൩. ദുട്ഠുല്ലവാചാസിക്ഖാപദം

൨൮൩. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഉദായീ അരഞ്ഞേ വിഹരതി. തസ്സായസ്മതോ വിഹാരോ അഭിരൂപോ ഹോതി ദസ്സനീയോ പാസാദികോ. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഇത്ഥിയോ ആരാമം ആഗമംസു വിഹാരപേക്ഖികായോ. അഥ ഖോ താ ഇത്ഥിയോ യേനായസ്മാ ഉദായീ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം ഉദായിം ഏതദവോചും – ‘‘ഇച്ഛാമ മയം, ഭന്തേ, അയ്യസ്സ വിഹാരം പേക്ഖിതു’’ന്തി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉദായീ താ ഇത്ഥിയോ വിഹാരം പേക്ഖാപേത്വാ താസം ഇത്ഥീനം വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി യാചതിപി ആയാചതിപി പുച്ഛതിപി പടിപുച്ഛതിപി ആചിക്ഖതിപി അനുസാസതിപി അക്കോസതിപി. യാ താ ഇത്ഥിയോ ഛിന്നികാ ധുത്തികാ അഹിരികായോ താ ആയസ്മതാ ഉദായിനാ സദ്ധിം ഉഹസന്തിപി ഉല്ലപന്തിപി ഉജ്ജഗ്ഘന്തിപി ഉപ്പണ്ഡേന്തിപി. യാ പന താ ഇത്ഥിയോ ഹിരിമനാ താ നിക്ഖമിത്വാ ഭിക്ഖൂ ഉജ്ഝാപേന്തി – ‘‘ഇദം, ഭന്തേ, നച്ഛന്നം നപ്പതിരൂപം. സാമികേനപി മയം ഏവം വുത്താ ന ഇച്ഛേയ്യാമ, കിം പനായ്യേന ഉദായിനാ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ആയസ്മാ ഉദായീ മാതുഗാമം ദുട്ഠുല്ലാഹി വാചാഹി ഓഭാസിസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മന്തം ഉദായിം അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ആയസ്മന്തം ഉദായിം പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ഉദായി, മാതുഗാമം ദുട്ഠുല്ലാഹി വാചാഹി ഓഭാസസീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ – ‘‘അനനുച്ഛവികം, മോഘപുരിസ, അനനുലോമികം അപ്പതിരൂപം അസ്സാമണകം അകപ്പിയം അകരണീയം. കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, മോഘപുരിസ, മാതുഗാമം ദുട്ഠുല്ലാഹി വാചാഹി ഓഭാസിസ്സസി! നനു മയാ, മോഘപുരിസ, അനേകപരിയായേന വിരാഗായ ധമ്മോ ദേസിതോ നോ സരാഗായ…പേ… കാമപരിളാഹാനം വൂപസമോ അക്ഖാതോ. നേതം, മോഘപുരിസ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൨൮൪. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓതിണ്ണോ വിപരിണതേന ചിത്തേന മാതുഗാമം ദുട്ഠുല്ലാഹി വാചാഹി ഓഭാസേയ്യ യഥാ തം യുവാ യുവതിം മേഥുനുപസംഹിതാഹി, സങ്ഘാദിസേസോ’’തി.

൨൮൫. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ഓതിണ്ണോ നാമ സാരത്തോ അപേക്ഖവാ പടിബദ്ധചിത്തോ.

വിപരിണതന്തി രത്തമ്പി ചിത്തം വിപരിണതം, ദുട്ഠമ്പി ചിത്തം വിപരിണതം മൂള്ഹമ്പി ചിത്തം വിപരിണതം. അപിച, രത്തം ചിത്തം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതം വിപരിണതന്തി.

മാതുഗാമോ നാമ മനുസ്സിത്ഥീ, ന യക്ഖീ, ന പേതീ, ന തിരച്ഛാനഗതാ. വിഞ്ഞൂ പടിബലാ സുഭാസിതദുബ്ഭാസിതം ദുട്ഠുല്ലാദുട്ഠുല്ലം ആജാനിതും.

ദുട്ഠുല്ലാ നാമ വാചാ വച്ചമഗ്ഗപസ്സാവമഗ്ഗമേഥുനധമ്മപ്പടിസംയുത്താ വാചാ.

ഓഭാസേയ്യാതി അജ്ഝാചാരോ വുച്ചതി.

യഥാ തം യുവാ യുവതിന്തി ദഹരോ ദഹരിം, തരുണോ തരുണിം, കാമഭോഗീ കാമഭോഗിനിം.

മേഥുനുപസംഹിതാഹീതി മേഥുനധമ്മപ്പടിസംയുത്താഹി.

