൬൯. പാതിമോക്ഖുദ്ദേസാനുജാനനാ

൧൩൩. അഥ ഖോ ഭഗവതോ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘യംനൂനാഹം യാനി മയാ ഭിക്ഖൂനം പഞ്ഞത്താനി സിക്ഖാപദാനി, താനി നേസം പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം അനുജാനേയ്യം. സോ നേസം ഭവിസ്സതി ഉപോസഥകമ്മ’’ന്തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ഇധ മയ്ഹം, ഭിക്ഖവേ, രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി ‘യംനൂനാഹം യാനി മയാ ഭിക്ഖൂനം പഞ്ഞത്താനി സിക്ഖാപദാനി, താനി നേസം പാതിമോക്ഖുദ്ദേസം അനുജാനേയ്യം. സോ നേസം ഭവിസ്സതി ഉപോസഥകമ്മ’ന്തി. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിതും. ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഉദ്ദിസിതബ്ബം. ബ്യത്തേന ഭിക്ഖുനാ പടിബലേന സങ്ഘോ ഞാപേതബ്ബോ –

൧൩൪. ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഉപോസഥം കരേയ്യ, പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസേയ്യ. കിം സങ്ഘസ്സ പുബ്ബകിച്ചം? പാരിസുദ്ധിം ആയസ്മന്തോ ആരോചേഥ. പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിസ്സാമി. തം സബ്ബേവ സന്താ സാധുകം സുണോമ മനസി കരോമ. യസ്സ സിയാ ആപത്തി, സോ ആവികരേയ്യ. അസന്തിയാ ആപത്തിയാ തുണ്ഹീ ഭവിതബ്ബം. തുണ്ഹീഭാവേന ഖോ പനായസ്മന്തേ പരിസുദ്ധാതി വേദിസ്സാമി. യഥാ ഖോ പന പച്ചേകപുട്ഠസ്സ വേയ്യാകരണം ഹോതി, ഏവമേവം [ഏവമേവ (ക)] ഏവരൂപായ പരിസായ യാവതതിയം അനുസ്സാവിതം ഹോതി. യോ പന ഭിക്ഖു യാവതതിയം അനുസ്സാവിയമാനേ സരമാനോ സന്തിം ആപത്തിം നാവികരേയ്യ, സമ്പജാനമുസാവാദസ്സ ഹോതി. സമ്പജാനമുസാവാദോ ഖോ പനായസ്മന്തോ അന്തരായികോ ധമ്മോ വുത്തോ ഭഗവതാ. തസ്മാ, സരമാനേന ഭിക്ഖുനാ ആപന്നേന വിസുദ്ധാപേക്ഖേന സന്തീ ആപത്തി ആവികാതബ്ബാ; ആവികതാ ഹിസ്സ ഫാസു ഹോതീ’’തി.

