൫. ഊനവീസതിവസ്സസിക്ഖാപദം

൪൦൨. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. [ഇദം വത്ഥു മഹാവ. ൯൯] തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹേ സത്തരസവഗ്ഗിയാ ദാരകാ സഹായകാ ഹോന്തി. ഉപാലിദാരകോ തേസം പാമോക്ഖോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഉപാലിസ്സ മാതാപിതൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘കേന നു ഖോ ഉപായേന ഉപാലി അമ്ഹാകം അച്ചയേന സുഖഞ്ച ജീവേയ്യ ന ച കിലമേയ്യാ’’തി? അഥ ഖോ ഉപാലിസ്സ മാതാപിതൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ ഖോ ഉപാലി ലേഖം സിക്ഖേയ്യ, ഏവം ഖോ ഉപാലി അമ്ഹാകം അച്ചയേന സുഖഞ്ച ജീവേയ്യ, ന ച കിലമേയ്യാ’’തി. അഥ ഖോ ഉപാലിസ്സ മാതാപിതൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ ഖോ ഉപാലി ലേഖം സിക്ഖിസ്സതി, അങ്ഗുലിയോ ദുക്ഖാ ഭവിസ്സന്തി. സചേ ഖോ ഉപാലി ഗണനം സിക്ഖേയ്യ, ഏവം ഖോ ഉപാലി അമ്ഹാകം അച്ചയേന സുഖഞ്ച ജീവേയ്യ ന ച കിലമേയ്യാ’’തി. അഥ ഖോ ഉപാലിസ്സ മാതാപിതൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ ഖോ ഉപാലി ഗണനം സിക്ഖിസ്സതി, ഉരസ്സ ദുക്ഖോ ഭവിസ്സതി. സചേ ഖോ ഉപാലി രൂപം സിക്ഖേയ്യ, ഏവം ഖോ ഉപാലി അമ്ഹാകം അച്ചയേന സുഖഞ്ച ജീവേയ്യ ന ച കിലമേയ്യാ’’തി. അഥ ഖോ ഉപാലിസ്സ മാതാപിതൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ ഖോ ഉപാലി രൂപം സിക്ഖിസ്സതി, അക്ഖീനി ദുക്ഖാ ഭവിസ്സന്തി. ഇമേ ഖോ സമണാ സക്യപുത്തിയാ സുഖസീലാ സുഖസമാചാരാ സുഭോജനാനി ഭുഞ്ജിത്വാ നിവാതേസു സയനേസു സയന്തി. സചേ ഖോ ഉപാലി സമണേസു സക്യപുത്തിയേസു പബ്ബജേയ്യ, ഏവം ഖോ ഉപാലി അമ്ഹാകം അച്ചയേന സുഖഞ്ച ജീവേയ്യ, ന ച കിലമേയ്യാ’’തി.

അസ്സോസി ഖോ ഉപാലിദാരകോ മാതാപിതൂനം ഇമം കഥാസല്ലാപം. അഥ ഖോ ഉപാലിദാരകോ യേന തേ ദാരകാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തേ ദാരകേ ഏതദവോച – ‘‘ഏഥ മയം, അയ്യാ, സമണേസു സക്യപുത്തിയേസു പബ്ബജിസ്സാമാ’’തി. ‘‘സചേ ഖോ ത്വം, അയ്യ, പബ്ബജിസ്സസി, ഏവം മയമ്പി പബ്ബജിസ്സാമാ’’തി. അഥ ഖോ തേ ദാരകാ ഏകമേകസ്സ മാതാപിതരോ ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോചും – ‘‘അനുജാനാഥ മം അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജ്ജായാ’’തി. അഥ ഖോ തേസം ദാരകാനം മാതാപിതരോ – ‘‘സബ്ബേപിമേ ദാരകാ സമാനച്ഛന്ദാ കല്യാണാധിപ്പായാ’’തി അനുജാനിംസു. തേ ഭിക്ഖൂ ഉപസങ്കമിത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചിംസു. തേ ഭിക്ഖൂ പബ്ബാജേസും ഉപസമ്പാദേസും. തേ രത്തിയാ പച്ചൂസസമയം പച്ചുട്ഠായ രോദന്തി – ‘‘യാഗും ദേഥ, ഭത്തം ദേഥ, ഖാദനീയം ദേഥാ’’തി. ഭിക്ഖൂ ഏവമാഹംസു – ‘‘ആഗമേഥ, ആവുസോ, യാവ രത്തി വിഭായതി. സചേ യാഗു ഭവിസ്സതി, പിവിസ്സഥ. സചേ ഭത്തം ഭവിസ്സതി, ഭുഞ്ജിസ്സഥ. സചേ ഖാദനീയം ഭവിസ്സതി, ഖാദിസ്സഥ. നോ ചേ ഭവിസ്സതി യാഗു വാ ഭത്തം വാ ഖാദനീയം വാ, പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ഭുഞ്ജിസ്സഥാ’’തി. ഏവമ്പി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖൂഹി വുച്ചമാനാ രോദന്തിയേവ – ‘‘യാഗും ദേഥ, ഭത്തം ദേഥ, ഖാദനീയം ദേഥാ’’തി. സേനാസനം ഊഹദന്തിപി ഉമ്മിഹന്തിപി.

