)].

൩൭൬. കമ്മം ജാനിതബ്ബന്തി സോളസകമ്മാനി ജാനിതബ്ബാനി – ചത്താരി അപലോകനകമ്മാനി ജാനിതബ്ബാനി, ചത്താരി ഞത്തികമ്മാനി ജാനിതബ്ബാനി, ചത്താരി ഞത്തിദുതിയകമ്മാനി ജാനിതബ്ബാനി, ചത്താരി ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മാനി ജാനിതബ്ബാനി.

൩൭൭. അധികരണം ജാനിതബ്ബന്തി ചത്താരി അധികരണാനി ജാനിതബ്ബാനി – വിവാദാധികരണം ജാനിതബ്ബം, അനുവാദാധികരണം ജാനിതബ്ബം, ആപത്താധികരണം ജാനിതബ്ബം, കിച്ചാധികരണം ജാനിതബ്ബം.

൩൭൮. സമഥോ ജാനിതബ്ബോതി സത്ത സമഥാ ജാനിതബ്ബാ – സമ്മുഖാവിനയോ ജാനിതബ്ബോ, സതിവിനയോ ജാനിതബ്ബോ, അമൂള്ഹവിനയോ ജാനിതബ്ബോ, പടിഞ്ഞാതകരണം ജാനിതബ്ബം, യേഭുയ്യസികാ ജാനിതബ്ബാ, തസ്സപാപിയസികാ ജാനിതബ്ബാ, തിണവത്ഥാരകോ ജാനിതബ്ബോ.

൨. അഗതിഅഗന്തബ്ബോ

൩൭൯. ന ഛന്ദാഗതി ഗന്തബ്ബാതി ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി? ഇധേകച്ചോ – ‘‘അയം മേ ഉപജ്ഝായോ വാ ആചരിയോ വാ സദ്ധിവിഹാരികോ വാ അന്തേവാസികോ വാ സമാനുപജ്ഝായകോ വാ സമാനാചരിയകോ വാ സന്ദിട്ഠോ വാ സമ്ഭത്തോ വാ ഞാതിസാലോഹിതോ വാ’’തി, തസ്സാനുകമ്പായ തസ്സാനുരക്ഖായ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി, അവിനയം വിനയോതി ദീപേതി, വിനയം അവിനയോതി ദീപേതി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേതി, ആപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേതി, ലഹുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ഗരുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, സാവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അനവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൦. ന ദോസാഗതി ഗന്തബ്ബാതി ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി? ഇധേകച്ചോ അനത്ഥം മേ അചരീതി ആഘാതം ബന്ധതി, അനത്ഥം മേ ചരതീതി ആഘാതം ബന്ധതി, അനത്ഥം മേ ചരിസ്സതീതി ആഘാതം ബന്ധതി, പിയസ്സ മേ മനാപസ്സ അനത്ഥം അചരി… അനത്ഥം ചരതി… അനത്ഥം ചരിസ്സതീതി ആഘാതം ബന്ധതി, അപ്പിയസ്സ മേ അമനാപസ്സ അത്ഥം അചരി… അത്ഥം ചരതി… അത്ഥം ചരിസ്സതീതി ആഘാതം ബന്ധതി. ഇമേഹി നവഹി ആഘാതവത്ഥൂഹി ആഘാതോ പടിഘാതോ കുദ്ധോ കോധാഭിഭൂതോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൧. ന മോഹാഗതി ഗന്തബ്ബാതി മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി? രത്തോ രാഗവസേന ഗച്ഛതി, ദുട്ഠോ ദോസവസേന ഗച്ഛതി, മൂള്ഹോ മോഹവസേന ഗച്ഛതി, പരാമട്ഠോ ദിട്ഠിവസേന ഗച്ഛതി, മൂള്ഹോ സംമൂള്ഹോ മോഹാഭിഭൂതോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൨. ന ഭയാഗതി ഗന്തബ്ബാതി ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ കഥം ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി? ഇധേകച്ചോ – ‘‘അയം വിസമനിസ്സിതോ വാ ഗഹനനിസ്സിതോ വാ ബലവനിസ്സിതോ വാ കക്ഖളോ ഫരുസോ ജീവിതന്തരായം വാ ബ്രഹ്മചരിയന്തരായം വാ കരിസ്സതീ’’തി, തസ്സ ഭയാ ഭീതോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി, അവിനയം വിനയോതി ദീപേതി, വിനയം അവിനയോതി ദീപേതി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേതി, അനാപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേതി, ആപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേതി, ലഹുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ഗരുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേതി, സാവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അനവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേതി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ബഹുജനാഹിതായ പടിപന്നോ ഹോതി ബഹുജനാസുഖായ ബഹുനോ ജനസ്സ അനത്ഥായ അഹിതായ ദുക്ഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഖതം ഉപഹതം അത്താനം പരിഹരതി, സാവജ്ജോ ച ഹോതി സാനുവജ്ജോ ച വിഞ്ഞൂനം, ബഹുഞ്ച അപുഞ്ഞം പസവതി. ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ ഏവം ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി.

