൨. സങ്ഘാദിസേസകണ്ഡം (ഭിക്ഖുനീവിഭങ്ഗോ)

൧. പഠമസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

ഇമേ ഖോ പനായ്യായോ സത്തരസ സങ്ഘാദിസേസാ

ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തി.

൬൭൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഉപാസകോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ഉദോസിതം [ഉദ്ദോസിതം (സീ. സ്യാ.)] ദത്വാ കാലങ്കതോ ഹോതി. തസ്സ ദ്വേ പുത്താ ഹോന്തി – ഏകോ അസ്സദ്ധോ അപ്പസന്നോ, ഏകോ സദ്ധോ പസന്നോ. തേ പേത്തികം സാപതേയ്യം വിഭജിംസു. അഥ ഖോ സോ അസ്സദ്ധോ അപ്പസന്നോ തം സദ്ധം പസന്നം ഏതദവോച – ‘‘അമ്ഹാകം ഉദോസിതോ, തം ഭാജേമാ’’തി. ഏവം വുത്തേ സോ സദ്ധോ പസന്നോ തം അസ്സദ്ധം അപ്പസന്നം ഏതദവോച – ‘‘മായ്യോ, ഏവം അവച. അമ്ഹാകം പിതുനാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ദിന്നോ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ സോ അസ്സദ്ധോ അപ്പസന്നോ തം സദ്ധം പസന്നം ഏതദവോച – ‘‘അമ്ഹാകം ഉദോസിതോ, തം ഭാജേമാ’’തി. അഥ ഖോ സോ സദ്ധോ പസന്നോ തം അസ്സദ്ധം അപ്പസന്നം ഏതദവോച – ‘‘മായ്യോ, ഏവം അവച. അമ്ഹാകം പിതുനാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ദിന്നോ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ സോ അസ്സദ്ധോ അപ്പസന്നോ തം സദ്ധം പസന്നം ഏതദവോച – ‘‘അമ്ഹാകം ഉദോസിതോ, തം ഭാജേമാ’’തി. അഥ ഖോ സോ സദ്ധോ പസന്നോ – ‘‘സചേ മയ്ഹം ഭവിസ്സതി, അഹമ്പി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ദസ്സാമീ’’തി – തം അസ്സദ്ധം അപ്പസന്നം ഏതദവോച – ‘‘ഭാജേമാ’’തി. അഥ ഖോ സോ ഉദോസിതോ തേഹി ഭാജീയമാനോ തസ്സ അസ്സദ്ധസ്സ അപ്പസന്നസ്സ പാപുണാതി [പാപുണി (സ്യാ.)]. അഥ ഖോ സോ അസ്സദ്ധോ അപ്പസന്നോ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച – ‘‘നിക്ഖമഥായ്യേ, അമ്ഹാകം ഉദോസിതോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ തം പുരിസം ഏതദവോച – ‘‘മായ്യോ, ഏവം അവച, തുമ്ഹാകം പിതുനാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ദിന്നോ’’തി. ‘‘ദിന്നോ ന ദിന്നോ’’തി വോഹാരികേ മഹാമത്തേ പുച്ഛിംസു. മഹാമത്താ ഏവമാഹംസു – ‘‘കോ, അയ്യേ, ജാനാതി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ദിന്നോ’’തി? ഏവം വുത്തേ ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ തേ മഹാമത്തേ ഏതദവോച – ‘‘അപി നായ്യോ [അപി ന്വയ്യാ (സ്യാ.), അപി നായ്യോ (ക.)] തുമ്ഹേഹി ദിട്ഠം വാ സുതം വാ സക്ഖിം ഠപയിത്വാ ദാനം ദിയ്യമാന’’ന്തി? അഥ ഖോ തേ മഹാമത്താ – ‘‘സച്ചം ഖോ അയ്യാ ആഹാ’’തി തം ഉദോസിതം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അകംസു. അഥ ഖോ സോ പുരിസോ പരാജിതോ ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘അസ്സമണിയോ ഇമാ മുണ്ഡാ ബന്ധകിനിയോ. കഥഞ്ഹി നാമ അമ്ഹാകം ഉദോസിതം അച്ഛിന്ദാപേസ്സന്തീ’’തി! ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ മഹാമത്താനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. മഹാമത്താ തം പുരിസം ദണ്ഡാപേസും. അഥ ഖോ സോ പുരിസോ ദണ്ഡിതോ ഭിക്ഖുനൂപസ്സയസ്സ അവിദൂരേ ആജീവകസേയ്യം കാരാപേത്വാ ആജീവകേ ഉയ്യോജേസി – ‘‘ഏതാ ഭിക്ഖുനിയോ അച്ചാവദഥാ’’തി.

ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ മഹാമത്താനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. മഹാമത്താ തം പുരിസം ബന്ധാപേസും. മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘പഠമം ഭിക്ഖുനിയോ ഉദോസിതം അച്ഛിന്ദാപേസും, ദുതിയം ദണ്ഡാപേസും, തതിയം ബന്ധാപേസും. ഇദാനി ഘാതാപേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ഉസ്സയവാദികാ വിഹരിസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഉസ്സയവാദികാ വിഹരതീതി. ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഉസ്സയവാദികാ വിഹരിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൬൭൯. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഉസ്സയവാദികാ വിഹരേയ്യ ഗഹപതിനാ വാ ഗഹപതിപുത്തേന വാ ദാസേന വാ കമ്മകാരേന [കമ്മകരേന (സീ. സ്യാ.)] വാ അന്തമസോ സമണപരിബ്ബാജകേനാപി, അയം ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൬൮൦. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഉസ്സയവാദികാ നാമ അഡ്ഡകാരികാ വുച്ചതി.

ഗഹപതി നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതി.

