൧൧. ഭേദാനുവത്തകസിക്ഖാപദം

൪൧൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ദേവദത്തോ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമതി ചക്കഭേദായ. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘അധമ്മവാദീ ദേവദത്തോ, അവിനയവാദീ ദേവദത്തോ. കഥഞ്ഹി നാമ ദേവദത്തോ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമിസ്സതി ചക്കഭേദായാ’’തി! ഏവം വുത്തേ കോകാലികോ കടമോദകതിസ്സകോ ഖണ്ഡദേവിയാ പുത്തോ സമുദ്ദദത്തോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോചും – ‘‘മായസ്മന്തോ ഏവം അവചുത്ഥ. ധമ്മവാദീ ദേവദത്തോ, വിനയവാദീ ദേവദത്തോ. അമ്ഹാകഞ്ച ദേവദത്തോ ഛന്ദഞ്ച രുചിഞ്ച ആദായ വോഹരതി ജാനാതി നോ ഭാസതി അമ്ഹാകംപേതം ഖമതീ’’തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ ദേവദത്തസ്സ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമന്തസ്സ അനുവത്തകാ ഭവിസ്സന്തി വഗ്ഗവാദകാ’’തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ അനുവത്തകേ ഭിക്ഖൂ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ദേവദത്തസ്സ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമന്തസ്സ അനുവത്തകാ ഹോന്തി വഗ്ഗവാദകാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ ദേവദത്തസ്സ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമന്തസ്സ അനുവത്തകാ ഭവിസ്സന്തി വഗ്ഗവാദകാ! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൧൮. ‘‘തസ്സേവ ഖോ പന ഭിക്ഖുസ്സ ഭിക്ഖൂ ഹോന്തി അനുവത്തകാ വഗ്ഗവാദകാ ഏകോ വാ ദ്വേ വാ തയോ വാ. തേ ഏവം വദേയ്യും – ‘മായസ്മന്തോ ഏതം ഭിക്ഖും കിഞ്ചി അവചുത്ഥ. ധമ്മവാദീ ചേസോ ഭിക്ഖു, വിനയവാദീ ചേസോ ഭിക്ഖു. അമ്ഹാകഞ്ചേസോ ഭിക്ഖു ഛന്ദഞ്ച രുചിഞ്ച ആദായ വോഹരതി ജാനാതി നോ ഭാസതി അമ്ഹാകമ്പേതം ഖമതീ’തി, തേ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂഹി ഏവമസ്സു വചനീയാ – ‘മായസ്മന്തോ ഏവം അവചുത്ഥ, ന ചേസോ ഭിക്ഖു ധമ്മവാദീ, ന ചേസോ ഭിക്ഖു വിനയവാദീ, മായസ്മന്താനമ്പി സങ്ഘഭേദോ രുച്ചിത്ഥ, സമേതായസ്മന്താനം സങ്ഘേന, സമഗ്ഗോ ഹി സങ്ഘോ സമ്മോദമാനോ അവിവദമാനോ ഏകുദ്ദേസോ ഫാസു വിഹരതീ’തി. ഏവഞ്ച തേ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂഹി വുച്ചമാനാ തഥേവ പഗ്ഗണ്ഹേയ്യും, തേ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂഹി യാവതതിയം സമനുഭാസിതബ്ബാ തസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യാവതതിയഞ്ചേ സമനുഭാസിയമാനാ തം പടിനിസ്സജ്ജേയ്യും, ഇച്ചേതം കുസലം, നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജേയ്യും, സങ്ഘാദിസേസോ’’തി.

൪൧൯. തസ്സേവ ഖോ പനാതി തസ്സ സങ്ഘഭേദകസ്സ ഭിക്ഖുനോ.

ഭിക്ഖൂ ഹോന്തീതി അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ ഹോന്തി.

അനുവത്തകാതി യംദിട്ഠികോ സോ ഹോതി യംഖന്തികോ യംരുചികോ തേപി തംദിട്ഠികാ ഹോന്തി തംഖന്തികാ തംരുചികാ.

വഗ്ഗവാദകാതി തസ്സ വണ്ണായ പക്ഖായ ഠിതാ ഹോന്തി.

ഏകോ വാ ദ്വേ വാ തയോ വാതി ഏകോ വാ ഹോതി ദ്വേ വാ തയോ വാ. തേ ഏവം വദേയ്യും – ‘‘മായസ്മന്തോ ഏതം ഭിക്ഖും കിഞ്ചി അവചുത്ഥ, ധമ്മവാദീ ചേസോ ഭിക്ഖു, വിനയവാദീ ചേസോ ഭിക്ഖു, അമ്ഹാകഞ്ചേസോ ഭിക്ഖു ഛന്ദഞ്ച രുചിഞ്ച ആദായ വോഹരതി ജാനാതി നോ ഭാസതി അമ്ഹാകംപേതം ഖമതീ’തി.