ഛന്ദാ ദോസാ ഭയാ മോഹാ, യോ ധമ്മം അതിവത്തതി;

നിഹീയതി തസ്സ യസോ, കാളപക്ഖേവ ചന്ദിമാതി.

൩. അഗതിഅഗമനം

൩൮൩. കഥം ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, അവിനയം അവിനയോതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, വിനയം വിനയോതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, അനാപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ആപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ലഹുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ഗരുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, സാവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, അനവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി. ഏവം ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൪. കഥം ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി. ഏവം ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൫. കഥം ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി. ഏവം ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി.

൩൮൬. കഥം ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അവിനയം അവിനയോതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, വിനയം വിനയോതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേന അഭാസിതം അലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേന ഭാസിതം ലപിതം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അനാചിണ്ണം തഥാഗതേന അനാചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ആചിണ്ണം തഥാഗതേന ആചിണ്ണം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന അപഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേന പഞ്ഞത്തം തഥാഗതേനാതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അനാപത്തിം അനാപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ആപത്തിം ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ലഹുകം ആപത്തിം ലഹുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ഗരുകം ആപത്തിം ഗരുകാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, സാവസേസം ആപത്തിം സാവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അനവസേസം ആപത്തിം അനവസേസാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി. ഏവം ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി.

ഛന്ദാ ദോസാ ഭയാ മോഹാ, യോ ധമ്മം നാതിവത്തതി;

ആപൂരതി തസ്സ യസോ, സുക്കപക്ഖേവ ചന്ദിമാതി.

൪. സഞ്ഞാപനീയാദി

൩൮൭. കഥം സഞ്ഞാപനീയേ ഠാനേ സഞ്ഞാപേതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ സഞ്ഞാപനീയേ ഠാനേ സഞ്ഞാപേതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ സഞ്ഞാപനീയേ ഠാനേ സഞ്ഞാപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ സഞ്ഞാപനീയേ ഠാനേ സഞ്ഞാപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ സഞ്ഞാപനീയേ ഠാനേ സഞ്ഞാപേതി. ഏവം സഞ്ഞാപനീയേ ഠാനേ സഞ്ഞാപേതി.

൩൮൮. കഥം നിജ്ഝാപനീയേ ഠാനേ നിജ്ഝാപേതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ നിജ്ഝാപനീയേ ഠാനേ നിജ്ഝാപേതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ നിജ്ഝാപനീയേ ഠാനേ നിജ്ഝാപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ നിജ്ഝാപനീയേ ഠാനേ നിജ്ഝാപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ നിജ്ഝാപനീയേ ഠാനേ നിജ്ഝാപേതി. ഏവം നിജ്ഝാപനീയേ ഠാനേ നിജ്ഝാപേതി.

൩൮൯. കഥം പേക്ഖനീയേ ഠാനേ പേക്ഖതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ പേക്ഖനീയേ ഠാനേ പേക്ഖതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ പേക്ഖനീയേ ഠാനേ പേക്ഖതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ പേക്ഖനീയേ ഠാനേ പേക്ഖതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ പേക്ഖനീയേ ഠാനേ പേക്ഖതി. ഏവം പേക്ഖനീയേ ഠാനേ പേക്ഖതി.