ഗഹപതിപുത്തോ നാമ യേ കേചി പുത്തഭാതരോ.

ദാസോ നാമ അന്തോജാതോ ധനക്കീതോ കരമരാനീതോ.

കമ്മകാരോ നാമ ഭടകോ ആഹതകോ.

സമണപരിബ്ബാജകോ നാമ ഭിക്ഖുഞ്ച ഭിക്ഖുനിഞ്ച സിക്ഖമാനഞ്ച സാമണേരഞ്ച സാമണേരിഞ്ച ഠപേത്വാ യോ കോചി പരിബ്ബാജകസമാപന്നോ.

അഡ്ഡം കരിസ്സാമീതി ദുതിയം വാ പരിയേസതി ഗച്ഛതി വാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകസ്സ ആരോചേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദുതിയസ്സ ആരോചേതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. അഡ്ഡപരിയോസാനേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

പഠമാപത്തികന്തി സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ ആപജ്ജതി അസമനുഭാസനായ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസന്തി സങ്ഘോവ തസ്സാ ആപത്തിയാ മാനത്തം ദേതി മൂലായ പടികസ്സതി അബ്ഭേതി, ന സമ്ബഹുലാ ന ഏകാ ഭിക്ഖുനീ. തേന വുച്ചതി ‘‘സങ്ഘാദിസേസോ’’തി. തസ്സേവ ആപത്തിനികായസ്സ നാമകമ്മം അധിവചനം. തേനപി വുച്ചതി ‘‘സങ്ഘാദിസേസോ’’തി.

൬൮൧. അനാപത്തി മനുസ്സേഹി ആകഡ്ഢീയമാനാ ഗച്ഛതി, ആരക്ഖം യാചതി, അനോദിസ്സ ആചിക്ഖതി, ഉമ്മത്തികായ…പേ… ആദികമ്മികായാതി.

പഠമസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൨. ദുതിയസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൬൮൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന വേസാലിയം അഞ്ഞതരസ്സ ലിച്ഛവിസ്സ പജാപതി അതിചാരിനീ ഹോതി. അഥ ഖോ സോ ലിച്ഛവി തം ഇത്ഥിം ഏതദവോച – ‘‘സാധു വിരമാഹി, അനത്ഥം ഖോ തേ കരിസ്സാമീ’’തി. ഏവമ്പി സാ വുച്ചമാനാ നാദിയി. തേന ഖോ പന സമയേന വേസാലിയം ലിച്ഛവിഗണോ സന്നിപതിതോ ഹോതി കേനചിദേവ കരണീയേന. അഥ ഖോ സോ ലിച്ഛവി തേ ലിച്ഛവയോ ഏതദവോച – ‘‘ഏകം മേ, അയ്യോ, ഇത്ഥിം അനുജാനാഥാ’’തി. ‘‘കാ നാമ സാ’’തി? ‘‘മയ്ഹം പജാപതി അതിചരതി, തം ഘാതേസ്സാമീ’’തി. ‘‘ജാനാഹീ’’തി. അസ്സോസി ഖോ സാ ഇത്ഥീ – ‘‘സാമികോ കിര മം ഘാതേതുകാമോ’’തി. വരഭണ്ഡം ആദായ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ തിത്ഥിയേ ഉപസങ്കമിത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. തിത്ഥിയാ ന ഇച്ഛിംസു പബ്ബാജേതും. ഭിക്ഖുനിയോ ഉപസങ്കമിത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. ഭിക്ഖുനിയോപി ന ഇച്ഛിംസു പബ്ബാജേതും. ഥുല്ലനന്ദം ഭിക്ഖുനിം ഉപസങ്കമിത്വാ ഭണ്ഡകം ദസ്സേത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഭണ്ഡകം ഗഹേത്വാ പബ്ബാജേസി.

അഥ ഖോ സോ ലിച്ഛവി തം ഇത്ഥിം ഗവേസന്തോ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതം ദിസ്വാന യേന രാജാ പസേനദി കോസലോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ രാജാനം പസേനദിം കോസലം ഏതദവോച – ‘‘പജാപതി മേ, ദേവ, വരഭണ്ഡം ആദായ സാവത്ഥിം അനുപ്പത്താ. തം ദേവോ അനുജാനാതൂ’’തി. ‘‘തേന ഹി, ഭണേ, വിചിനിത്വാ ആചിക്ഖാ’’തി. ‘‘ദിട്ഠാ, ദേവ, ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ’’തി. ‘‘സചേ, ഭണേ, ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ, ന സാ ലബ്ഭാ കിഞ്ചി കാതും. സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ, ചരതു ബ്രഹ്മചരിയം സമ്മാ ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായാ’’തി. അഥ ഖോ സോ ലിച്ഛവി ഉജ്ഝായതി ഖിയ്യതി വിപാചേതി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനിയോ ചോരിം പബ്ബാജേസ്സന്തീ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖുനിയോ തസ്സ ലിച്ഛവിസ്സ ഉജ്ഝായന്തസ്സ ഖിയ്യന്തസ്സ വിപാചേന്തസ്സ. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ ചോരിം പബ്ബാജേസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ചോരിം പബ്ബാജേതീതി [പബ്ബാജേസീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ചോരിം പബ്ബാജേസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൬൮൩. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ജാനം ചോരിം വജ്ഝം വിദിതം അനപലോകേത്വാ രാജാനം വാ സങ്ഘം വാ ഗണം വാ പൂഗം വാ സേണിം വാ അഞ്ഞത്ര കപ്പാ വുട്ഠാപേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൬൮൪. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ജാനാതി നാമ സാമം വാ ജാനാതി അഞ്ഞേ വാ തസ്സാ ആരോചേന്തി, സാ വാ ആരോചേതി.

