൭. നഹാനസിക്ഖാപദം

൩൫൭. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ തപോദേ നഹായന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന [അഥ ഖോ (സീ. സ്യാ.)] രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ ‘‘സീസം നഹായിസ്സാമീ’’തി തപോദം ഗന്ത്വാ – ‘‘യാവായ്യാ നഹായന്തീ’’തി ഏകമന്തം പടിമാനേസി. ഭിക്ഖൂ യാവ സമന്ധകാരാ നഹായിംസു. അഥ ഖോ രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ വികാലേ സീസം നഹായിത്വാ, നഗരദ്വാരേ ഥകിതേ ബഹിനഗരേ വസിത്വാ, കാലസ്സേവ അസമ്ഭിന്നേന വിലേപനേന യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ രാജാനം മാഗധം സേനിയം ബിമ്ബിസാരം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, മഹാരാജ, കാലസ്സേവ ആഗതോ അസമ്ഭിന്നേന വിലേപനേനാ’’തി? അഥ ഖോ രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ രാജാനം മാഗധം സേനിയം ബിമ്ബിസാരം ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേസി സമാദപേസി സമുത്തേജേസി സമ്പഹംസേസി. അഥ ഖോ രാജാ മാഗധോ സേനിയോ ബിമ്ബിസാരോ ഭഗവതാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സിതോ സമാദപിതോ സമുത്തേജിതോ സമ്പഹംസിതോ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതാപേത്വാ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛി – ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ രാജാനമ്പി പസ്സിത്വാ ന മത്തം ജാനിത്വാ നഹായന്തീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ രാജാനമ്പി പസ്സിത്വാ ന മത്തം ജാനിത്വാ നഹായിസ്സന്തി! നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓരേനദ്ധമാസം നഹായേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൩൫൮. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഉണ്ഹസമയേ പരിളാഹസമയേ കുക്കുച്ചായന്താ ന നഹായന്തി, സേദഗതേന ഗത്തേന സയന്തി. ചീവരമ്പി സേനാസനമ്പി ദുസ്സതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഉണ്ഹസമയേ പരിളാഹസമയേ ഓരേനദ്ധമാസം നഹായിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓരേനദ്ധമാസം നഹായേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ദിയഡ്ഢോ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി [ഗിമ്ഹാനം (ഇതിപി)] വസ്സാനസ്സ പഠമോ മാസോ ഇച്ചേതേ അഡ്ഢതേയ്യമാസാ ഉണ്ഹസമയോ പരിളാഹസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൩൫൯. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഗിലാനാ ഹോന്തി. ഗിലാനപുച്ഛകാ ഭിക്ഖൂ ഗിലാനേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോചും – ‘‘കച്ചാവുസോ, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയ’’ന്തി? ‘‘പുബ്ബേ മയം, ആവുസോ, ഓരേനദ്ധമാസം നഹായാമ, തേന നോ ഫാസു ഹോതി; ഇദാനി പന ‘‘ഭഗവതാ പടിക്ഖിത്ത’’ന്തി കുക്കുച്ചായന്താ ന നഹായാമ, തേന നോ ന ഫാസു ഹോതീ’’തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഗിലാനേന ഭിക്ഖുനാ ഓരേനദ്ധമാസം നഹായിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓരേനദ്ധമാസം നഹായേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ദിയഡ്ഢോ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി [ഗിമ്ഹാനം (ഇതിപി)] വസ്സാനസ്സ പഠമോ മാസോ ഇച്ചേതേ അഡ്ഢതേയ്യമാസാ ഉണ്ഹസമയോ, പരിളാഹസമയോ, ഗിലാനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൩൬൦. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ നവകമ്മം കത്വാ കുക്കുച്ചായന്താ ന നഹായന്തി. തേ സേദഗതേന ഗത്തേന സയന്തി. ചീവരമ്പി സേനാസനമ്പി ദുസ്സതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, കമ്മസമയേ ഓരേനദ്ധമാസം നഹായിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓരേനദ്ധമാസം നഹായേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ദിയഡ്ഢോ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി വസ്സാനസ്സ പഠമോ മാസോ ഇച്ചേതേ അഡ്ഢതേയ്യമാസാ ഉണ്ഹസമയോ, പരിളാഹസമയോ, ഗിലാനസമയോ, കമ്മസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൩൬൧. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ അദ്ധാനം ഗന്ത്വാ കുക്കുച്ചായന്താ ന നഹായന്തി. തേ സേദഗതേന ഗത്തേന സയന്തി. ചീവരമ്പി സേനാസനമ്പി ദുസ്സതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അദ്ധാനഗമനസമയേ ഓരേനദ്ധമാസം നഹായിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓരേനദ്ധമാസം നഹായേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ദിയഡ്ഢോ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി വസ്സാനസ്സ പഠമോ മാസോ ഇച്ചേതേ അഡ്ഢതേയ്യമാസാ ഉണ്ഹസമയോ, പരിളാഹസമയോ, ഗിലാനസമയോ, കമ്മസമയോ, അദ്ധാനഗമനസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൩൬൨. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ അജ്ഝോകാസേ ചീവരകമ്മം കരോന്താ സരജേന വാതേന ഓകിണ്ണാ ഹോന്തി. ദേവോ ച ഥോകം ഥോകം ഫുസായതി. ഭിക്ഖൂ കുക്കുച്ചായന്താ ന നഹായന്തി, കിലിന്നേന ഗത്തേന സയന്തി. ചീവരമ്പി സേനാസനമ്പി ദുസ്സതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, വാതവുട്ഠിസമയേ ഓരേനദ്ധമാസം നഹായിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൩൬൩. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓരേനദ്ധമാസം നഹായേയ്യ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, പാചിത്തിയം. തത്ഥായം സമയോ. ദിയഡ്ഢോ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി വസ്സാനസ്സ പഠമോ മാസോ ഇച്ചേതേ അഡ്ഢതേയ്യമാസാ ഉണ്ഹസമയോ, പരിളാഹസമയോ, ഗിലാനസമയോ, കമ്മസമയോ, അദ്ധാനഗമനസമയോ, വാതവുട്ഠിസമയോ – അയം തത്ഥ സമയോ’’തി.