൩൯൦. കഥം പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദേതി? അധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേന്തോ പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദേതി, ധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേന്തോ പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേന്തോ പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദേതി. ഏവം പസാദനീയേ ഠാനേ പസാദേതി.

൫. പരപക്ഖാദിഅവജാനനം

൩൯൧. കഥം ലദ്ധപക്ഖോമ്ഹീതി പരപക്ഖം അവജാനാതി? ഇധേകച്ചോ ലദ്ധപക്ഖോ ഹോതി ലദ്ധപരിവാരോ പക്ഖവാ ഞാതിമാ. ‘‘അയം അലദ്ധപക്ഖോ അലദ്ധപരിവാരോ ന പക്ഖവാ ന ഞാതിമാ’’തി തസ്സ അവജാനന്തോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഏവം ലദ്ധപക്ഖോമ്ഹീതി പരപക്ഖം അവജാനാതി.

൩൯൨. കഥം ബഹുസ്സുതോമ്ഹീതി അപ്പസ്സുതം അവജാനാതി? ഇധേകച്ചോ ബഹുസ്സുതോ ഹോതി സുതധരോ സുതസന്നിചയോ. ‘‘അയം അപ്പസ്സുതോ അപ്പാഗമോ അപ്പധരോ’’തി തസ്സ അവജാനന്തോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി…പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഏവം ബഹുസ്സുതോമ്ഹീതി അപ്പസ്സുതം അവജാനാതി.

൩൯൩. കഥം ഥേരതരോമ്ഹീതി നവകതരം അവജാനാതി? ഇധേകച്ചോ ഥേരോ ഹോതി രത്തഞ്ഞൂ ചിരപബ്ബജിതോ അയം നവകോ അപ്പഞ്ഞാതോ അപ്പകതഞ്ഞൂ ഇമസ്സ വചനം അകതം ഭവിസ്സതീ’’തി തസ്സ അവജാനന്തോ അധമ്മം ധമ്മോതി ദീപേതി, ധമ്മം അധമ്മോതി ദീപേതി …പേ… ദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം അദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി, അദുട്ഠുല്ലം ആപത്തിം ദുട്ഠുല്ലാ ആപത്തീതി ദീപേതി. ഏവം ഥേരതരോമ്ഹീതി നവകതരം അവജാനാതി.

൩൯൪. അസമ്പത്തം ന ബ്യാഹരിതബ്ബന്തി അനോതിണ്ണം ഭാരം [ഭാസം (സ്യാ.)] ന ഓതാരേതബ്ബം. സമ്പത്തം ധമ്മതോ വിനയതോ ന പരിഹാപേതബ്ബന്തി യംഅത്ഥായ സങ്ഘോ സന്നിപതിതോ ഹോതി തം അത്ഥം ധമ്മതോ വിനയതോ ന പരിഹാപേതബ്ബം.

൩൯൫. യേന ധമ്മേനാതി ഭൂതേന വത്ഥുനാ. യേന വിനയേനാതി ചോദേത്വാ സാരേത്വാ. യേന സത്ഥുസാസനേനാതി ഞത്തിസമ്പദായ അനുസ്സാവനസമ്പദായ, യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന യേന സത്ഥുസാസനേന തം അധികരണം വൂപസമ്മതി, തഥാ തം അധികരണം വൂപസമേതബ്ബന്തി.