ചോരീ നാമ യാ പഞ്ചമാസകം വാ അതിരേകപഞ്ചമാസകം വാ അഗ്ഘനകം അദിന്നം ഥേയ്യസങ്ഖാതം ആദിയതി, ഏസാ ചോരീ നാമ.

വജ്ഝാ നാമ യം കത്വാ വജ്ഝപ്പത്താ ഹോതി.

വിദിതാ നാമ അഞ്ഞേഹി മനുസ്സേഹി ഞാതാ ഹോതി ‘‘വജ്ഝാ ഏസാ’’തി.

അനപലോകേത്വാതി അനാപുച്ഛാ.

രാജാ നാമ യത്ഥ രാജാ അനുസാസതി, രാജാ അപലോകേതബ്ബോ.

സങ്ഘോ നാമ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ വുച്ചതി, ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ അപലോകേതബ്ബോ.

ഗണോ നാമ യത്ഥ ഗണോ അനുസാസതി, ഗണോ അപലോകേതബ്ബോ.

പൂഗോ നാമ യത്ഥ പൂഗോ അനുസാസതി, പൂഗോ അപലോകേതബ്ബോ.

സേണി നാമ യത്ഥ സേണി അനുസാസതി, സേണി അപലോകേതബ്ബോ.

അഞ്ഞത്ര കപ്പാതി ഠപേത്വാ കപ്പം. കപ്പം നാമ ദ്വേ കപ്പാനി – തിത്ഥിയേസു വാ പബ്ബജിതാ ഹോതി അഞ്ഞാസു വാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ. അഞ്ഞത്ര കപ്പാ ‘‘വുട്ഠാപേസ്സാമീ’’തി ഗണം വാ ആചരിനിം വാ പത്തം വാ ചീവരം വാ പരിയേസതി, സീമം വാ സമ്മന്നതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞത്തിയാ ദുക്കടം. ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ. കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ഉപജ്ഝായായ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ഗണസ്സ ച ആചരിനിയാ ച ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

അയമ്പീതി പുരിമം ഉപാദായ വുച്ചതി.

പഠമാപത്തികന്തി സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ ആപജ്ജതി അസമനുഭാസനായ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസന്തി…പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

൬൮൫. ചോരിയാ ചോരിസഞ്ഞാ അഞ്ഞത്ര കപ്പാ വുട്ഠാപേതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ചോരിയാ വേമതികാ അഞ്ഞത്ര കപ്പാ വുട്ഠാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ചോരിയാ അചോരിസഞ്ഞാ അഞ്ഞത്ര കപ്പാ വുട്ഠാപേതി, അനാപത്തി. അചോരിയാ ചോരിസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അചോരിയാ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അചോരിയാ അചോരിസഞ്ഞാ, അനാപത്തി.

൬൮൬. അനാപത്തി അജാനന്തീ വുട്ഠാപേതി, അപലോകേത്വാ വുട്ഠാപേതി, കപ്പകതം വുട്ഠാപേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ദുതിയസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൩. തതിയസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൬൮൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭദ്ദായ കാപിലാനിയാ അന്തേവാസിനീ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം ഭണ്ഡിത്വാ ഗാമകം [ഗാമകേ (സ്യാ.)] ഞാതികുലം അഗമാസി. ഭദ്ദാ കാപിലാനീ തം ഭിക്ഖുനിം അപസ്സന്തീ ഭിക്ഖുനിയോ പുച്ഛി – ‘‘കഹം ഇത്ഥന്നാമാ, ന ദിസ്സതീ’’തി! ‘‘ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം, അയ്യേ, ഭണ്ഡിത്വാ ന ദിസ്സതീ’’തി. ‘‘അമ്മാ, അമുകസ്മിം ഗാമകേ ഏതിസ്സാ ഞാതികുലം. തത്ഥ ഗന്ത്വാ വിചിനഥാ’’തി. ഭിക്ഖുനിയോ തത്ഥ ഗന്ത്വാ തം ഭിക്ഖുനിം പസ്സിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘കിസ്സ ത്വം, അയ്യേ, ഏകികാ ആഗതാ, കച്ചിസി അപ്പധംസിതാ’’തി? ‘‘അപ്പധംസിതാമ്ഹി, അയ്യേ’’തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൬൮൮. തേന ഖോ പന സമയേന ദ്വേ ഭിക്ഖുനിയോ സാകേതാ സാവത്ഥിം അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നാ ഹോന്തി. അന്തരാമഗ്ഗേ നദീ തരിതബ്ബാ ഹോതി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ നാവികേ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘സാധു നോ, ആവുസോ, താരേഥാ’’തി. ‘‘നായ്യേ, സക്കാ ഉഭോ സകിം താരേതു’’ന്തി. ഏകോ ഏകം ഉത്താരേസി. ഉത്തിണ്ണോ ഉത്തിണ്ണം ദൂസേസി. അനുത്തിണ്ണോ അനുത്തിണ്ണം ദൂസേസി. താ പച്ഛാ സമാഗന്ത്വാ പുച്ഛിംസു – ‘‘കച്ചിസി, അയ്യേ, അപ്പധംസിതാ’’തി? ‘‘പധംസിതാമ്ഹി, അയ്യേ! ത്വം പന, അയ്യേ, അപ്പധംസിതാ’’തി? ‘‘പധംസിതാമ്ഹി, അയ്യേ’’തി. അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ സാവത്ഥിം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ഏകാ നദീപാരം ഗച്ഛിസ്സതീ’’തി! അഥ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ നദീപാരം ഗച്ഛതീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ നദീപാരം ഗച്ഛിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഏകാ വാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛേയ്യ, ഏകാ വാ നദീപാരം ഗച്ഛേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൬൮൯. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖുനിയോ കോസലേസു ജനപദേ സാവത്ഥിം ഗച്ഛന്താ [ഗന്ത്വാ (ക.)] സായം അഞ്ഞതരം ഗാമം ഉപഗച്ഛിംസു. തത്ഥ അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ അഭിരൂപാ ഹോതി ദസ്സനീയാ പാസാദികാ. അഞ്ഞതരോ പുരിസോ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ സഹ ദസ്സനേന പടിബദ്ധചിത്തോ ഹോതി. അഥ ഖോ സോ പുരിസോ താസം ഭിക്ഖുനീനം സേയ്യം പഞ്ഞപേന്തോ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാ സേയ്യം ഏകമന്തം പഞ്ഞാപേസി. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ സല്ലക്ഖേത്വാ – ‘‘പരിയുട്ഠിതോ അയം പുരിസോ; സചേ രത്തിം ആഗച്ഛിസ്സതി, വിസ്സരോ മേ ഭവിസ്സതീ’’തി, ഭിക്ഖുനിയോ അനാപുച്ഛാ അഞ്ഞതരം കുലം ഗന്ത്വാ സേയ്യം കപ്പേസി. അഥ ഖോ സോ പുരിസോ രത്തിം ആഗന്ത്വാ തം ഭിക്ഖുനിം ഗവേസന്തോ ഭിക്ഖുനിയോ ഘട്ടേസി. ഭിക്ഖുനിയോ തം ഭിക്ഖുനിം അപസ്സന്തിയോ ഏവമാഹംസു – ‘‘നിസ്സംസയം ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ പുരിസേന സദ്ധിം നിക്ഖന്താ’’തി.

അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന യേന താ ഭിക്ഖുനിയോ തേനുപസങ്കമി. ഭിക്ഖുനിയോ തം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോചും – ‘‘കിസ്സ ത്വം, അയ്യേ, പുരിസേന സദ്ധിം നിക്ഖന്താ’’തി? ‘‘നാഹം, അയ്യേ, പുരിസേന സദ്ധിം നിക്ഖന്താ’’തി. ഭിക്ഖുനീനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ഏകാ രത്തിം വിപ്പവസിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ രത്തിം വിപ്പവസീതി [വിപ്പവസീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ രത്തിം വിപ്പവസിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഏകാ വാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛേയ്യ, ഏകാ വാ നദീപാരം ഗച്ഛേയ്യ, ഏകാ വാ രത്തിം വിപ്പവസേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖുനീനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൬൯൦. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖുനിയോ കോസലേസു ജനപദേ സാവത്ഥിം അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നാ ഹോന്തി. തത്ഥ അഞ്ഞതരാ ഭിക്ഖുനീ വച്ചേന പീളിതാ ഏകികാ ഓഹീയിത്വാ [ഓഹിയിത്വാ (ക.)] പച്ഛാ അഗമാസി. മനുസ്സാ തം ഭിക്ഖുനിം പസ്സിത്വാ ദൂസേസും. അഥ ഖോ സാ ഭിക്ഖുനീ യേന താ ഭിക്ഖുനിയോ തേനുപസങ്കമി. ഭിക്ഖുനിയോ തം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോചും – ‘‘കിസ്സ ത്വം, അയ്യേ, ഏകികാ ഓഹീനാ, കച്ചിസി അപ്പധംസിതാ’’തി? ‘‘പധംസിതാമ്ഹി, അയ്യേ’’തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗണമ്ഹാ ഓഹീയിസ്സതീതി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗണമ്ഹാ ഓഹീയതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗണമ്ഹാ ഓഹീയിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൬൯൧. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഏകാ വാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛേയ്യ, ഏകാ വാ നദീപാരം ഗച്ഛേയ്യ, ഏകാ വാ രത്തിം വിപ്പവസേയ്യ, ഏകാ വാ ഗണമ്ഹാ ഓഹീയേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൬൯൨. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഏകാ വാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛേയ്യാതി പരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ പരിക്ഖേപം പഠമം പാദം അതിക്കാമേന്തിയാ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ, ദുതിയം പാദം അതിക്കാമേന്തിയാ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അപരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ ഉപചാരം പഠമം പാദം അതിക്കാമേന്തിയാ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ദുതിയം പാദം അതിക്കാമേന്തിയാ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

ഏകാ വാ നദീപാരം ഗച്ഛേയ്യാതി നദീ നാമ തിമണ്ഡലം പടിച്ഛാദേത്വാ യത്ഥ കത്ഥചി ഉത്തരന്തിയാ ഭിക്ഖുനിയാ അന്തരവാസകോ തേമിയതി. പഠമം പാദം ഉത്തരന്തിയാ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ദുതിയം പാദം ഉത്തരന്തിയാ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

ഏകാ വാ രത്തിം വിപ്പവസേയ്യാതി സഹ അരുണുഗ്ഗമനാ ദുതിയികായ ഭിക്ഖുനിയാ ഹത്ഥപാസം വിജഹന്തിയാ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. വിജഹിതേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

ഏകാ വാ ഗണമ്ഹാ ഓഹീയേയ്യാതി അഗാമകേ അരഞ്ഞേ ദുതിയികായ ഭിക്ഖുനിയാ ദസ്സനൂപചാരം വാ സവനൂപചാരം വാ വിജഹന്തിയാ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. വിജഹിതേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അയമ്പീതി പുരിമായോ ഉപാദായ വുച്ചതി.