തേ ഭിക്ഖൂതി യേ തേ അനുവത്തകാ ഭിക്ഖൂ.

ഭിക്ഖൂഹീതി അഞ്ഞേഹി ഭിക്ഖൂഹി.

യേ പസ്സന്തി യേ സുണന്തി തേഹി വത്തബ്ബാ – ‘‘മായസ്മന്തോ ഏവം അവചുത്ഥ. ന ചേസോ ഭിക്ഖു ധമ്മവാദീ, ന ചേസോ ഭിക്ഖു വിനയവാദീ. മായസ്മന്താനമ്പി സങ്ഘഭേദോ രുച്ചിത്ഥ. സമേതായസ്മന്താനം സങ്ഘേന. സമഗ്ഗോ ഹി സങ്ഘോ സമ്മോദമാനോ അവിവദമാനോ ഏകുദ്ദേസോ ഫാസു വിഹരതീ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. സചേ പടിനിസ്സജ്ജന്തി, ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജന്തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സുത്വാ ന വദന്തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തേ ഭിക്ഖൂ സങ്ഘമജ്ഝമ്പി ആകഡ്ഢിത്വാ വത്തബ്ബാ – ‘‘മായസ്മന്തോ ഏവം അവചുത്ഥ. ന ചേസോ ഭിക്ഖു ധമ്മവാദീ, ന ചേസോ ഭിക്ഖു വിനയവാദീ. മായസ്മന്താനമ്പി സങ്ഘഭേദോ രുച്ചിത്ഥ. സമേതായസ്മന്താനം സങ്ഘേന. സമഗ്ഗോ ഹി സങ്ഘോ സമ്മോദമാനോ അവിവദമാനോ ഏകുദ്ദേസോ ഫാസു വിഹരതീ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. സചേ പടിനിസ്സജ്ജന്തി, ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജന്തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തേ ഭിക്ഖൂ സമനുഭാസിതബ്ബാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമനുഭാസിതബ്ബാ. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൪൨൦. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമോ ച ഇത്ഥനാമോ ച ഭിക്ഖൂ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമന്തസ്സ അനുവത്തകാ വഗ്ഗവാദകാ. തേ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജന്തി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഭിക്ഖൂ സമനുഭാസേയ്യ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമോ ച ഇത്ഥന്നാമോ ച ഭിക്ഖൂ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമന്തസ്സ അനുവത്തകാ വഗ്ഗവാദകാ. തേ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജന്തി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഭിക്ഖൂ സമനുഭാസതി തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ച ഇത്ഥന്നാമസ്സ ച ഭിക്ഖൂനം സമനുഭാസനാ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി – സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. ഇത്ഥന്നാമോ ച ഇത്ഥന്നാമോ ച ഭിക്ഖൂ ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഭിക്ഖുനോ സങ്ഘഭേദായ പരക്കമന്തസ്സ അനുവത്തകാ വഗ്ഗവാദകാ. തേ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജന്തി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഇത്ഥന്നാമഞ്ച ഭിക്ഖൂ സമനുഭാസതി തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യസ്സായസ്മതോ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമസ്സ ച ഇത്ഥന്നാമസ്സ ച ഭിക്ഖൂനം സമനുഭാസനാ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ, സോ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സ നക്ഖമതി, സോ ഭാസേയ്യ.

‘‘സമനുഭട്ഠാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമോ ച ഇത്ഥന്നാമോ ച ഭിക്ഖൂ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

൪൨൧. ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. സങ്ഘാദിസേസം അജ്ഝാപജ്ജന്താനം ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി. ദ്വേ തയോ ഏകതോ സമനുഭാസിതബ്ബാ, തദുത്തരി ന സമനുഭാസിതബ്ബാ.

സങ്ഘാദിസേസോതി…പേ… തേനപി വുച്ചതി ‘‘സങ്ഘാദിസേസോ’’തി.

൪൨൨. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ ന പടിനിസ്സജ്ജന്തി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ വേമതികാ ന പടിനിസ്സജ്ജന്തി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ ന പടിനിസ്സജ്ജന്തി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൪൨൩. അനാപത്തി അസമനുഭാസന്താനം, പടിനിസ്സജ്ജന്താനം, ഉമ്മത്തകാനം, ഖിത്തചിത്താനം, വേദനാട്ടാനം, ആദികമ്മികാനന്തി.

ഭേദാനുവത്തകസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ഏകാദസമം.