൬. അനുവിജ്ജകസ്സ അനുയോഗം

൩൯൬. അനുവിജ്ജകേന ചോദകോ പുച്ഛിതബ്ബോ – ‘‘യം ഖോ ത്വം, ആവുസോ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ പവാരണം ഠപേസി, കിമ്ഹി നം ഠപേസി, സീലവിപത്തിയാ വാ ഠപേസി, ആചാരവിപത്തിയാ വാ ഠപേസി, ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ ഠപേസീ’’തി? സോ ചേ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘സീലവിപത്തിയാ വാ ഠപേമി ആചാരവിപത്തിയാ വാ ഠപേമി ദിട്ഠിവിപത്തിയാ വാ ഠപേമീ’’തി, സോ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘ജാനാതി പനായസ്മാ സീലവിപത്തിം, ജാനാതി ആചാരവിപത്തിം, ജാനാതി ദിട്ഠിവിപത്തി’’ന്തി? സോ ചേ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘ജാനാമി ഖോ അഹം, ആവുസോ, സീലവിപത്തിം, ജാനാമി ആചാരവിപത്തിം, ജാനാമി ദിട്ഠിവിപത്തി’’ന്തി, സോ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘കതമാ പനാവുസോ, സീലവിപത്തി കതമാ ആചാരവിപത്തി കതമാ ദിട്ഠിവിപത്തീ’’തി? സോ ചേ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘ചത്താരി പാരാജികാനി തേരസ സങ്ഘാദിസേസാ – അയം സീലവിപത്തി. ഥുല്ലച്ചയം പാചിത്തിയം പാടിദേസനീയം ദുക്കടം ദുബ്ഭാസിതം – അയം ആചാരവിപത്തി. മിച്ഛാദിട്ഠി അന്തഗ്ഗാഹികാദിട്ഠി – അയം ദിട്ഠിവിപത്തീ’’തി, സോ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘യം ഖോ ത്വം, ആവുസോ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ പവാരണം ഠപേസി, ദിട്ഠേന വാ ഠപേസി, സുതേന വാ ഠപേസി, പരിസങ്കായ വാ ഠപേസീ’’തി? സോ ചേ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘ദിട്ഠേന വാ ഠപേമി, സുതേന വാ ഠപേമി, പരിസങ്കായ വാ ഠപേമീ’’തി, സോ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘യം ഖോ ത്വം, ആവുസോ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദിട്ഠേന പവാരണം ഠപേസി, കിം തേ ദിട്ഠം, കിന്തി തേ ദിട്ഠം, കദാ തേ ദിട്ഠം, കത്ഥ തേ ദിട്ഠം, പാരാജികം അജ്ഝാപജ്ജന്തോ ദിട്ഠോ, സങ്ഘാദിസേസം അജ്ഝാപജ്ജന്തോ ദിട്ഠോ, ഥുല്ലച്ചയം… പാചിത്തിയം… പാടിദേസനീയം… ദുക്കടം… ദുബ്ഭാസിതം അജ്ഝാപജ്ജന്തോ ദിട്ഠോ, കത്ഥ ച ത്വം അഹോസി, കത്ഥ ചായം ഭിക്ഖു അഹോസി, കിഞ്ച ത്വം കരോസി, കിം ചായം ഭിക്ഖു കരോതീ’’തി? സോ ചേ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘ന ഖോ അഹം, ആവുസോ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദിട്ഠേന പവാരണം ഠപേമി, അപി ച സുതേന പവാരണം ഠപേമീ’’തി, സോ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘യം ഖോ ത്വം, ആവുസോ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സുതേന പവാരണം ഠപേസി കിം തേ സുതം, കിന്തി തേ സുതം, കദാ തേ സുതം, കത്ഥ തേ സുതം, പാരാജികം അജ്ഝാപന്നോതി സുതം, സങ്ഘാദിസേസം അജ്ഝാപന്നോതി സുതം, ഥുല്ലച്ചയം… പാചിത്തിയം… പാടിദേസനീയം… ദുക്കടം… ദുബ്ഭാസിതം അജ്ഝാപന്നോതി സുതം, ഭിക്ഖുസ്സ സുതം, ഭിക്ഖുനിയാ സുതം, സിക്ഖമാനായ സുതം, സാമണേരസ്സ സുതം, സാമണേരിയാ സുതം, ഉപാസകസ്സ സുതം, ഉപാസികായ സുതം, രാജൂനം സുതം, രാജമഹാമത്താനം സുതം, തിത്ഥിയാനം സുതം, തിത്ഥിയസാവകാനം സുത’’ന്തി? സോ ചേ ഏവം വദേയ്യ – ‘‘ന ഖോ അഹം, ആവുസോ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സുതേന പവാരണം ഠപേമി, അപി ച പരിസങ്കായ പവാരണം ഠപേമീ’’തി, സോ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘യം ഖോ ത്വം, ആവുസോ, ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ പരിസങ്കായ പവാരണം ഠപേസി, കിം പരിസങ്കസി, കിന്തി പരിസങ്കസി, കദാ പരിസങ്കസി, കത്ഥ പരിസങ്കസി, പാരാജികം അജ്ഝാപന്നോതി പരിസങ്കസി, സങ്ഘാദിസേസം അജ്ഝാപന്നോതി പരിസങ്കസി, ഥുല്ലച്ചയം… പാചിത്തിയം… പാടിദേസനീയം… ദുക്കടം… ദുബ്ഭാസിതം അജ്ഝാപന്നോതി പരിസങ്കസി, ഭിക്ഖുസ്സ സുത്വാ പരിസങ്കസി, ഭിക്ഖുനിയാ സുത്വാ പരിസങ്കസി, സിക്ഖമാനായ സുത്വാ പരിസങ്കസി, സാമണേരസ്സ സുത്വാ പരിസങ്കസി, സാമണേരിയാ സുത്വാ പരിസങ്കസി, ഉപാസകസ്സ സുത്വാ പരിസങ്കസി, ഉപാസികായ സുത്വാ പരിസങ്കസി, രാജൂനം സുത്വാ പരിസങ്കസി രാജമഹാമത്താനം സുത്വാ പരിസങ്കസി, തിത്ഥിയാനം സുത്വാ പരിസങ്കസി, തിത്ഥിയസാവകാനം സുത്വാ പരിസങ്കസീ’’തി?