പഠമാപത്തികന്തി സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ ആപജ്ജതി അസമനുഭാസനായ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസോതി…പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

൬൯൩. അനാപത്തി ദുതിയികാ ഭിക്ഖുനീ പക്കന്താ വാ ഹോതി വിബ്ഭന്താ വാ കാലങ്കതാ വാ പക്ഖസങ്കന്താ വാ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

തതിയസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൪. ചതുത്ഥസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൬൯൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ ഭണ്ഡനകാരികാ ഹോതി കലഹകാരികാ വിവാദകാരികാ ഭസ്സകാരികാ സങ്ഘേ അധികരണകാരികാ. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സാ കമ്മേ കരീയമാനേ പടിക്കോസതി. തേന ഖോ പന സമയേന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഗാമകം അഗമാസി കേനചിദേവ കരണീയേന. അഥ ഖോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ – ‘‘ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ പക്കന്താ’’തി, ചണ്ഡകാളിം ഭിക്ഖുനിം ആപത്തിയാ അദസ്സനേ [അദസ്സനേന (ക.)] ഉക്ഖിപി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ഗാമകേ തം കരണീയം തീരേത്വാ പുനദേവ സാവത്ഥിം പച്ചാഗച്ഛി. ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ ആഗച്ഛന്തിയാ നേവ ആസനം പഞ്ഞപേസി ന പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഠലികം ഉപനിക്ഖിപി ന പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേസി ന പാനീയേന ആപുച്ഛി. ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ചണ്ഡകാളിം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, അയ്യേ, മയി ആഗച്ഛന്തിയാ നേവ ആസനം പഞ്ഞപേസി ന പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഠലികം ഉപനിക്ഖിപി ന പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ പത്തചീവരം പടിഗ്ഗഹേസി ന പാനീയേന ആപുച്ഛീ’’തി? ‘‘ഏവഞ്ഹേതം, അയ്യേ, ഹോതി യഥാ തം അനാഥായാ’’തി. ‘‘കിസ്സ പന ത്വം, അയ്യേ, അനാഥാ’’തി? ‘‘ഇമാ മം, അയ്യേ, ഭിക്ഖുനിയോ – ‘‘അയം അനാഥാ അപ്പഞ്ഞാതാ, നത്ഥി ഇമിസ്സാ കാചി പടിവത്താ’’തി, ആപത്തിയാ അദസ്സനേ [അദസ്സനേന (ക.)] ഉക്ഖിപിംസൂ’’തി.

ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘ബാലാ ഏതാ അബ്യത്താ ഏതാ, നേവ ജാനന്തി കമ്മം വാ കമ്മദോസം വാ കമ്മവിപത്തിം വാ കമ്മസമ്പത്തിം വാ. മയം ഖോ ജാനാമ കമ്മമ്പി കമ്മദോസമ്പി കമ്മവിപത്തിമ്പി കമ്മസമ്പത്തിമ്പി. മയം ഖോ അകതം വാ കമ്മം കാരേയ്യാമ കതം വാ കമ്മം കോപേയ്യാമാ’’തി, ലഹും ലഹും ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം സന്നിപാതേത്വാ ചണ്ഡകാളിം ഭിക്ഖുനിം ഓസാരേസി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ഥുല്ലനന്ദാ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേതീതി [ഓസാരേസീതി (ക.)]? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൬൯൫. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ സമഗ്ഗേന സങ്ഘേന ഉക്ഖിത്തം ഭിക്ഖുനിം ധമ്മേന വിനയേന സത്ഥുസാസനേന അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘം അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദം ഓസാരേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൬൯൬. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

സമഗ്ഗോ നാമ സങ്ഘോ സമാനസംവാസകോ സമാനസീമായം ഠിതോ.

ഉക്ഖിത്താ നാമ ആപത്തിയാ അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ [അദസ്സനേന വാ അപ്പടികമ്മേന വാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേന വാ (ക.), അദസ്സനേ വാ അപ്പടികമ്മേ വാ പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ വാ (?)] ഉക്ഖിത്താ.

ധമ്മേന വിനയേനാതി യേന ധമ്മേന യേന വിനയേന.

സത്ഥുസാസനേനാതി ജിനസാസനേന ബുദ്ധസാസനേന.

അനപലോകേത്വാ കാരകസങ്ഘന്തി കമ്മകാരകസങ്ഘം അനാപുച്ഛാ.

അനഞ്ഞായ ഗണസ്സ ഛന്ദന്തി ഗണസ്സ ഛന്ദം അജാനിത്വാ.

‘‘ഓസാരേസ്സാമീ’’തി ഗണം വാ പരിയേസതി, സീമം വാ സമ്മന്നതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അയമ്പീതി പുരിമായോ ഉപാദായ വുച്ചതി.

പഠമാപത്തികന്തി സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ ആപജ്ജതി അസമനുഭാസനായ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസോതി…പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

൬൯൭. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ഓസാരേതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ധമ്മകമ്മേ വേമതികാ ഓസാരേതി ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ഓസാരേതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൬൯൮. അനാപത്തി കമ്മകാരകസങ്ഘം അപലോകേത്വാ ഓസാരേതി, ഗണസ്സ ഛന്ദം ജാനിത്വാ ഓസാരേതി, വത്തേ വത്തന്തിം ഓസാരേതി, അസന്തേ കമ്മകാരകസങ്ഘേ ഓസാരേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ചതുത്ഥസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൫. പഞ്ചമസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൬൯൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന സുന്ദരീനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഭിരൂപാ ഹോതി ദസ്സനീയാ പാസാദികാ. മനുസ്സാ ഭത്തഗ്ഗേ സുന്ദരീനന്ദം ഭിക്ഖുനിം പസ്സിത്വാ അവസ്സുതാ അവസ്സുതായ സുന്ദരീനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ അഗ്ഗമഗ്ഗാനി ഭോജനാനി ദേന്തി. സുന്ദരീനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ യാവദത്ഥം ഭുഞ്ജതി; അഞ്ഞാ ഭിക്ഖുനിയോ ന ചിത്തരൂപം ലഭന്തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ സുന്ദരീനന്ദാ അവസ്സുതാ അവസ്സുതസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദിസ്സതി ഭുഞ്ജിസ്സതീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, സുന്ദരീനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അവസ്സുതാ അവസ്സുതസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദതി ഭുഞ്ജതീതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, സുന്ദരീനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അവസ്സുതാ അവസ്സുതസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദിസ്സതി ഭുഞ്ജിസ്സതി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൭൦൦. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ അവസ്സുതാ അവസ്സുതസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദേയ്യ വാ ഭുഞ്ജേയ്യ വാ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൭൦൧. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

