൧൨൦. അഫാസുകവിഹാരോ

൨൦൯. തേന സമയേന ബുദ്ധോ ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തേന ഖോ പന സമയേന സമ്ബഹുലാ സന്ദിട്ഠാ സമ്ഭത്താ ഭിക്ഖൂ കോസലേസു ജനപദേ അഞ്ഞതരസ്മിം ആവാസേ വസ്സം ഉപഗച്ഛിംസു. അഥ ഖോ തേസം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘കേന നു ഖോ മയം ഉപായേന സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസേയ്യാമ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമേയ്യാമാ’’തി. അഥ ഖോ തേസം ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ ഖോ മയം അഞ്ഞമഞ്ഞം നേവ ആലപേയ്യാമ ന സല്ലപേയ്യാമ – യോ പഠമം ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമേയ്യ സോ ആസനം പഞ്ഞപേയ്യ, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം ഉപനിക്ഖിപേയ്യ, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ ഉപട്ഠാപേയ്യ, പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേയ്യ; യോ പച്ഛാ ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമേയ്യ, സചസ്സ ഭുത്താവസേസോ, സചേ ആകങ്ഖേയ്യ ഭുഞ്ജേയ്യ, നോ ചേ ആകങ്ഖേയ്യ അപ്പഹരിതേ വാ ഛഡ്ഡേയ്യ, അപ്പാണകേ വാ ഉദകേ ഓപിലാപേയ്യ; സോ ആസനം ഉദ്ധരേയ്യ, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം പടിസാമേയ്യ, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ പടിസാമേയ്യ, പാനീയം പരിഭോജനീയം പടിസാമേയ്യ, ഭത്തഗ്ഗം സമ്മജ്ജേയ്യ; യോ പസ്സേയ്യ പാനീയഘടം വാ പരിഭോജനീയഘടം വാ വച്ചഘടം വാ രിത്തം തുച്ഛം സോ ഉപട്ഠാപേയ്യ; സചസ്സ ഹോതി അവിസയ്ഹം, ഹത്ഥവികാരേന ദുതിയം ആമന്തേത്വാ ഹത്ഥവിലങ്ഘകേന ഉപട്ഠാപേയ്യ; ന ത്വേവ തപ്പച്ചയാ വാചം ഭിന്ദേയ്യ – ഏവം ഖോ മയം സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസേയ്യാമ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമേയ്യാമാ’’തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ അഞ്ഞമഞ്ഞം നേവ ആലപിംസു, ന സല്ലപിംസു. യോ പഠമം ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമതി, സോ ആസനം പഞ്ഞപേതി, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം ഉപനിക്ഖിപതി, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ ഉപട്ഠാപേതി, പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേതി. യോ പച്ഛാ ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമതി, സചേ ഹോതി ഭുത്താവസേസോ, സചേ ആകങ്ഖതി ഭുഞ്ജതി, നോ ചേ ആകങ്ഖതി അപ്പഹരിതേ വാ ഛഡ്ഡേതി, അപ്പാണകേ വാ ഉദകേ ഓപിലാപേതി; സോ ആസനം ഉദ്ധരതി, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം പടിസാമേതി, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ പടിസാമേതി, പാനീയം പരിഭോജനീയം പടിസാമേതി, ഭത്തഗ്ഗം സമ്മജ്ജതി. യോ പസ്സതി പാനീയഘടം വാ പരിഭോജനീയഘടം വാ വച്ചഘടം വാ രിത്തം തുച്ഛം സോ ഉപട്ഠാപേതി. സചസ്സ ഹോതി അവിസയ്ഹം, ഹത്ഥവികാരേന ദുതിയം ആമന്തേത്വാ ഹത്ഥവിലങ്ഘകേന ഉപട്ഠാപേതി, ന ത്വേവ തപ്പച്ചയാ വാചം ഭിന്ദതി.

