൧൭൮. സീഹസേനാപതിവത്ഥു

൨൯൦. [അ. നി. ൮.൧൨ ആദയോ] തേന ഖോ പന സമയേന അഭിഞ്ഞാതാ അഭിഞ്ഞാതാ ലിച്ഛവീ സന്ധാഗാരേ [സന്ഥാഗാരേ (സീ. സ്യാ.)] സന്നിസിന്നാ സന്നിപതിതാ അനേകപരിയായേന ബുദ്ധസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, ധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, സങ്ഘസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി. തേന ഖോ പന സമയേന സീഹോ സേനാപതി നിഗണ്ഠസാവകോ തസ്സം പരിസായം നിസിന്നോ ഹോതി. അഥ ഖോ സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘നിസ്സംസയം ഖോ സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഭവിസ്സതി, തഥാ ഹിമേ അഭിഞ്ഞാതാ അഭിഞ്ഞാതാ ലിച്ഛവീ സന്ഥാഗാരേ സന്നിസിന്നാ സന്നിപതിതാ അനേകപരിയായേന ബുദ്ധസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, ധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, സങ്ഘസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി. യംനൂനാഹം തം ഭഗവന്തം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമേയ്യം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധ’’ന്തി. അഥ ഖോ സീഹോ സേനാപതി യേന നിഗണ്ഠോ നാടപുത്തോ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ നിഗണ്ഠം നാടപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘ഇച്ഛാമഹം, ഭന്തേ, സമണം ഗോതമം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമിതു’’ന്തി. ‘‘കിം പന ത്വം, സീഹ, കിരിയവാദോ സമാനോ അകിരിയവാദം സമണം ഗോതമം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമിസ്സസി? സമണോ ഹി, സീഹ, ഗോതമോ അകിരിയവാദോ അകിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീ’’തി. അഥ ഖോ സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ യോ അഹോസി ഗമികാഭിസങ്ഖാരോ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ, സോ പടിപ്പസ്സമ്ഭി. ദുതിയമ്പി ഖോ അഭിഞ്ഞാതാ അഭിഞ്ഞാതാ ലിച്ഛവീ സന്ധാഗാരേ സന്നിസിന്നാ സന്നിപതിതാ അനേകപരിയാനേന ബുദ്ധസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, ധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, സങ്ഘസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി. ദുതിയമ്പി ഖോ സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘നിസ്സംസയം ഖോ സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഭവിസ്സതി, തഥാ ഹിമേ അഭിഞ്ഞാതാ അഭിഞ്ഞാതാ ലിച്ഛവീ സന്ധാഗാരേ സന്നിസിന്നാ സന്നിപതിതാ അനേകപരിയായേന ബുദ്ധസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, ധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, സങ്ഘസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി. യംനൂനാഹം തം ഭഗവന്തം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമേയ്യം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധ’’ന്തി. ദുതിയമ്പി ഖോ സീഹോ സേനാപതി യേന നിഗണ്ഠോ നാടപുത്തോ തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ നിഗണ്ഠം നാടപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘ഇച്ഛാമഹം, ഭന്തേ, സമണം ഗോതമം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമിതു’’ന്തി. ‘‘കിം പന ത്വം, സീഹ, കിരിയവാദോ സമാനോ അകിരിയവാദം സമണം ഗോതമം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമിസ്സസി? സമണോ ഹി, സീഹ, ഗോതമോ അകിരിയവാദോ അകിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ യോ അഹോസി ഗമികാഭിസങ്ഖാരോ ഭഗവന്തം ദസ്സനായ, സോ പടിപ്പസ്സമ്ഭി. തതിയമ്പി ഖോ അഭിഞ്ഞാതാ അഭിഞ്ഞാതാ ലിച്ഛവീ സന്ധാഗാരേ സന്നിസിന്നാ സന്നിപതിതാ അനേകപരിയായേന ബുദ്ധസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, ധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, സങ്ഘസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി. തതിയമ്പി ഖോ സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘നിസ്സംസയം ഖോ സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഭവിസ്സതി, തഥാ ഹിമേ അഭിഞ്ഞാതാ അഭിഞ്ഞാതാ ലിച്ഛവീ സന്ധാഗാരേ സന്നിസിന്നാ സന്നിപതിതാ അനേകപരിയായേന ബുദ്ധസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, ധമ്മസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി, സങ്ഘസ്സ വണ്ണം ഭാസന്തി. കിഞ്ഹി മേ കരിസ്സന്തി നിഗണ്ഠാ അപലോകിതാ വാ അനപലോകിതാ വാ? യംനൂനാഹം അനപലോകേത്വാവ നിഗണ്ഠേ തം ഭഗവന്തം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമേയ്യം അരഹന്തം സമ്മാസമ്ബുദ്ധ’’ന്തി.