൧൩൫. പാതിമോക്ഖന്തി ആദിമേതം മുഖമേതം പമുഖമേതം കുസലാനം ധമ്മാനം. തേന വുച്ചതി പാതിമോക്ഖന്തി. ആയസ്മന്തോതി പിയവചനമേതം ഗരുവചനമേതം സഗാരവസപ്പതിസ്സാധിവചനമേതം ആയസ്മന്തോതി. ഉദ്ദിസിസ്സാമീതി ആചിക്ഖിസ്സാമി ദേസേസ്സാമി പഞ്ഞപേസ്സാമി പട്ഠപേസ്സാമി വിവരിസ്സാമി വിഭജിസ്സാമി ഉത്താനിം കരിസ്സാമി [ഉത്താനീ കരിസ്സാമി (സീ. സ്യാ.)] പകാസേസ്സാമി. തന്തി പാതിമോക്ഖം വുച്ചതി. സബ്ബേവ സന്താതി യാവതികാ തസ്സാ പരിസായ ഥേരാ ച നവാ ച മജ്ഝിമാ ച, ഏതേ വുച്ചന്തി സബ്ബേവ സന്താതി. സാധുകം സുണോമാതി അട്ഠിം കത്വാ മനസി കത്വാ സബ്ബചേതസാ [സബ്ബം ചേതസാ (സ്യാ. ക.)] സമന്നാഹരാമ. മനസി കരോമാതി ഏകഗ്ഗചിത്താ അവിക്ഖിത്തചിത്താ അവിസാഹടചിത്താ നിസാമേമ. യസ്സ സിയാ ആപത്തീതി ഥേരസ്സ വാ നവസ്സ വാ മജ്ഝിമസ്സ വാ, പഞ്ചന്നം വാ ആപത്തിക്ഖന്ധാനം അഞ്ഞതരാ ആപത്തി, സത്തന്നം വാ ആപത്തിക്ഖന്ധാനം അഞ്ഞതരാ ആപത്തി. സോ ആവികരേയ്യാതി സോ ദേസേയ്യ, സോ വിവരേയ്യ, സോ ഉത്താനിം കരേയ്യ, സോ പകാസേയ്യ സങ്ഘമജ്ഝേ വാ ഗണമജ്ഝേ വാ ഏകപുഗ്ഗലേ വാ. അസന്തീ നാമ ആപത്തി അനജ്ഝാപന്നാ വാ ഹോതി, ആപജ്ജിത്വാ വാ വുട്ഠിതാ. തുണ്ഹീ ഭവിതബ്ബന്തി അധിവാസേതബ്ബം ന ബ്യാഹരിതബ്ബം. പരിസുദ്ധാതി വേദിസ്സാമീതി ജാനിസ്സാമി ധാരേസ്സാമി. യഥാ ഖോ പന പച്ചേകപുട്ഠസ്സ വേയ്യാകരണം ഹോതീതി യഥാ ഏകേന ഏകോ പുട്ഠോ ബ്യാകരേയ്യ, ഏവമേവ തസ്സാ പരിസായ ജാനിതബ്ബം മം പുച്ഛതീതി. ഏവരൂപാ നാമ പരിസാ ഭിക്ഖുപരിസാ വുച്ചതി. യാവതതിയം അനുസ്സാവിതം ഹോതീതി സകിമ്പി അനുസ്സാവിതം ഹോതി, ദുതിയമ്പി അനുസ്സാവിതം ഹോതി, തതിയമ്പി അനുസ്സാവിതം ഹോതി. സരമാനോതി ജാനമാനോ സഞ്ജാനമാനോ. സന്തീ നാമ ആപത്തി അജ്ഝാപന്നാ വാ ഹോതി, ആപജ്ജിത്വാ വാ അവുട്ഠിതാ. നാവികരേയ്യാതി ന ദേസേയ്യ, ന വിവരേയ്യ, ന ഉത്താനിം കരേയ്യ, ന പകാസേയ്യ സങ്ഘമജ്ഝേ വാ ഗണമജ്ഝേ വാ ഏകപുഗ്ഗലേ വാ. സമ്പജാനമുസാവാദസ്സ ഹോതീതി. സമ്പജാനമുസാവാദേ കിം ഹോതി? ദുക്കടം ഹോതി. അന്തരായികോ ധമ്മോ വുത്തോ ഭഗവതാതി. കിസ്സ അന്തരായികോ? പഠമസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ അന്തരായികോ, ദുതിയസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ അന്തരായികോ, തതിയസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ അന്തരായികോ, ചതുത്ഥസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ അന്തരായികോ, ഝാനാനം വിമോക്ഖാനം സമാധീനം സമാപത്തീനം നേക്ഖമ്മാനം നിസ്സരണാനം പവിവേകാനം കുസലാനം ധമ്മാനം അധിഗമായ അന്തരായികോ. തസ്മാതി തങ്കാരണാ. സരമാനേനാതി ജാനമാനേന സഞ്ജാനമാനേന. വിസുദ്ധാപേക്ഖേനാതി വുട്ഠാതുകാമേന വിസുജ്ഝിതുകാമേന. സന്തീ നാമ ആപത്തി അജ്ഝാപന്നാ വാ ഹോതി, ആപജ്ജിത്വാ വാ അവുട്ഠിതാ. ആവികാതബ്ബാതി ആവികാതബ്ബാ സങ്ഘമജ്ഝേ വാ ഗണമജ്ഝേ വാ ഏകപുഗ്ഗലേ വാ. ആവികതാ ഹിസ്സ ഫാസു ഹോതീതി. കിസ്സ ഫാസു ഹോതി? പഠമസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ ഫാസു ഹോതി, ദുതിയസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ ഫാസു ഹോതി, തതിയസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ ഫാസു ഹോതി, ചതുത്ഥസ്സ ഝാനസ്സ അധിഗമായ ഫാസു ഹോതി, ഝാനാനം വിമോക്ഖാനം സമാധീനം സമാപത്തീനം നേക്ഖമ്മാനം നിസ്സരണാനം പവിവേകാനം കുസലാനം ധമ്മാനം അധിഗമായ ഫാസു ഹോതീതി.

൧൩൬. തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ – ഭഗവതാ പാതിമോക്ഖുദ്ദേസോ അനുഞ്ഞാതോതി – ദേവസികം പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസന്തി. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ന, ഭിക്ഖവേ, ദേവസികം പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിതബ്ബം. യോ ഉദ്ദിസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഉപോസഥേ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിതുന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഭിക്ഖൂ – ഭഗവതാ ഉപോസഥേ പാതിമോക്ഖുദ്ദേസോ അനുഞ്ഞാതോതി – പക്ഖസ്സ തിക്ഖത്തും പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസന്തി, ചാതുദ്ദസേ പന്നരസേ അട്ഠമിയാ ച പക്ഖസ്സ. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ന, ഭിക്ഖവേ, പക്ഖസ്സ തിക്ഖത്തും പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിതബ്ബം. യോ ഉദ്ദിസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സകിം പക്ഖസ്സ ചാതുദ്ദസേ വാ പന്നരസേ വാ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിതുന്തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ഛബ്ബഗ്ഗിയാ ഭിക്ഖൂ യഥാപരിസായ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസന്തി സകായ സകായ പരിസായ. ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ന, ഭിക്ഖവേ, യഥാപരിസായ പാതിമോക്ഖം ഉദ്ദിസിതബ്ബം സകായ സകായ പരിസായ. യോ ഉദ്ദിസേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സമഗ്ഗാനം ഉപോസഥകമ്മന്തി.

അഥ ഖോ ഭിക്ഖൂനം ഏതദഹോസി – ‘‘ഭഗവതാ പഞ്ഞത്തം ‘സമഗ്ഗാനം ഉപോസഥകമ്മ’ന്തി. കിത്താവതാ നു ഖോ സാമഗ്ഗീ ഹോതി, യാവതാ ഏകാവാസോ, ഉദാഹു സബ്ബാ പഥവീ’’തി? ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ഏത്താവതാ സാമഗ്ഗീ യാവതാ ഏകാവാസോതി.