൩൯൭. ദിട്ഠം ദിട്ഠേന സമേതി, ദിട്ഠേന സംസന്ദതേ ദിട്ഠം;

ദിട്ഠം പടിച്ച ന ഉപേതി, അസുദ്ധപരിസങ്കിതോ;

സോ പുഗ്ഗലോ പടിഞ്ഞായ, കാതബ്ബാ തേന പവാരണാ.

സുതം സുതേന സമേതി, സുതേന സംസന്ദതേ സുതം;

സുതം പടിച്ച ന ഉപേതി, അസുദ്ധപരിസങ്കിതോ;

സോ പുഗ്ഗലോ പടിഞ്ഞായ, കാതബ്ബാ തേന പവാരണാ.

മുതം മുതേന സമേതി, മുതേന സംസന്ദതേ മുതം;

മുതം പടിച്ച ന ഉപേതി, അസുദ്ധപരിസങ്കിതോ;

സോ പുഗ്ഗലോ പടിഞ്ഞായ, കാതബ്ബാ തേന പവാരണാതി.

൭. പുച്ഛാവിഭാഗോ

൩൯൮. കിം തേ ദിട്ഠന്തി കതമാ പുച്ഛാ? കിന്തി തേ ദിട്ഠന്തി കതമാ പുച്ഛാ? കദാ തേ ദിട്ഠന്തി കതമാ പുച്ഛാ? കത്ഥ തേ ദിട്ഠന്തി കതമാ പുച്ഛാ?