അവസ്സുതാ നാമ സാരത്താ അപേക്ഖവതീ പടിബദ്ധചിത്താ.

അവസ്സുതോ നാമ സാരത്തോ അപേക്ഖവാ പടിബദ്ധചിത്തോ.

പുരിസപുഗ്ഗലോ നാമ മനുസ്സപുരിസോ, ന യക്ഖോ ന പേതോ ന തിരച്ഛാനഗതോ, വിഞ്ഞൂ പടിബലോ സാരജ്ജിതും.

ഖാദനീയം നാമ പഞ്ച ഭോജനാനി – ഉദകദന്തപോനം ഠപേത്വാ അവസേസം ഖാദനീയം നാമ.

ഭോജനീയം നാമ പഞ്ച ഭോജനാനി – ഓദനോ, കുമ്മാസോ, സത്തു, മച്ഛോ, മംസം.

‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അയമ്പീതി പുരിമായോ ഉപാദായ വുച്ചതി.

പഠമാപത്തികന്തി സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ ആപജ്ജതി അസമനുഭാസനായ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസോതി…പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

ഉദകദന്തപോനം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകതോഅവസ്സുതേ ‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൭൦൨. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഉദകദന്തപോനം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഉഭതോഅവസ്സുതേ യക്ഖസ്സ വാ പേതസ്സ വാ പണ്ഡകസ്സ വാ തിരച്ഛാനഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹസ്സ വാ ഹത്ഥതോ ‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഉദകദന്തപോനം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഏകതോഅവസ്സുതേ ‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഉദകദന്തപോനം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൭൦൩. അനാപത്തി ഉഭതോഅനവസ്സുതാ ഹോന്തി, ‘‘അനവസ്സുതോ’’തി ജാനന്തീ പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

പഞ്ചമസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൬. ഛട്ഠസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൭൦൪. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന സുന്ദരീനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അഭിരൂപാ ഹോതി ദസ്സനീയാ പാസാദികാ. മനുസ്സാ ഭത്തഗ്ഗേ സുന്ദരീനന്ദം ഭിക്ഖുനിം പസ്സിത്വാ അവസ്സുതാ സുന്ദരീനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ അഗ്ഗമഗ്ഗാനി ഭോജനാനി ദേന്തി. സുന്ദരീനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ കുക്കുച്ചായന്തീ ന പടിഗ്ഗണ്ഹാതി. അനന്തരികാ ഭിക്ഖുനീ സുന്ദരീനന്ദം ഭിക്ഖുനിം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, അയ്യേ, ന പടിഗ്ഗണ്ഹാസീ’’തി? ‘‘അവസ്സുതാ, അയ്യേ’’തി. ‘‘ത്വം പന, അയ്യേ, അവസ്സുതാ’’തി? ‘‘നാഹം, അയ്യേ, അവസ്സുതാ’’തി. ‘‘കിം തേ, അയ്യേ, ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ കരിസ്സതി അവസ്സുതോ വാ അനവസ്സുതോ വാ, യതോ ത്വം അനവസ്സുതാ. ഇങ്ഘം, അയ്യേ, യം തേ ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ ദേതി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ തം ത്വം സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദ വാ, ഭുഞ്ജ വാ’’തി.

യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഭിക്ഖുനീ ഏവം വക്ഖതി – ‘കിം തേ, അയ്യേ, ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ കരിസ്സതി അവസ്സുതോ വാ അനവസ്സുതോ വാ, യതോ ത്വം അനവസ്സുതാ. ഇങ്ഘ, അയ്യേ, യം തേ ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ ദേതി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ തം ത്വം സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദ വാ ഭുഞ്ജ വാ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏവം വദേതി – ‘‘കിം തേ, അയ്യേ, ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ കരിസ്സതി അവസ്സുതോ വാ അനവസ്സുതോ വാ യതോ ത്വം അനവസ്സുതാ! ഇങ്ഘ, അയ്യേ, യം തേ ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ ദേതി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ തം ത്വം സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദ വാ ഭുഞ്ജ വാ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനീ ഏവം വക്ഖതി – ‘‘കിം തേ, അയ്യേ, ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ കരിസ്സതി അവസ്സുതോ വാ അനവസ്സുതോ വാ യതോ ത്വം അനവസ്സുതാ; ഇങ്ഘ, അയ്യേ, യം തേ ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ ദേതി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ തം ത്വം സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദ വാ ഭുഞ്ജ വാ’’. നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൭൦൫. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഏവം വദേയ്യ – ‘കിം തേ, അയ്യേ, ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ കരിസ്സതി അവസ്സുതോ വാ അനവസ്സുതോ വാ, യതോ ത്വം അനവസ്സുതാ. ഇങ്ഘ, അയ്യേ, യം തേ ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ ദേതി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ തം ത്വം സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദ വാ ഭുഞ്ജ വാ’തി, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ പഠമാപത്തികം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൭൦൬. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

ഏവം വദേയ്യാതി – ‘‘കിം തേ, അയ്യേ, ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ കരിസ്സതി അവസ്സുതോ വാ അനവസ്സുതോ വാ, യതോ ത്വം അനവസ്സുതാ. ഇങ്ഘ, അയ്യേ, യം തേ ഏസോ പുരിസപുഗ്ഗലോ ദേതി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ തം ത്വം സഹത്ഥാ പടിഗ്ഗഹേത്വാ ഖാദ വാ ഭുഞ്ജ വാ’’തി ഉയ്യോജേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തസ്സാ വചനേന ‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഭോജനപരിയോസാനേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അയമ്പീതി പുരിമായോ ഉപാദായ വുച്ചതി.