അസ്സോസി ഖോ ഭഗവാ രത്തിയാ പച്ചൂസസമയം പച്ചുട്ഠായ ദാരകസദ്ദം. സുത്വാന ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആമന്തേസി – ‘‘കിം നു ഖോ സോ, ആനന്ദ, ദാരകസദ്ദോ’’തി? അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ ജാനം ഊനവീസതിവസ്സം പുഗ്ഗലം ഉപസമ്പാദേന്തീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ ജാനം ഊനവീസതിവസ്സം പുഗ്ഗലം ഉപസമ്പാദേസ്സന്തി! ഊനകവീസതിവസ്സോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ അക്ഖമോ ഹോതി സീതസ്സ ഉണ്ഹസ്സ ജിഘച്ഛായ പിപാസായ ഡംസമകസവാതാതപസരീസപസമ്ഫസ്സാനം ദുരുത്താനം ദുരാഗതാനം വചനപഥാനം ഉപ്പന്നാനം സാരീരികാനം വേദനാനം ദുക്ഖാനം തിബ്ബാനം ഖരാനം കടുകാനം അസാതാനം അമനാപാനം പാണഹരാനം അനധിവാസകജാതികോ ഹോതി. വീസതിവസ്സോവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പുഗ്ഗലോ ഖമോ ഹോതി സീതസ്സ ഉണ്ഹസ്സ…പേ… പാണഹരാനം അധിവാസകജാതികോ ഹോതി. നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൪൦൩. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ജാനം ഊനവീസതിവസ്സം പുഗ്ഗലം ഉപസമ്പാദേയ്യ, സോ ച പുഗ്ഗലോ അനുപസമ്പന്നോ, തേ ച ഭിക്ഖൂ ഗാരയ്ഹാ, ഇദം തസ്മിം പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൪൦൪. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ജാനാതി നാമ സാമം വാ ജാനാതി, അഞ്ഞേ വാ തസ്സ ആരോചേന്തി, സോ വാ ആരോചേതി.

ഊനവീസതിവസ്സോ നാമ അപ്പത്തവീസതിവസ്സോ.

‘‘ഉപസമ്പാദേസ്സാമീ’’തി ഗണം വാ ആചരിയം വാ പത്തം വാ ചീവരം വാ പരിയേസതി, സീമം വാ സമ്മന്നതി [സമ്മനതി (ക.)], ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഞത്തിയാ ദുക്കടം. ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ദുക്കടാ. കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ഉപജ്ഝായസ്സ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഗണസ്സ ച ആചരിയസ്സ ച ആപത്തി ദുക്കടസ്സ.

൪൦൫. ഊനവീസതിവസ്സേ ഊനവീസതിവസ്സസഞ്ഞീ ഉപസമ്പാദേതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഊനവീസതിവസ്സേ വേമതികോ ഉപസമ്പാദേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഊനവീസതിവസ്സേ പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സസഞ്ഞീ ഉപസമ്പാദേതി, അനാപത്തി. പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സേ ഊനവീസതിവസ്സസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സേ പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൪൦൬. അനാപത്തി ഊനവീസതിവസ്സം പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സസഞ്ഞീ ഉപസമ്പാദേതി, പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സം പരിപുണ്ണവീസതിവസ്സസഞ്ഞീ ഉപസമ്പാദേതി, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഊനവീസതിവസ്സസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം പഞ്ചമം.