൧൬൪. അന്തോവുട്ഠാദിപടിക്ഖേപകഥാ

൨൭൪. അഥ ഖോ ഭഗവാ അനുപുബ്ബേന ചാരികം ചരമാനോ യേന രാജഗഹം തദവസരി. തത്ര സുദം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവതോ ഉദരവാതാബാധോ ഹോതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ – ‘പുബ്ബേപി ഭഗവതോ ഉദരവാതാബാധോ തേകടുലയാഗുയാ ഫാസു ഹോതീ’തി – സാമം തിലമ്പി, തണ്ഡുലമ്പി, മുഗ്ഗമ്പി വിഞ്ഞാപേത്വാ, അന്തോ വാസേത്വാ, അന്തോ സാമം പചിത്വാ ഭഗവതോ ഉപനാമേസി – ‘‘പിവതു ഭഗവാ തേകടുലയാഗു’’ന്തി. ജാനന്താപി തഥാഗതാ പുച്ഛന്തി, ജാനന്താപി ന പുച്ഛന്തി; കാലം വിദിത്വാ പുച്ഛന്തി, കാലം വിദിത്വാ ന പുച്ഛന്തി; അത്ഥസംഹിതം തഥാഗതാ പുച്ഛന്തി, നോ അനത്ഥസംഹിതം. അനത്ഥസംഹിതേ സേതുഘാതോ തഥാഗതാനം. ദ്വീഹി ആകാരേഹി ബുദ്ധാ ഭഗവന്തോ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛന്തി – ധമ്മം വാ ദേസേസ്സാമ, സാവകാനം വാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞപേസ്സാമാതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആമന്തേസി – ‘‘കുതായം, ആനന്ദ, യാഗൂ’’തി? അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ – ‘അനനുച്ഛവികം, ആനന്ദ, അനനുലോമികം, അപ്പതിരൂപം, അസ്സാമണകം, അകപ്പിയം, അകരണീയം. കഥഞ്ഹി നാമ ത്വം, ആനന്ദ, ഏവരൂപായ ബാഹുല്ലായ ചേതേസ്സസി. യദപി, ആനന്ദ, അന്തോ വുട്ഠം [വുത്ഥം (സീ. സ്യാ. ക.)] തദപി അകപ്പിയം; യദപി അന്തോ പക്കം തദപി അകപ്പിയം; യദപി സാമം പക്കം, തദപി അകപ്പിയം. നേതം, ആനന്ദ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, അന്തോ വുട്ഠം, അന്തോ പക്കം, സാമം പക്കം പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. യോ പരിഭുഞ്ജേയ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അന്തോ ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, അന്തോ പക്കം, സാമം പക്കം തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, ആപത്തി തിണ്ണം ദുക്കടാനം. അന്തോ ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, അന്തോ പക്കം, അഞ്ഞേഹി പക്കം, തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം. അന്തോ ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, ബഹി പക്കം, സാമം പക്കം, തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം. ബഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, അന്തോ പക്കം, സാമം പക്കം, തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, ആപത്തി ദ്വിന്നം ദുക്കടാനം. അന്തോ ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, ബഹി പക്കം, അഞ്ഞേഹി പക്കം, തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ബഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, അന്തോ പക്കം, അഞ്ഞേഹി പക്കം, തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ബഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, ബഹി പക്കം, സാമം പക്കം, തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ബഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, വുട്ഠം, ബഹി പക്കം, അഞ്ഞേഹി പക്കം, തഞ്ചേ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, അനാപത്തീ’’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ ‘‘ഭഗവതാ സാമംപാകോ പടിക്ഖിത്തോ’’തി പുന പാകേ കുക്കുച്ചായന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പുന പാകം പചിതുന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന രാജഗഹം ദുബ്ഭിക്ഖം ഹോതി. മനുസ്സാ ലോണമ്പി, തേലമ്പി, തണ്ഡുലമ്പി, ഖാദനീയമ്പി ആരാമം ആഹരന്തി. താനി ഭിക്ഖൂ ബഹി വാസേന്തി; ഉക്കപിണ്ഡകാപി ഖാദന്തി, ചോരാപി ഹരന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അന്തോ വാസേതുന്തി. അന്തോ വാസേത്വാ ബഹി പാചേന്തി. ദമകാ പരിവാരേന്തി. ഭിക്ഖൂ അവിസ്സട്ഠാ പരിഭുഞ്ജന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അന്തോ പചിതുന്തി. ദുബ്ഭിക്ഖേ കപ്പിയകാരകാ ബഹുതരം ഹരന്തി, അപ്പതരം ഭിക്ഖൂനം ദേന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സാമം പചിതും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, അന്തോ വുട്ഠം, അന്തോ പക്കം, സാമം പക്കന്തി.

അന്തോവുട്ഠാദിപടിക്ഖേപകഥാ നിട്ഠിതാ.