൪. പഠമസേനാസനസിക്ഖാപദം

൧൦൮. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ഹേമന്തികേ കാലേ അജ്ഝോകാസേ സേനാസനം പഞ്ഞപേത്വാ കായം ഓതാപേന്താ കാലേ ആരോചിതേ തം പക്കമന്താ നേവ ഉദ്ധരിംസു ന ഉദ്ധരാപേസും, അനാപുച്ഛാ പക്കമിംസു. സേനാസനം ഓവട്ഠം ഹോതി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥം ഹി നാമ ഭിക്ഖൂ അജ്ഝോകാസേ സേനാസനം പഞ്ഞപേത്വാ തം പക്കമന്താ നേവ ഉദ്ധരിസ്സന്തി ന ഉദ്ധരാപേസ്സന്തി, അനാപുച്ഛാ പക്കമിസ്സന്തി, സേനാസനം ഓവട്ഠ’’ന്തി! അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ തേ അനേകപരിയായേന വിഗരഹിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖൂ അജ്ഝോകാസേ…പേ… ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഇമം സിക്ഖാപദം ഉദ്ദിസേയ്യാഥ –

൧൦൯. ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു സങ്ഘികം മഞ്ചം വാ പീഠം വാ ഭിസിം വാ കോച്ഛം വാ അജ്ഝോകാസേ സന്ഥരിത്വാ വാ സന്ഥരാപേത്വാ വാ തം പക്കമന്തോ നേവ ഉദ്ധരേയ്യ ന ഉദ്ധരാപേയ്യ, അനാപുച്ഛം വാ ഗച്ഛേയ്യ, പാചിത്തിയ’’ന്തി.

ഏവഞ്ചിദം ഭഗവതാ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം ഹോതി.

൧൧൦. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ അജ്ഝോകാസേ വസിത്വാ കാലസ്സേവ സേനാസനം അഭിഹരന്തി. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ തേ ഭിക്ഖൂ കാലസ്സേവ സേനാസനം അഭിഹരന്തേ. ദിസ്വാന ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠ മാസേ അവസ്സികസങ്കേതേ [വസിതും അവസ്സികസംകേതേ (ഇതിപി)] മണ്ഡപേ വാ രുക്ഖമൂലേ വാ യത്ഥ കാകാ വാ കുലലാ വാ ന ഊഹദന്തി തത്ഥ സേനാസനം നിക്ഖിപിതു’’ന്തി.

൧൧൧. യോ പനാതി യോ യാദിസോ…പേ… ഭിക്ഖൂതി…പേ… അയം ഇമസ്മിം അത്ഥേ അധിപ്പേതോ ഭിക്ഖൂതി.

സങ്ഘികം നാമ സങ്ഘസ്സ ദിന്നം ഹോതി പരിച്ചത്തം.

മഞ്ചോ നാമ ചത്താരോ മഞ്ചാ – മസാരകോ, ബുന്ദികാബദ്ധോ, കുളീരപാദകോ, ആഹച്ചപാദകോ.

പീഠം നാമ ചത്താരി പീഠാനി – മസാരകം, ബുന്ദികാബദ്ധം, കുളീരപാദകം, ആഹച്ചപാദകം.

ഭിസി നാമ പഞ്ച ഭിസിയോ – ഉണ്ണഭിസി, ചോളഭിതി, വാകഭിസി, തിണഭിസി, പണ്ണഭിസി.

കോച്ഛം നാമ – വാകമയം വാ ഉസീരമയം വാ മുഞ്ജമയം വാ പബ്ബജമയം [ബബ്ബജമയം (സീ.)] വാ അന്തോ സംവേഠേത്വാ ബദ്ധം ഹോതി.

സന്ഥരിത്വാതി സയം സന്ഥരിത്വാ.

സന്ഥരാപേത്വാതി അഞ്ഞം സന്ഥരാപേത്വാ. അനുപസമ്പന്നം സന്ഥരാപേതി, തസ്സ പലിബോധോ. ഉപസമ്പന്നം സന്ഥരാപേതി, സന്ഥാരകസ്സ [സന്ഥതസ്സ (ഇതിപി)] പലിബോധോ.

തം പക്കമന്തോ നേവ ഉദ്ധരേയ്യാതി ന സയം ഉദ്ധരേയ്യ.

ന ഉദ്ധരാപേയ്യാതി ന അഞ്ഞം ഉദ്ധരാപേയ്യ.

അനാപുച്ഛം വാ ഗച്ഛേയ്യാതി ഭിക്ഖും വാ സാമണേരം വാ ആരാമികം വാ അനാപുച്ഛാ മജ്ഝിമസ്സ പുരിസസ്സ ലേഡ്ഡുപാതം അതിക്കമന്തസ്സ ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

൧൧൨. സങ്ഘികേ സങ്ഘികസഞ്ഞീ അജ്ഝോകാസേ സന്ഥരിത്വാ വാ സന്ഥരാപേത്വാ വാ തം പക്കമന്തോ നേവ ഉദ്ധരേയ്യ ന ഉദ്ധരാപേയ്യ അനാപുച്ഛം വാ ഗച്ഛേയ്യ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. സങ്ഘികേ വേമതികോ…പേ… സങ്ഘികേ പുഗ്ഗലികസഞ്ഞീ അജ്ഝോകാസേ സന്ഥരിത്വാ വാ സന്ഥരാപേത്വാ വാ തം പക്കമന്തോ നേവ ഉദ്ധരേയ്യ ന ഉദ്ധരാപേയ്യ, അനാപുച്ഛം വാ ഗച്ഛേയ്യ, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ.

ചിമിലികം വാ ഉത്തരത്ഥരണം വാ ഭൂമത്ഥരണം വാ തട്ടികം വാ ചമ്മഖണ്ഡം വാ പാദപുഞ്ഛനിം വാ ഫലകപീഠം വാ അജ്ഝോകാസേ സന്ഥരിത്വാ വാ സന്ഥരാപേത്വാ വാ തം പക്കമന്തോ നേവ ഉദ്ധരേയ്യ ന ഉദ്ധരാപേയ്യ, അനാപുച്ഛം വാ ഗച്ഛേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പുഗ്ഗലികേ സങ്ഘികസഞ്ഞീ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പുഗ്ഗലികേ വേമതികോ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. പുഗ്ഗലികേ പുഗ്ഗലികസഞ്ഞീ അഞ്ഞസ്സ പുഗ്ഗലികേ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അത്തനോ പുഗ്ഗലികേ അനാപത്തി.

൧൧൩. അനാപത്തി ഉദ്ധരിത്വാ ഗച്ഛതി, ഉദ്ധരാപേത്വാ ഗച്ഛതി, ആപുച്ഛം ഗച്ഛതി, ഓതാപേന്തോ ഗച്ഛതി, കേനചി പലിബുദ്ധം ഹോതി, ആപദാസു, ഉമ്മത്തകസ്സ, ആദികമ്മികസ്സാതി.

പഠമസേനാസനസിക്ഖാപദം നിട്ഠിതം ചതുത്ഥം.