സങ്ഘാദിസേസോതി …പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

ദ്വേ മഗ്ഗേ ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി, അവണ്ണമ്പി ഭണതി, യാചതിപി, ആയാചതിപി, പുച്ഛതിപി, പടിപുച്ഛതിപി, ആചിക്ഖതിപി, അനുസാസതിപി, അക്കോസതിപി.

വണ്ണം ഭണതി നാമ ദ്വേ മഗ്ഗേ ഥോമേതി വണ്ണേതി പസംസതി.

അവണ്ണം ഭണതി നാമ ദ്വേ മഗ്ഗേ ഖുംസേതി വമ്ഭേതി ഗരഹതി.

യാചതി നാമ ദേഹി മേ, അരഹസി മേ ദാതുന്തി.

ആയാചതി നാമ കദാ തേ മാതാ പസീദിസ്സതി, കദാ തേ പിതാ പസീദിസ്സതി, കദാ തേ ദേവതായോ പസീദിസ്സന്തി, കദാ [കദാ തേ (സ്യാ.)] സുഖണോ സുലയോ സുമുഹുത്തോ ഭവിസ്സതി, കദാ തേ മേഥുനം ധമ്മം ലഭിസ്സാമീതി.

പുച്ഛതി നാമ കഥം ത്വം സാമികസ്സ ദേസി, കഥം ജാരസ്സ ദേസീതി?

പടിപുച്ഛതി നാമ ഏവം കിര ത്വം സാമികസ്സ ദേസി, ഏവം ജാരസ്സ ദേസീതി.

ആചിക്ഖതി നാമ പുട്ഠോ ഭണതി – ‘‘ഏവം ദേഹി. ഏവം ദേന്താ സാമികസ്സ പിയാ ഭവിസ്സസി മനാപാ ചാ’’തി.

അനുസാസതി നാമ അപുട്ഠോ ഭണതി – ‘‘ഏവം ദേഹി. ഏവം ദേന്താ സാമികസ്സ പിയാ ഭവിസ്സതി മനാപാ ചാ’’തി.

അക്കോസതി നാമ അനിമിത്താസി, നിമിത്തമത്താസി, അലോഹിതാസി, ധുവലോഹിതാസി, ധുവചോളാസി, പഗ്ഘരന്തീസി, സിഖരണീസി, ഇത്ഥിപണ്ഡകാസി, വേപുരിസികാസി, സമ്ഭിന്നാസി, ഉഭതോബ്യഞ്ജനാസീതി.

൨൮൬. ഇത്ഥീ ച ഹോതി ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഇത്ഥിയാ വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി യാചതിപി ആയാചതിപി പുച്ഛതിപി പടിപുച്ഛതിപി ആചിക്ഖതിപി അനുസാസതിപി അക്കോസതിപി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ…പേ….

ദ്വേ ഇത്ഥിയോ ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണംപി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദ്വിന്നം സങ്ഘാദിസേസാനം…പേ….

ഇത്ഥീ ച പണ്ഡകോ ച ഉഭിന്നം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഉഭിന്നം വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസേന ദുക്കടസ്സ…പേ….

ഇത്ഥീ ച ഹോതി ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഇത്ഥിയാ വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ഠപേത്വാ അധക്ഖകം ഉബ്ഭജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ…പേ….

ദ്വേ ഇത്ഥിയോ ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ഠപേത്വാ അധക്ഖകം ഉബ്ഭജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദ്വിന്നം ഥുല്ലച്ചയാനം…പേ….

ഇത്ഥീ ച പണ്ഡകോ ച ഉഭിന്നം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഉഭിന്നം വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ഠപേത്വാ അധക്ഖകം ഉബ്ഭജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയേന ദുക്കടസ്സ…പേ….

ഇത്ഥീ ച ഹോതി ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഇത്ഥിയാ ഉബ്ഭക്ഖകം അധോജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ…പേ….

ദ്വേ ഇത്ഥിയോ ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം ഉബ്ഭക്ഖകം അധോജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം…പേ….

ഇത്ഥീ ച പണ്ഡകോ ച ഉഭിന്നം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഉഭിന്നം ഉബ്ഭക്ഖകം അധോജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം…പേ….

ഇത്ഥീ ച ഹോതി ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഇത്ഥിയാ കായപടിബദ്ധം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ…പേ….

ദ്വേ ഇത്ഥിയോ ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ദ്വിന്നം ഇത്ഥീനം കായപടിബദ്ധം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം…പേ….