അഥ ഖോ സീഹോ സേനാപതി പഞ്ചഹി രഥസതേഹി ദിവാ ദിവസ്സ വേസാലിയാ നിയ്യാസി ഭഗവന്തം ദസ്സനായ. യാവതികാ യാനസ്സ ഭൂമി, യാനേന ഗന്ത്വാ യാനാ പച്ചോരോഹിത്വാ പത്തികോവ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സീഹോ സേനാപതി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സുതം മേ തം, ഭന്തേ, ‘അകിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ അകിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീ’തി. യേ തേ, ഭന്തേ, ഏവമാഹംസു ‘അകിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ, അകിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീ’തി. കച്ചി തേ, ഭന്തേ, ഭഗവതോ വുത്തവാദിനോ, ന ച ഭഗവന്തം അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖന്തി, ധമ്മസ്സ ചാനുധമ്മം ബ്യാകരോന്തി, ന ച കോചി സഹധമ്മികോ വാദാനുവാദോ ഗാരയ്ഹം ഠാനം ആഗച്ഛതി? അനബ്ഭക്ഖാതുകാമാ ഹി മയം, ഭന്തേ, ഭഗവന്ത’’ന്തി.

൨൯൧. ‘‘അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അകിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ, അകിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി. അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – കിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ കിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി. അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ഉച്ഛേദവാദോ സമണോ ഗോതമോ ഉച്ഛേദായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി. അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ജേഗുച്ഛീ സമണോ ഗോതമോ, ജേഗുച്ഛിതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി. അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – വേനയികോ സമണോ ഗോതമോ, വിനയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി. അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – തപസ്സീ സമണോ ഗോതമോ, തപസ്സിതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി. അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അപഗബ്ഭോ സമണോ ഗോതമോ, അപഗബ്ഭതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി. അത്ഥി, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അസ്സത്ഥോ സമണോ ഗോതമോ, അസ്സാസായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി.

൨൯൨. ‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അകിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ, അകിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? അഹഞ്ഹി, സീഹ, അകിരിയം വദാമി കായദുച്ചരിതസ്സ വചീദുച്ചരിതസ്സ മനോദുച്ചരിതസ്സ; അനേകവിഹിതാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അകിരിയം വദാമി. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അകിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ, അകിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി.

‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – കിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ, കിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? അഹഞ്ഹി, സീഹ, കിരിയം വദാമി കായസുചരിതസ്സ വചീസുചരിതസ്സ മനോസുചരിതസ്സ, അനേകവിഹിതാനം കുസലാനം ധമ്മാനം കിരിയം വദാമി. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – കിരിയവാദോ സമണോ ഗോതമോ, കിരിയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി.

‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ഉച്ഛേദവാദോ സമണോ ഗോതമോ, ഉച്ഛേദായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? അഹഞ്ഹി, സീഹ, ഉച്ഛേദം വദാമി രാഗസ്സ ദോസസ്സ മോഹസ്സ; അനേകവിഹിതാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം ഉച്ഛേദം വദാമി. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ഉച്ഛേദവാദോ സമണോ ഗോതമോ ഉച്ഛേദായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി.

‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ജേഗുച്ഛീ സമണോ ഗോതമോ, ജേഗുച്ഛിതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? അഹഞ്ഹി, സീഹ, ജിഗുച്ഛാമി കായദുച്ചരിതേന വചീദുച്ചരിതേന മനോദുച്ചരിതേന; അനേകവിഹിതാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം സമാപത്തിയാ ജിഗുച്ഛാമി. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ജേഗുച്ഛീ സമണോ ഗോതമോ, ജേഗുച്ഛിതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി.

‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – വേനയികോ സമണോ ഗോതമോ, വിനയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? അഹഞ്ഹി, സീഹ, വിനയായ ധമ്മം ദേസേമി രാഗസ്സ ദോസസ്സ മോഹസ്സ; അനേകവിഹിതാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം വിനയായ ധമ്മം ദേസേമി. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – വേനയികോ സമണോ ഗോതമോ, വിനയായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി.

‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – തപസ്സീ സമണോ ഗോതമോ, തപസ്സിതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? തപനീയാഹം, സീഹ, പാപകേ അകുസലേ ധമ്മേ വദാമി – കായദുച്ചരിതം വചീദുച്ചരിതം മനോദുച്ചരിതം. യസ്സ ഖോ, സീഹ, തപനീയാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവങ്കതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ, തമഹം തപസ്സീതി വദാമി. തഥാഗതസ്സ ഖോ, സീഹ, തപനീയാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ പഹീനാ ഉച്ഛീന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ ‘‘തപസ്സീ സമണോ ഗോതമോ തപസ്സിതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീ’’തി.

‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അപഗബ്ഭോ സമണോ ഗോതമോ അപഗബ്ഭതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? യസ്സ ഖോ, സീഹ, ആയതിം ഗബ്ഭസേയ്യാ പുനബ്ഭവാഭിനിബ്ബത്തി പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ, തമഹം അപഗബ്ഭോതി വദാമി. തഥാഗതസ്സ ഖോ, സീഹ, ആയതിം ഗബ്ഭസേയ്യാ പുനബ്ഭവാഭിനിബ്ബത്തി പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അപഗബ്ഭോ സമണോ ഗോതമോ, അപഗബ്ഭതായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി.

‘‘കതമോ ച, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അസ്സത്ഥോ സമണോ ഗോതമോ അസ്സാസായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീതി? അഹഞ്ഹി, സീഹ, അസ്സത്ഥോ പരമേന അസ്സാസേന, അസ്സാസായ ധമ്മം ദേസേമി, തേന ച സാവകേ വിനേമി. അയം ഖോ, സീഹ, പരിയായോ, യേന മം പരിയായേന സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – അസ്സത്ഥോ സമണോ ഗോതമോ അസ്സാസായ ധമ്മം ദേസേതി, തേന ച സാവകേ വിനേതീ’’തി.

൨൯൩. ഏവം വുത്തേ സീഹോ സേനാപതി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ…പേ… ഉപാസകം മം ഭഗവാ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. ‘‘അനുവിച്ചകാരം [അനുവിജ്ജകാരം (ക.)] ഖോ, സീഹ, കരോഹി; അനുവിച്ചകാരോ തുമ്ഹാദിസാനം ഞാതമനുസ്സാനം സാധു ഹോതീ’’തി. ‘‘ഇമിനാപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ ഭിയ്യോസോമത്തായ അത്തമനോ അഭിരദ്ധോ, യം മം ഭഗവാ ഏവമാഹ – ‘അനുവിച്ചകാരം ഖോ, സീഹ, കരോഹി; അനുവിച്ചകാരോ തുമ്ഹാദിസാനം ഞാതമനുസ്സാനം സാധു ഹോതീ’തി. മമഞ്ഹി, ഭന്തേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയാ സാവകം ലഭിത്വാ കേവലകപ്പം വേസാലിം പടാകം പരിഹരേയ്യും – ‘സീഹോ ഖോ അമ്ഹാകം സേനാപതി സാവകത്തം ഉപഗതോ’തി. അഥ ച പന മം ഭഗവാ ഏവമാഹ – ‘അനുവിച്ചകാരം ഖോ, സീഹ, കരോഹി; അനുവിച്ചകാരോ തുമ്ഹാദിസാനം ഞാതമനുസ്സാനം സാധു ഹോതീ’തി. ഏസാഹം, ഭന്തേ, ദുതിയമ്പി ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ഉപാസകം മം ഭഗവാ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. ‘‘ദീഘരത്തം ഖോ തേ, സീഹ, നിഗണ്ഠാനം ഓപാനഭൂതം കുലം, യേന നേസം ഉപഗതാനം പിണ്ഡകം ദാതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാസീ’’തി. ‘‘ഇമിനാപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ ഭിയ്യോസോമത്തായ അത്തമനോ അഭിരദ്ധോ, യം മം ഭഗവാ ഏവമാഹ – ‘ദീഘരത്തം ഖോ തേ, സീഹ, നിഗണ്ഠാനം ഓപാനഭൂതം കുലം, യേന നേസം ഉപഗതാനം പിണ്ഡകം ദാതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാസീ’തി. സുതം മേ തം, ഭന്തേ, സമണോ ഗോതമോ ഏവമാഹ – ‘മയ്ഹമേവ ദാനം ദാതബ്ബം, ന അഞ്ഞേസം ദാനം ദാതബ്ബം; മയ്ഹമേവ സാവകാനം ദാനം ദാതബ്ബം, ന അഞ്ഞേസം സാവകാനം ദാനം ദാതബ്ബം; മയ്ഹമേവ ദിന്നം മഹപ്ഫലം, ന അഞ്ഞേസം ദിന്നം മഹപ്ഫലം; മയ്ഹമേവ സാവകാനം ദിന്നം മഹപ്ഫലം, ന അഞ്ഞേസം സാവകാനം ദിന്നം മഹപ്ഫല’ന്തി. അഥ ച പന മം ഭഗവാ നിഗണ്ഠേസുപി ദാനേ സമാദപേതി. അപി ച, ഭന്തേ, മയമേത്ഥ കാലം ജാനിസ്സാമ. ഏസാഹം, ഭന്തേ, തതിയമ്പി ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ഉപാസകം മം ഭഗവാ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ അനുപുബ്ബിം കഥം കഥേസി, സേയ്യഥിദം – ദാനകഥം…പേ… അപരപ്പച്ചയോ സത്ഥുസാസനേ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അധിവാസേതു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സ്വാതനായ ഭത്തം സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേനാ’’തി. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന. അഥ ഖോ സീഹോ സേനാപതി ഭഗവതോ അധിവാസനം വിദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി.

