൮. ഉയ്യുത്തസേനാസിക്ഖാപദം

൩൧൧. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന രാജാ പസേനദി കോസലോ സേനായ അബ്ഭുയ്യാതോ ഹോതി. ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ അഗമംസു. അദ്ദസാ ഖോ രാജാ പസേനദി കോസലോ ഛബ്ബഗ്ഗിയേ ഭിക്ഖൂ ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തേ. ദിസ്വാന പക്കോസാപേത്വാ ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ തുമ്ഹേ, ഭന്തേ, ആഗതത്ഥാ’’തി? ‘‘മഹാരാജാനം മയം ദട്ഠുകാമാ’’ [മഹാരാജ മഹാരാജാനം മയം ദട്ഠുകാമാ (ക.)] തി. ‘‘കിം, ഭന്തേ, മം ദിട്ഠേന യുദ്ധാഭിനന്ദിനം [യുദ്ധാഭിനന്ദിനാ (ക.)]; നനു ഭഗവാ പസ്സിതബ്ബോ’’തി? മനുസ്സാ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ സമണാ സക്യപുത്തിയാ ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ ആഗച്ഛിസ്സന്തി! അമ്ഹാകമ്പി അലാഭാ, അമ്ഹാകമ്പി ദുല്ലദ്ധം, യേ മയം ആജീവസ്സ ഹേതു പുത്തദാരസ്സ കാരണാ സേനായ ആഗച്ഛാമാ’’തി! അസ്സോസും ഖോ ഭിക്ഖൂ തേസം മനുസ്സാനം ഉജ്ഝായന്താനം ഖിയ്യന്താനം വിപാചേന്താനം. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സന്തീ’’തി…പേ… സച്ചം കിര തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ ഗച്ഛഥാതി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… കഥഞ്ഹി നാമ തുമ്ഹേ, മോഘപുരിസാ, ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ ഗച്ഛിസ്സഥ! നേതം, മോഘപുരിസാ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ ഗച്ഛേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൩൧൨. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരസ്സ ഭിക്ഖുനോ മാതുലോ സേനായ ഗിലാനോ ഹോതി. സോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സന്തികേ ദൂതം പാഹേസി – ‘‘അഹഞ്ഹി സേനായ ഗിലാനോ. ആഗച്ഛതു ഭദന്തോ. ഇച്ഛാമി ഭദന്തസ്സ ആഗത’’ന്തി. അഥ ഖോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഏതദഹോസി – ‘‘ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം – ‘ന ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ ഗന്തബ്ബ’ന്തി. അയഞ്ച മേ മാതുലോ സേനായ ഗിലാനോ. കഥം നു ഖോ മയാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തഥാരൂപപ്പച്ചയാ സേനായ ഗന്തും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൩൧൩. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഉയ്യുത്തം സേനം ദസ്സനായ ഗച്ഛേയ്യ, അഞ്ഞത്ര തഥാരൂപപ്പച്ചയാ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

൩൧൪. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

ഉയ്യുത്താ നാമ സേനാ ഗാമതോ നിക്ഖമിത്വാ നിവിട്ഠാ വാ ഹോതി പയാതാ വാ.

സേനാ നാമ ഹത്ഥീ അസ്സാ രഥാ പത്തീ. ദ്വാദസപുരിസോ ഹത്ഥീ, തിപുരിസോ അസ്സോ, ചതുപുരിസോ രഥോ, ചത്താരോ പുരിസാ സരഹത്ഥാ പത്തി. ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതോ പസ്സതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

അഞ്ഞത്ര തഥാരൂപപ്പച്ചയാതി ഠപേത്വാ തഥാരൂപപ്പച്ചയം.

൩൧൫. ഉയ്യുത്തേ ഉയ്യുത്തസഞ്ഞീ ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, അഞ്ഞത്ര തഥാരൂപപ്പച്ചയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉയ്യുത്തേ വേമതികോ ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, അഞ്ഞത്ര തഥാരൂപപ്പച്ചയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ഉയ്യുത്തേ അനുയ്യുത്തസഞ്ഞീ ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, അഞ്ഞത്ര തഥാരൂപപ്പച്ചയാ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ഏകമേകം ദസ്സനായ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. യത്ഥ ഠിതോ പസ്സതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദസ്സനൂപചാരം വിജഹിത്വാ പുനപ്പുനം പസ്സതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുയ്യുത്തേ ഉയ്യുത്തസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുയ്യുത്തേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുയ്യുത്തേ അനുയ്യുത്തസഞ്ഞീ, അനാപത്തി.

൩൧൬. അനാപത്തി ആരാമേ ഠിതോ പസ്സതി, ഭിക്ഖുസ്സ ഠിതോകാസം വാ നിസിന്നോകാസം വാ നിപന്നോകാസം വാ ആഗച്ഛതി, പടിപഥം ഗച്ഛന്തോ പസ്സതി, തഥാരൂപപ്പച്ചയാ, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

ഉയ്യുത്തസേനാസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം അട്ഠമം.