പഠമാപത്തികന്തി സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ ആപജ്ജതി അസമനുഭാസനായ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസോതി…പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

ഉദകദന്തപോനം ‘‘പടിഗ്ഗണ്ഹാ’’തി ഉയ്യോജേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തസ്സാ വചനേന ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൭൦൭. ഏകതോഅവസ്സുതേ യക്ഖസ്സ വാ പേതസ്സ വാ പണ്ഡകസ്സ വാ തിരച്ഛാനഗതമനുസ്സവിഗ്ഗഹസ്സ വാ ഹത്ഥതോ ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ ‘‘ഖാദ വാ ഭുഞ്ജ വാ’’തി ഉയ്യോജേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തസ്സാ വചനേന ‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അജ്ഝോഹാരേ അജ്ഝോഹാരേ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഭോജനപരിയോസാനേ ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ഉദകദന്തപോനം പടിഗ്ഗണ്ഹാതി ഉയ്യോജേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. തസ്സാ വചനേന ‘‘ഖാദിസ്സാമി ഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൭൦൮. അനാപത്തി ‘‘അനവസ്സുതോ’’തി ജാനന്തീ ഉയ്യോജേതി, ‘‘കുപിതാ ന പടിഗ്ഗണ്ഹാതീ’’തി ഉയ്യോജേതി, ‘‘കുലാനുദ്ദയതായ ന പടിഗ്ഗണ്ഹാതീ’’തി ഉയ്യോജേതി, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

ഛട്ഠസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൭. സത്തമസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൭൦൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി സദ്ധിം ഭണ്ഡിത്വാ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേതി – ‘‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി, ധമ്മം പച്ചാചിക്ഖാമി, സങ്ഘം പച്ചാചിക്ഖാമി, സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ, സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’’തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ചണ്ഡകാളീ [ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ (ക.)] കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വക്ഖതി – ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി…പേ… സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ, സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേതി – ‘‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി…പേ… സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ, സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വക്ഖതി – ‘‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി…പേ… സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ, സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’’തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൭൧൦. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേയ്യ – ‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി, ധമ്മം പച്ചാചിക്ഖാമി, സങ്ഘം പച്ചാചിക്ഖാമി, സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ! സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’തി, സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി ഏവമസ്സ വചനീയാ – ‘മായ്യേ, കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം അവച – ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി, ധമ്മം പച്ചാചിക്ഖാമി, സങ്ഘം പച്ചാചിക്ഖാമി, സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ! സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീതി, അഭിരമായ്യേ, സ്വാക്ഖാതോ ധമ്മോ; ചര ബ്രഹ്മചരിയം സമ്മാ ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായാ’തി. ഏവഞ്ച സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി വുച്ചമാനാ തഥേവ പഗ്ഗണ്ഹേയ്യ, സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി യാവതതിയം സമനുഭാസിതബ്ബാ തസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യാവതതിയഞ്ചേ സമനുഭാസീയമാനാ തം പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ യാവതതിയകം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൭൧൧. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

കുപിതാ അനത്തമനാതി അനഭിരദ്ധാ ആഹതചിത്താ ഖിലജാതാ.

ഏവം വദേയ്യാതി – ‘‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി…പേ… സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ! സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’’തി.

സാ ഭിക്ഖുനീതി യാ സാ ഏവംവാദിനീ ഭിക്ഖുനീ. ഭിക്ഖുനീഹീതി അഞ്ഞാഹി ഭിക്ഖുനീഹി.

യാ പസ്സന്തി യാ സുണന്തി താഹി വത്തബ്ബാ – ‘‘മായ്യേ, കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം അവച – ‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി…പേ… സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ! സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’തി. അഭിരമായ്യേ, സ്വാക്ഖാതോ ധമ്മോ; ചര ബ്രഹ്മചരിയം സമ്മാ ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായാ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. സചേ പടിനിസ്സജ്ജതി ഇച്ചേതം കുസലം, നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജതി ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സുത്വാ ന വദന്തി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാ ഭിക്ഖുനീ സങ്ഘമജ്ഝമ്പി ആകഡ്ഢിത്വാ വത്തബ്ബാ – ‘‘മായ്യേ, കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം അവച – ‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി…പേ… സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ! സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’തി. അഭിരമായ്യേ, സ്വാക്ഖാതോ ധമ്മോ; ചര ബ്രഹ്മചരിയം സമ്മാ ദുക്ഖസ്സ അന്തകിരിയായാ’’തി. ദുതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. തതിയമ്പി വത്തബ്ബാ. സചേ പടിനിസ്സജ്ജതി ഇച്ചേതം കുസലം, നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജതി ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. സാ ഭിക്ഖുനീ സമനുഭാസിതബ്ബാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, സമനുഭാസിതബ്ബാ. ബ്യത്തായ ഭിക്ഖുനിയാ പടിബലായ സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൭൧൨. ‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേതി – ‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി, ധമ്മം പച്ചാചിക്ഖാമി, സങ്ഘം പച്ചാചിക്ഖാമി, സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ! സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’തി. സാ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജതി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമനുഭാസേയ്യ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. ഏസാ ഞത്തി.

