൬. പടിച്ചസമുപ്പാദവണ്ണനാ

൬൧. അവിജ്ജാവചനേനാതി ‘‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ’’തി ഏത്ഥ അവിജ്ജാഗ്ഗഹണേന. വിസേസനം ന കത്തബ്ബം, ‘‘സബ്ബമ്പി വിഞ്ഞാണ’’ന്തി വത്തബ്ബന്തി അധിപ്പായോ. തത്ഥ കാരണമാഹ ‘‘കുസലാദീനമ്പീ’’തിആദിനാ. വിസ്സജ്ജനാസദിസേന സബ്ബവിഞ്ഞാണാദിസങ്ഗഹണതോ. തേസന്തി വിഞ്ഞാണാദിപദാനം. ഇധാതി ഇമസ്മിം പഠമനയേ. അകമ്മജാനമ്പി സങ്ഗഹിതതാ വിഞ്ഞായതി സദ്ദായതനസ്സപി ഗഹിതത്താ.

൭൧. ജായമാന…പേ… മാനാനന്തി ജായമാനാദിഅവത്ഥാനം ധമ്മാനം. ജായമാനാദിഭാവമത്തത്താതി നിബ്ബത്തനാദിഅവത്ഥാമത്തഭാവതോ. വിനിബ്ഭുജ്ജിത്വാതി അവത്ഥാഭാവതോ വിനിബ്ഭോഗം കത്വാ. പരമത്ഥതോ അവിജ്ജമാനാനി, സഭാവമത്തഭൂതാനീതി പരമത്ഥധമ്മാനം അവത്ഥാഭാവമത്തഭൂതാനി. അപരമത്ഥസഭാവാനിപി രൂപധമ്മസ്സ നിബ്ബത്തിആദിഭാവതോ രുപ്പനഭാവേന ഗയ്ഹന്തി. തതോ ‘‘രൂപക്ഖന്ധസ്സ സഭാഗാനി, അരൂപാനം പന ജാതിജരാമരണാനീ’’തി ആനേത്വാ യോജനാ. ഏകേകഭൂതാനീതി യഥാ ഏകസ്മിം രൂപകലാപേ ജാതിആദീനി ഏകേകാനിയേവ ഹോന്തി, ഏവം ഏകസ്മിം അരൂപകലാപേപീതി വുത്തം. തേനാഹ ‘‘രൂപകലാപജാതിആദീനി വിയാ’’തിആദി. അനുഭവനസഞ്ജാനനവിജാനനകിച്ചാനം വേദനാദീനം നിബ്ബത്തിആദിഭൂതാനിപി ജാതിആദീനി തഥാ ന ഗയ്ഹന്തീതി ആഹ ‘‘വേദിയന…പേ… അഗയ്ഹമാനാനീ’’തി. തേന വേദനാക്ഖന്ധാദീഹി ജാതിആദീനം സങ്ഗഹാഭാവമാഹ. ‘‘ജാതി, ഭിക്ഖവേ, അനിച്ചാ സങ്ഖതാ’’തിആദിവചനതോ ജാതിആദീനമ്പി സങ്ഖതപരിയായോ അത്ഥീതി സങ്ഖതാഭിസങ്ഖരണകിച്ചേന സങ്ഖാരക്ഖന്ധേന തേസം സങ്ഗഹോതി വുത്തം ‘‘സങ്ഖതാ…പേ… സഭാഗാനീ’’തി. തേനേവ ച സങ്ഖാരക്ഖന്ധസ്സ അനേകന്തപരമത്ഥകിച്ചതാ വേദിതബ്ബാ. തഥാ ദുവിധാനീതി വുത്തപ്പകാരേന രൂപാരൂപധമ്മാനം നിബ്ബത്തിആദിഭാവേന ദ്വിപ്പകാരാനി. തേനാതി യഥാവുത്തസഭാഗത്ഥേന. തേഹി ഖന്ധാദീഹീതി രൂപക്ഖന്ധസങ്ഖാരക്ഖന്ധധമ്മായതനധമ്മധാതൂഹി.

പഠമനയസങ്ഗഹാസങ്ഗഹപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.