ആചിണ്ണം ഖോ പനേതം വസ്സംവുട്ഠാനം ഭിക്ഖൂനം ഭഗവന്തം ദസ്സനായ ഉപസങ്കമിതും. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ വസ്സംവുട്ഠാ തേമാസച്ചയേന സേനാസനം സംസാമേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന സാവത്ഥി തേന പക്കമിംസു. അനുപുബ്ബേന യേന സാവത്ഥി ജേതവനം അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു, ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ആചിണ്ണം ഖോ പനേതം ബുദ്ധാനം ഭഗവന്താനം ആഗന്തുകേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം പടിസമ്മോദിതും. അഥ ഖോ ഭഗവാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി, ഭിക്ഖവേ, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയം, കച്ചി സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസിത്ഥ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമിത്ഥാ’’തി? ‘‘ഖമനീയം ഭഗവാ, യാപനീയം ഭഗവാ. സമഗ്ഗാ ച മയം, ഭന്തേ, സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസിമ്ഹാ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമിമ്ഹാ’’തി. ജാനന്താപി തഥാഗതാ പുച്ഛന്തി, ജാനന്താപി ന പുച്ഛന്തി. കാലം വിദിത്വാ പുച്ഛന്തി, കാലം വിദിത്വാ ന പുച്ഛന്തി. അത്ഥസംഹിതം തഥാഗതാ പുച്ഛന്തി, നോ അനത്ഥസംഹിതം. അനത്ഥസംഹിതേ സേതുഘാതോ തഥാഗതാനം. ദ്വീഹാകാരേഹി ബുദ്ധാ ഭഗവന്തോ ഭിക്ഖൂ പടിപുച്ഛന്തി – ധമ്മം വാ ദേസേസ്സാമ, സാവകാനം വാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞപേസ്സാമാതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘യഥാകഥം പന തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസിത്ഥ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമിത്ഥാ’’തി.