‘‘സുണാതു മേ, അയ്യേ, സങ്ഘോ. അയം ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേതി – ‘ബുദ്ധം പച്ചാചിക്ഖാമി…പേ… സിക്ഖം പച്ചാചിക്ഖാമി. കിന്നുമാവ സമണിയോ യാ സമണിയോ സക്യധീതരോ! സന്തഞ്ഞാപി സമണിയോ ലജ്ജിനിയോ കുക്കുച്ചികാ സിക്ഖാകാമാ, താസാഹം സന്തികേ ബ്രഹ്മചരിയം ചരിസ്സാമീ’തി. സാ തം വത്ഥും ന പടിനിസ്സജ്ജതി. സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖുനിം സമനുഭാസതി തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യസ്സാ അയ്യായ ഖമതി ഇത്ഥന്നാമായ ഭിക്ഖുനിയാ സമനുഭാസനാ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ, സാ തുണ്ഹസ്സ; യസ്സാ നക്ഖമതി സാ, ഭാസേയ്യ.

‘‘ദുതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ… തതിയമ്പി ഏതമത്ഥം വദാമി…പേ….

‘‘സമനുഭട്ഠാ സങ്ഘേന ഇത്ഥന്നാമാ ഭിക്ഖുനീ തസ്സ വത്ഥുസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. ഖമതി സങ്ഘസ്സ, തസ്മാ തുണ്ഹീ, ഏവമേതം ധാരയാമീ’’തി.

ഞത്തിയാ ദുക്കടം. ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ. കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. സങ്ഘാദിസേസം അജ്ഝാപജ്ജന്തിയാ ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയാ പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി.

അയമ്പീതി പുരിമായോ ഉപാദായ വുച്ചതി.

യാവതതിയകന്തി യാവതതിയം സമനുഭാസനായ ആപജ്ജതി, ന സഹ വത്ഥുജ്ഝാചാരാ.

നിസ്സാരണീയന്തി സങ്ഘമ്ഹാ നിസ്സാരീയതി.

സങ്ഘാദിസേസോതി…പേ… തേനപി വുച്ചതി സങ്ഘാദിസേസോതി.

൭൧൩. ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ധമ്മകമ്മേ വേമതികാ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ ന പടിനിസ്സജ്ജതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ.

അധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ വേമതികാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞാ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൭൧൪. അനാപത്തി അസമനുഭാസന്തിയാ, പടിനിസ്സജ്ജന്തിയാ, ഉമ്മത്തികായ, ആദികമ്മികായാതി.

സത്തമസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം.

൮. അട്ഠമസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൭൧൫. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേ പച്ചാകതാ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേതി – ‘‘ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ, ദോസഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ, മോഹഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ, ഭയഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ’’തി. യാ താ ഭിക്ഖുനിയോ അപ്പിച്ഛാ…പേ… താ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ അയ്യാ ചണ്ഡകാളീ കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേ പച്ചാകതാ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വക്ഖതി – ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ…പേ… ഭയഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ’’തി…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേ പച്ചാകതാ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേതി – ‘‘ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ…പേ… ഭയഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ, ഭിക്ഖവേ, ചണ്ഡകാളീ ഭിക്ഖുനീ കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേ പച്ചാകതാ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വക്ഖതി – ‘‘ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ…പേ… ഭയഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ’’തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിയോ ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസന്തു –

൭൧൬. ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേ പച്ചാകതാ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം വദേയ്യ – ‘ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ, ദോസഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ, മോഹഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ, ഭയഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ’തി, സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി ഏവമസ്സ വചനീയാ – ‘മായ്യേ, കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേ പച്ചാകതാ കുപിതാ അനത്തമനാ ഏവം അവച – ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ ദോസഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ മോഹഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ ഭയഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോതി. അയ്യാ ഖോ ഛന്ദാപി ഗച്ഛേയ്യ, ദോസാപി ഗച്ഛേയ്യ, മോഹാപി ഗച്ഛേയ്യ, ഭയാപി ഗച്ഛേയ്യാ’തി. ഏവഞ്ച സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി വുച്ചമാനാ തഥേവ പഗ്ഗണ്ഹേയ്യ, സാ ഭിക്ഖുനീ ഭിക്ഖുനീഹി യാവതതിയം സമനുഭാസിതബ്ബാ തസ്സ പടിനിസ്സഗ്ഗായ. യാവതതിയഞ്ചേ സമനുഭാസീയമാനാ തം പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ, ഇച്ചേതം കുസലം; നോ ചേ പടിനിസ്സജ്ജേയ്യ, അയമ്പി ഭിക്ഖുനീ യാവതതിയകം ധമ്മം ആപന്നാ നിസ്സാരണീയം സങ്ഘാദിസേസ’’ന്തി.

൭൧൭. യാ പനാതി യാ യാദിസാ…പേ… ഭിക്ഖുനീതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതാ ഭിക്ഖുനീതി.

കിസ്മിഞ്ചിദേവ അധികരണേതി അധികരണം നാമ ചത്താരി അധികരണാനി – വിവാദാധികരണം, അനുവാദാധികരണം, ആപത്താധികരണം, കിച്ചാധികരണം.

പച്ചാകതാ നാമ പരാജിതാ വുച്ചതി.

കുപിതാ അനത്തമനാതി അനഭിരദ്ധാ ആഹതചിത്താ ഖിലജാതാ.

ഏവം വദേയ്യാതി – ‘‘ഛന്ദഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ…പേ… ഭയഗാമിനിയോ ച ഭിക്ഖുനിയോ’’തി.