൩൯൯. കിം തേ ദിട്ഠന്തി വത്ഥുപുച്ഛാ, വിപത്തിപുച്ഛാ, ആപത്തിപുച്ഛാ, അജ്ഝാചാരപുച്ഛാ. വത്ഥുപുച്ഛാതി – അട്ഠപാരാജികാനം വത്ഥുപുച്ഛാ, തേവീസസങ്ഘാദിസേസാനം വത്ഥുപുച്ഛാ, ദ്വേഅനിയതാനം വത്ഥുപുച്ഛാ, ദ്വേചത്താരീസനിസ്സഗ്ഗിയാനം വത്ഥുപുച്ഛാ, അട്ഠാസീതിസതപാചിത്തിയാനം വത്ഥുപുച്ഛാ, ദ്വാദസപാടിദേസനീയാനം വത്ഥുപുച്ഛാ, ദുക്കടാനം വത്ഥുപുച്ഛാ, ദുബ്ഭാസിതാനം വത്ഥുപുച്ഛാ. വിപത്തിപുച്ഛാതി – സീലവിപത്തിപുച്ഛാ, ആചാരവിപത്തിപുച്ഛാ, ദിട്ഠിവിപത്തിപുച്ഛാ, ആജീവവിപത്തിപുച്ഛാ. ആപത്തിപുച്ഛാതി – പാരാജികാപത്തിപുച്ഛാ, സങ്ഘാദിസേസാപത്തിപുച്ഛാ, ഥുല്ലച്ചയാപത്തിപുച്ഛാ, പാചിത്തിയാപത്തിപുച്ഛാ, പാടിദേസനീയാപത്തിപുച്ഛാ, ദുക്കടാപത്തിപുച്ഛാ, ദുബ്ഭാസിതാപത്തിപുച്ഛാ. അജ്ഝാചാരപുച്ഛാതി – ദ്വയംദ്വയസമാപത്തിപുച്ഛാ.

൪൦൦. കിന്തി തേ ദിട്ഠന്തി ലിങ്ഗപുച്ഛാ, ഇരിയാപഥപുച്ഛാ, ആകാരപുച്ഛാ, വിപ്പകാരപുച്ഛാ. ലിങ്ഗപുച്ഛാതി – ദീഘം വാ രസ്സം വാ കണ്ഹം വാ ഓദാതം വാ. ഇരിയാപഥപുച്ഛാതി ഗച്ഛന്തം വാ ഠിതം വാ നിസിന്നം വാ നിപന്നം വാ. ആകാരപുച്ഛാതി ഗിഹിലിങ്ഗേ വാ തിത്ഥിയലിങ്ഗേ വാ പബ്ബജിതലിങ്ഗേ വാ. വിപ്പകാരപുച്ഛാതി ഗച്ഛന്തം വാ ഠിതം വാ നിസിന്നം വാ നിപന്നം വാ.

൪൦൧. കദാ തേ ദിട്ഠന്തി കാലപുച്ഛാ, സമയപുച്ഛാ, ദിവസപുച്ഛാ, ഉതുപുച്ഛാ. കാലപുച്ഛാതി പുബ്ബണ്ഹകാലേ വാ മജ്ഝന്ഹികകാലേ വാ സായന്ഹകാലേ വാ. സമയപുച്ഛാതി പുബ്ബണ്ഹസമയേ വാ മജ്ഝന്ഹികസമയേ വാ സായന്ഹസമയേ വാ. ദിവസപുച്ഛാതി പുരേഭത്തം വാ പച്ഛാഭത്തം വാ രത്തിം വാ ദിവാ വാ കാളേ വാ ജുണ്ഹേ വാ. ഉതുപുച്ഛാതി ഹേമന്തേ വാ ഗിമ്ഹേ വാ വസ്സേ വാ [വസ്സാനേ വാ (സീ.)].

൪൦൨. കത്ഥ തേ ദിട്ഠന്തി ഠാനപുച്ഛാ, ഭൂമിപുച്ഛാ, ഓകാസപുച്ഛാ, പദേസപുച്ഛാ. ഠാനപുച്ഛാതി ഭൂമിയാ വാ പഥവിയാ വാ ധരണിയാ വാ ജഗതിയാ വാ. ഭൂമിപുച്ഛാതി ഭൂമിയാ വാ പഥവിയാ വാ പബ്ബതേ വാ പാസാണേ വാ പാസാദേ വാ. ഓകാസപുച്ഛാതി പുരത്ഥിമേ വാ ഓകാസേ പച്ഛിമേ വാ ഓകാസേ ഉത്തരേ വാ ഓകാസേ ദക്ഖിണേ വാ ഓകാസേ. പദേസപുച്ഛാതി പുരത്ഥിമേ വാ പദേസേ പച്ഛിമേ വാ പദേസേ ഉത്തരേ വാ പദേസേ ദക്ഖിണേ വാ പദേസേതി.

മഹാസങ്ഗാമോ നിട്ഠിതോ.