൨൯൪. അഥ ഖോ സീഹോ സേനാപതി അഞ്ഞതരം പുരിസം ആണാപേസി – ‘‘ഗച്ഛ, ഭണേ, പവത്തമംസം ജാനാഹീ’’തി. അഥ ഖോ സീഹോ സേനാപതി തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന പണീതം ഖാദനീയം ഭോജനീയം പടിയാദാപേത്വാ ഭഗവതോ കാലം ആരോചാപേസി – ‘‘കാലോ, ഭന്തേ, നിട്ഠിതം ഭത്ത’’ന്തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേന.

തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ നിഗണ്ഠാ വേസാലിയം രഥികായ രഥികം സിങ്ഘാടകേന സിങ്ഘാടകം ബാഹാ പഗ്ഗയ്ഹ കന്ദന്തി – ‘‘അജ്ജ സീഹേന സേനാപതിനാ ഥൂലം പസും വധിത്വാ സമണസ്സ ഗോതമസ്സ ഭത്തം കതം, തം സമണോ ഗോതമോ ജാനം ഉദ്ദിസ്സകതം മംസം പരിഭുഞ്ജതി പടിച്ചകമ്മ’’ന്തി. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ പുരിസോ യേന സീഹോ സേനാപതി തേനുപസങ്കമി, ഉപസങ്കമിത്വാ സീഹസ്സ സേനാപതിസ്സ ഉപകണ്ണകേ ആരോചേസി ‘‘യഗ്ഘേ, ഭന്തേ, ജാനേയ്യാസി, ഏതേ സമ്ബഹുലാ നിഗണ്ഠാ വേസാലിയം രഥികായ രഥികം സിങ്ഘാടകേന സിങ്ഘാടകം ബാഹാ പഗ്ഗയ്ഹ കന്ദന്തി – ‘അജ്ജ സീഹേന സേനാപതിനാ ഥൂലം പസും വധിത്വാ സമണസ്സ ഗോതമസ്സ ഭത്തം കതം, തം സമണോ ഗോതമോ ജാനം ഉദ്ദിസ്സകതം മംസം പരിഭുഞ്ജതി പടിച്ചകമ്മ’’’ന്തി. ‘‘അലം അയ്യോ, ദീഘരത്തമ്പി തേ ആയസ്മന്താ അവണ്ണകാമാ ബുദ്ധസ്സ, അവണ്ണകാമാ ധമ്മസ്സ, അവണ്ണകാമാ സങ്ഘസ്സ; ന ച പന തേ ആയസ്മന്താ ജിരിദന്തി തം ഭഗവന്തം അസതാ തുച്ഛാ മുസാ അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖന്താ; ന ച മയം ജീവിതഹേതുപി സഞ്ചിച്ച പാണം ജീവിതാ വോരോപേയ്യാമാ’’തി. അഥ ഖോ സീഹോ സേനാപതി ബുദ്ധപ്പമുഖം ഭിക്ഖുസങ്ഘം പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന സഹത്ഥാ സന്തപ്പേത്വാ സമ്പവാരേത്വാ ഭഗവന്തം ഭുത്താവിം ഓനീതപത്തപാണിം ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ സീഹം സേനാപതിം ഭഗവാ ധമ്മിയാ കഥായ സന്ദസ്സേത്വാ സമാദപേത്വാ സമുത്തേജേത്വാ സമ്പഹംസേത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ജാ നം ഉദ്ദിസ്സകതം മംസം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. യോ പരിഭുഞ്ജേയ്യ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തികോടിപരിസുദ്ധം മച്ഛമംസം – അദിട്ഠം അസ്സുതം അപരിസങ്കിത’’ന്തി.

സീഹസേനാപതിവത്ഥു നിട്ഠിതം.