൩൬൪. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ഓരേനദ്ധമാസന്തി ഊനകദ്ധമാസം.

നഹായേയ്യാതി ചുണ്ണേന വാ മത്തികായ വാ നഹായതി, പയോഗേ പയോഗേ ദുക്കടം. നഹാനപരിയോസാനേ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞത്ര സമയാതി ഠപേത്വാ സമയം.

ഉണ്ഹസമയോ നാമ ദിയഡ്ഢോ മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനം. പരിളാഹസമയോ നാമ വസ്സാനസ്സ പഠമോ മാസോ ‘‘ഇച്ചേതേ അഡ്ഢതേയ്യമാസാ ഉണ്ഹസമയോ പരിളാഹസമയോ’’തി നഹായിതബ്ബം.

ഗിലാനസമയോ നാമ യസ്സ വിനാ നഹാനേന ന ഫാസു ഹോതി. ഗിലാനസമയോതി നഹായിതബ്ബം.

കമ്മസമയോ നാമ അന്തമസോ പരിവേണമ്പി സമ്മട്ഠം ഹോതി. ‘‘കമ്മസമയോ’’തി നഹായിതബ്ബം.

അദ്ധാനഗമനസമയോ നാമ ‘‘അദ്ധയോജനം ഗച്ഛിസ്സാമീ’’തി നഹായിതബ്ബം, ഗച്ഛന്തേന നഹായിതബ്ബം, ഗതേന നഹായിതബ്ബം.

വാതവുട്ഠിസമയോ നാമ ഭിക്ഖൂ സരജേന വാതേന ഓകിണ്ണാ ഹോന്തി, ദ്വേ വാ തീണി വാ ഉദകഫുസിതാനി കായേ പതിതാനി ഹോന്തി. ‘‘വാതവുട്ഠിസമയോ’’തി നഹായിതബ്ബം.

൩൬൫. ഊനകദ്ധമാസേ ഊനകസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, നഹായതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഊനകദ്ധമാസേ വേമതികോ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, നഹായതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഊനകദ്ധമാസേ അതിരേകസഞ്ഞീ, അഞ്ഞത്ര സമയാ, നഹായതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അതിരേകദ്ധമാസേ ഊനകസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അതിരേകദ്ധമാസേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അതിരേകദ്ധമാസേ അതിരേകസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൩൬൬. അനാപത്തി സമയേ, അദ്ധമാസം നഹായതി, അതിരേകദ്ധമാസം നഹായതി, പാരം ഗച്ഛന്തോ നഹായതി, സബ്ബപച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

നഹാനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം സത്തമം.