ഇധ മയം, ഭന്തേ, സമ്ബഹുലാ സന്ദിട്ഠാ സമ്ഭത്താ ഭിക്ഖൂ കോസലേസു ജനപദേ അഞ്ഞതരസ്മിം ആവാസേ വസ്സം ഉപഗച്ഛിമ്ഹാ. തേസം നോ, ഭന്തേ, അമ്ഹാകം ഏതദഹോസി – ‘‘കേന നു ഖോ മയം ഉപായേന സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസേയ്യാമ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമേയ്യാമാ’’തി. തേസം നോ, ഭന്തേ, അമ്ഹാകം ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ ഖോ മയം അഞ്ഞമഞ്ഞം നേവ ആലപേയ്യാമ ന സല്ലപേയ്യാമ – യോ പഠമം ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമേയ്യ സോ ആസനം പഞ്ഞപേയ്യ, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം ഉപനിക്ഖിപേയ്യ, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ ഉപട്ഠാപേയ്യ, പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേയ്യ; യോ പച്ഛാ ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമേയ്യ, സചസ്സ ഭുത്താവസേസോ, സചേ ആകങ്ഖേയ്യ ഭുഞ്ജേയ്യ, നോ ചേ ആകങ്ഖേയ്യ അപ്പഹരിതേ വാ ഛഡ്ഡേയ്യ, അപ്പാണകേ വാ ഉദകേ ഓപിലാപേയ്യ; സോ ആസനം ഉദ്ധരേയ്യ, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം പടിസാമേയ്യ, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ പടിസാമേയ്യ, പാനീയം പരിഭോജനീയം പടിസാമേയ്യ, ഭത്തഗ്ഗം സമ്മജ്ജേയ്യ; യോ പസ്സേയ്യ പാനീയഘടം വാ പരിഭോജനീയഘടം വാ വച്ചഘടം വാ രിത്തം തുച്ഛം സോ ഉപട്ഠാപേയ്യ; സചസ്സ ഹോതി അവിസയ്ഹം, ഹത്ഥവികാരേന ദുതിയം ആമന്തേത്വാ ഹത്ഥവിലങ്ഘകേന ഉപട്ഠാപേയ്യ; ന ത്വേവ തപ്പച്ചയാ വാചം ഭിന്ദേയ്യ – ഏവം ഖോ മയം സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസേയ്യാമ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമേയ്യാമാ’’തി. അഥ ഖോ മയം, ഭന്തേ, അഞ്ഞമഞ്ഞം നേവ ആലപിമ്ഹാ ന സല്ലവിമ്ഹാ. യോ പഠമം ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമതി സോ ആസനം പഞ്ഞപേതി, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം ഉപനിക്ഖിപതി, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ ഉപട്ഠാപേതി, പാനീയം പരിഭോജനീയം ഉപട്ഠാപേതി. യോ പച്ഛാ ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമതി, സചേ ഹോതി ഭുത്താവസേസോ, സചേ ആകങ്ഖതി ഭുഞ്ജതി, നോ ചേ ആകങ്ഖതി അപ്പഹരിതേ വാ ഛഡ്ഡേതി, അപ്പാണകേ വാ ഉദകേ ഓപിലാപേതി, സോ ആസനം ഉദ്ധരതി, പാദോദകം പാദപീഠം പാദകഥലികം പടിസാമേതി, അവക്കാരപാതിം ധോവിത്വാ പടിസാമേതി, പാനീയം പരിഭോജനീയം പടിസാമേതി, ഭത്തഗ്ഗം സമ്മജ്ജതി. യോ പസ്സതി പാനീയഘടം വാ പരിഭോജനീയഘടം വാ വച്ചഘടം വാ രിത്തം തുച്ഛം സോ ഉപട്ഠാപേതി. സചസ്സ ഹോതി അവിസയ്ഹം, ഹത്ഥവികാരേന ദുതിയം ആമന്തേത്വാ ഹത്ഥവിലങ്ഘകേന ഉപട്ഠാപേതി, ന ത്വേവ തപ്പച്ചയാ വാചം ഭിന്ദതി. ഏവം ഖോ മയം, ഭന്തേ, സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ അവിവദമാനാ ഫാസുകം വസ്സം വസിമ്ഹാ, ന ച പിണ്ഡകേന കിലമിമ്ഹാതി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അഫാസുഞ്ഞേവ [അഫാസുകഞ്ഞേവ (സീ.)] കിരമേ [കിരിമേ (ക.)], ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ വുട്ഠാ [വുത്ഥാ (ക.)] സമാനാ ഫാസുമ്ഹാ [ഫാസുകമ്ഹാ (സീ.)] വുട്ഠാതി പടിജാനന്തി. പസുസംവാസഞ്ഞേവ കിരമേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ വുട്ഠാ സമാനാ ഫാസുമ്ഹാ വുട്ഠാതി പടിജാനന്തി. ഏളകസംവാസഞ്ഞേവ കിരമേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ വുട്ഠാ സമാനാ ഫാസുമ്ഹാ വുട്ഠാതി പടിജാനന്തി. സപത്തസംവാസഞ്ഞേവ കിരമേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ വുട്ഠാ സമാനാ ഫാസുമ്ഹാ വുട്ഠാതി പടിജാനന്തി. കഥഞ്ഹി നാമിമേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ മൂഗബ്ബതം തിത്ഥിയസമാദാനം സമാദിയിസ്സ’’ന്തി. നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ന, ഭിക്ഖവേ, മൂഗബ്ബതം തിത്ഥിയസമാദാനം സമാദിയിതബ്ബം. യോ സമാദിയേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, വസ്സംവുട്ഠാനം ഭിക്ഖൂനം തീഹി ഠാനേഹി പവാരേതും – ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ. സാ വോ ഭവിസ്സതി അഞ്ഞമഞ്ഞാനുലോമതാ ആപത്തിവുട്ഠാനതാ വിനയപുരേക്ഖാരതാ. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, പവാരേതബ്ബം. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൨൧൦. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. അജ്ജ പവാരണാ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ പവാരേയ്യാ’’തി.