ഇത്ഥീ ച പണ്ഡകോ ച ഉഭിന്നം ഇത്ഥിസഞ്ഞീ സാരത്തോ ച. ഭിക്ഖു ച നം ഉഭിന്നം കായപടിബദ്ധം ആദിസ്സ വണ്ണമ്പി ഭണതി അവണ്ണമ്പി ഭണതി…പേ… അക്കോസതിപി, ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം…പേ….

൨൮൭. അനാപത്തി അത്ഥപുരേക്ഖാരസ്സ, ധമ്മപുരേക്ഖാരസ്സ, അനുസാസനിപുരേക്ഖാരസ്സ, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

വിനീതവത്ഥുഉദ്ദാനഗാഥാ

ലോഹിതം കക്കസാകിണ്ണം, ഖരം ദീഘഞ്ച വാപിതം;

കച്ചി സംസീദതി മഗ്ഗോ, സദ്ധാ ദാനേന കമ്മുനാതി.

വിനീതവത്ഥു

൨൮൮. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ നവരത്തം കമ്ബലം പാരുതാ ഹോതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘ലോഹിതം ഖോ തേ, ഭഗിനീ’’തി. സാ ന പടിവിജാനി. ‘‘ആമായ്യ, നവരത്തോ കമ്ബലോ’’തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി ‘‘ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം, കച്ചി നു ഖോ അഹം സങ്ഘാദിസേസം ആപത്തിം ആപന്നോ’’തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ ഖരകമ്ബലം പാരുതാ ഹോതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘കക്കസലോമം ഖോ തേ, ഭഗിനീ’’തി. സാ ന പടിവിജാനി. ‘‘ആമായ്യ, ഖരകമ്ബലകോ’’തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ നവാവുതം കമ്ബലം പാരുതാ ഹോതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘ആകിണ്ണലോമം ഖോ തേ, ഭഗിനീ’’തി. സാ ന പടിവിജാനി. ‘‘ആമായ്യ, നവാവുതോ കമ്ബലോ’’തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ ഖരകമ്ബലം പാരുതാ ഹോതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘ഖരലോമം ഖോ തേ, ഭഗിനീ’’തി. സാ ന പടിവിജാനി. ‘‘ആമായ്യ, ഖരകമ്ബലകോ’’തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ പാവാരം [ദീഘപാവാരം (സ്യാ.)] പാരുതാ ഹോതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘ദീഘലോമം ഖോ തേ, ഭഗിനീ’’തി. സാ ന പടിവിജാനി. ‘‘ആമായ്യ, പാവാരോ’’ [ദീഘപാവാരോ (സ്യാ.)] തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

൨൮൯. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ ഖേത്തം വപാപേത്വാ ആഗച്ഛതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘വാപിതം ഖോ തേ, ഭഗിനീ’’തി? സാ ന പടിവിജാനി. ‘‘ആമായ്യ, നോ ച ഖോ പടിവുത്ത’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബാജികം പടിപഥേ പസ്സിത്വാ സാരത്തോ തം പരിബ്ബാജികം ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭഗിനി, മഗ്ഗോ സംസീദതീ’’തി? സാ ന പടിവിജാനി. ‘‘ആമ ഭിക്ഖു, പടിപജ്ജിസ്സസീ’’തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ അഞ്ഞതരം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘സദ്ധാസി ത്വം, ഭഗിനി. അപിച, യം സാമികസ്സ ദേസി തം നാമ്ഹാകം ദേസീ’’തി. ‘‘കിം, ഭന്തേ’’തി? ‘‘മേഥുനധമ്മ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ അഞ്ഞതരം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘സദ്ധാസി ത്വം, ഭഗിനി. അപിച, യം അഗ്ഗദാനം തം നാമ്ഹാകം ദേസീ’’തി. ‘‘കിം, ഭന്തേ, അഗ്ഗദാന’’ന്തി? ‘‘മേഥുനധമ്മ’’ന്തി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘ആപത്തിം ത്വം, ഭിക്ഖു, ആപന്നോ സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരാ ഇത്ഥീ കമ്മം കരോതി. അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു സാരത്തോ തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘തിട്ഠ, ഭഗിനി, അഹം കരിസ്സാമീതി…പേ… നിസീദ, ഭഗിനി, അഹം കരിസ്സാമീതി…പേ… നിപജ്ജ, ഭഗിനി, അഹം കരിസ്സാമീ’’തി. സാ ന പടിവിജാനി. തസ്സ കുക്കുച്ചം അഹോസി…പേ… ‘‘അനാപത്തി, ഭിക്ഖു, സങ്ഘാദിസേസസ്സ; ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി.

ദുട്ഠുല്ലവാചാസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം തതിയം.