൪. ചതുത്ഥസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൬൯൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ ഭണ്ഡനകാരികാ ഹോതി കലഹകാരികാ വിവാദകാരികാ ഭസ്സകാരികാ സങ്ഘേ അധികരണകാരികാ. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സാ കമ്മേ കരീയമാനേ പടിക്കോസതി. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഗാമകം അഗമാസി കേനചിദേവ കരണീയേന. അഥ ഖോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ – ‘‘ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ പക്കന്താ’’തി, ചണ്ഡകാളിം ഭിക്ഖുനിം ആപത്തിയാ അദസ്സനേ [അദസ്സനേന (ക.)] ഉക്ഖിപി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഗാമകേ തം കരണീയം തീരേത്വാ പുനദേവ സാവത്ഥിം പച്ചാഗച്ഛി. ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ ആഗച്ഛന്തിയാ നേവ ആസനം പഞ്ഞപേസി ന പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഠലികം ഉപനിക്ഖിപി ന പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേസി ന പാനീയേന ആപുച്ഛി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ചണ്ഡകാളിം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, അയ്യേ, മയി ആഗച്ഛന്തിയാ നേവ ആസനം പഞ്ഞപേസി ന പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഠലികം ഉപനിക്ഖിപി ന പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേസി ന പാനീയേന ആപുച്ഛീ’’തി? ‘‘ഏവഞ്ഹേതം, അയ്യേ, ഹോതി യഥാ തം അനാഥായാ’’തി. ‘‘കിസ്സ പന ത്വം, അയ്യേ, അനാഥാ’’തി? ‘‘ഇമാ മം, അയ്യേ, ഭിക്ഖുനിയോ – ‘‘അയം അനാഥാ അപ്പഞ്ഞാതാ, നത്ഥി ഇമിസ്സാ കാചി പടിവത്താ’’തി, ആപത്തിയാ അദസ്സനേ [അദസ്സനേന (ക.)] ഉക്ഖിപിംസൂ’’തി.

ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘ബാലാ ഏതാ അബ്യത്താ ഏതാ, നേവ ജാനന്തി കമ്മം വാ കമ്മദോസം വാ കമ്മവിപത്തിം വാ കമ്മസമ്പത്തിം വാ. മയം ഖോ ജാനാമ കമ്മമ്പി കമ്മദോസമ്പി കമ്മവിപത്തിമ്പി കമ്മസമ്പത്തിമ്പി. മയം ഖോ അകതം വാ കമ്മം കാരേയ്യാമ കതം വാ കമ്മം കോപേയ്യാമാ’’തി, ലഹും ലഹും ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സന്നിപാതേത്വാ ചണ്ഡകാളിം ഭിക്ഖുനിം ഓസാരേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേതീതി [ഓസാരേസീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൬൯൫. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൬൯൬. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

സമഗ്ഗോ നാമ സങ്ഘോ സമാനസംവാസകോ സമാനസീമായം ഠിതോ.

ഉക്ഖിത്താ നാമ ആപത്തിയാ അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ [അദസ്സനേന വാ അപ്പടികമ്മേന വാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേന വാ (ക.), അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ (?)] ഉക്ഖിത്താ.

ധമ്മേന വിനയേനാതി യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന.

സത്ഥുസാസനേനാതി ജിനസാസനേന ബുദ്ധസാസനേന.

അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘന്തി കമ്മകാരകസങ്ഘം അനാപുച്ഛാ.

അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദന്തി ഗണസ്സ ഛന്ദം അജാനിത്വാ.

‘‘ഓസാരേസ്സാമീ’’തി ഗണം വാ പരിയേസതി, സീമം വാ സമ്മന്നതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അയമ്പീതി പുരിമായോ ഉപാദായ വുച്ചതി.

പഠമാപത്തികന്തി സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ ആപജ്ജതി അസമനുഭാസനായ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസോതി…പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

൬൯൭. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ഓസാരേതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ധമ്മകമ്മേ വേമതികാ ഓസാരേതി ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ഓസാരേതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൬൯൮. അനാപത്തി കമ്മകാരകസങ്ഘം അപലോകേത്വാ ഓസാരേതി, ഗണസ്സ ഛന്ദം ജാനിത്വാ ഓസാരേതി, വത്തേ വത്തന്തിം ഓസാരേതി, അസന്തേ കമ്മകാരകസങ്ഘേ ഓസാരേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ചതുത്ഥസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.