ഥേരേന ഭിക്ഖുനാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘സങ്ഘം, ആവുസോ, പവാരേമി ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ. വദന്തു മം ആയസ്മന്തോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. പസ്സന്തോ പടികരിസ്സാമി. ദുതിയമ്പി, ആവുസോ, സങ്ഘം പവാരേമി ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ. വദന്തു മം ആയസ്മന്തോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. പസ്സന്തോ പടികരിസ്സാമി. തതിയമ്പി, ആവുസോ, സങ്ഘം പവാരേമി ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ. വദന്തു മം ആയസ്മന്തോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. പസ്സന്തോ പടികരിസ്സാമീ’’തി.

നവകേന ഭിക്ഖുനാ ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘‘സങ്ഘം, ഭന്തേ, പവാരേമി ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ. വദന്തു മം ആയസ്മന്തോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. പസ്സന്തോ പടികരിസ്സാമി. ദുതിയമ്പി, ഭന്തേ, സങ്ഘം…പേ… തതിയമ്പി, ഭന്തേ, സങ്ഘം പവാരേമി ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ. വദന്തു മം ആയസ്മന്തോ അനുകമ്പം ഉപാദായ. പസ്സന്തോ പടികരിസ്സാമീ’’തി.

൨൧൧. തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഥേരേസു ഭിക്ഖൂസു ഉക്കുടികം നിസിന്നേസു പവാരയമാനേസു ആസനേസു അച്ഛന്തി. യേ തേ ഭിക്ഖൂ അപ്പിച്ഛാ…പേ… തേ ഉജ്ഝായന്തി ഖിയ്യന്തി വിപാചേന്തി – ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഥേരേസു ഭിക്ഖൂസു ഉക്കുടികം നിസിന്നേസു പവാരയമാനേസു ആസനേസു അച്ഛിസ്സന്തീ’’തി. അഥ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും…പേ… ‘‘സച്ചം കിര, ഭിക്ഖവേ, ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ ഥേരേസു ഭിക്ഖൂസു ഉക്കുടികം നിസിന്നേസു പവാരയമാനേസു ആസനേസു അച്ഛന്തീ’’തി? ‘‘സച്ചം, ഭഗവാ’’തി. വിഗരഹി ബുദ്ധോ ഭഗവാ…പേ… ‘‘കഥഞ്ഹി നാമ തേ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസാ ഥേരേസു ഭിക്ഖൂസു ഉക്കുടികം നിസിന്നേസു പവാരയമാനേസു ആസനേസു അച്ഛിസ്സ’’ന്തി. നേതം, ഭിക്ഖവേ, അപ്പസന്നാനം വാ പസാദായ, പസന്നാനം വാ ഭിയ്യോഭാവായ…പേ… വിഗരഹിത്വാ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഥേരേസു ഭിക്ഖൂസു ഉക്കുടികം നിസിന്നേസു പവാരയമാനേസു ആസനേസു അച്ഛിതബ്ബം. യോ അച്ഛേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സബ്ബേഹേവ ഉക്കുടികം നിസിന്നേഹി പവാരേതു’’ന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഥേരോ ജരാദുബ്ബലോ യാവ സബ്ബേ പവാരേന്തീതി [യാവ സബ്ബേ പവാരേന്തി (സ്യാ.)] ഉക്കുടികം നിസിന്നോ ആഗമയമാനോ മുച്ഛിതോ പപതി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തദമന്തരാ ഉക്കുടികം നിസീദിതും യാവ പവാരേതി, പവാരേത്വാ ആസനേ നിസീദിതുന്തി.

അഫാസുകവിഹാരോ നിട്ഠിതോ.