൧. പാരാജികകണ്ഡം (ഭിക്ഖുനീവിഭങ്ഗവണ്ണനാ)

൧. പഠമപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൫൬. ഭിക്ഖുനീവിഭങ്ഗേ യോതി യോ ഭിക്ഖുനീനം വിഭങ്ഗോ. മിഗാരനത്താതി മജ്ഝപദലോപേനേതം വുത്തന്തി ആഹ ‘‘മിഗാരമാതുയാ പന നത്താ ഹോതീ’’തി. മിഗാരമാതാതി വിസാഖായേതം അധിവചനം. നവകമ്മാധിട്ഠായികന്തി നവകമ്മസംവിധായികം. ബ്യഞ്ജനാനം പടിവിജ്ഝിതബ്ബോ ആകാരോ നാതിഗമ്ഭീരോ, യഥാസുതം ധാരണമേവ തത്ഥ കരണീയന്തി സതിയാ ബ്യാപാരോ അധികോ, പഞ്ഞാ തത്ഥ ഗുണീഭൂതാതി വുത്തം ‘‘സതിപുബ്ബങ്ഗമായ പഞ്ഞായാ’’തി. സതി പുബ്ബങ്ഗമാ ഏതിസ്സാതി സതിപുബ്ബങ്ഗമാ. പുബ്ബങ്ഗമതാ ചേത്ഥ പധാനഭാവോ ‘‘മനോപുബ്ബങ്ഗമാ’’തിആദീസു വിയ. അത്ഥഗ്ഗഹണേ പന പഞ്ഞായ ബ്യാപാരോ അധികോ പടിവിജ്ഝിതബ്ബസ്സ അത്ഥസ്സ അതിഗമ്ഭീരത്താതി ആഹ ‘‘പഞ്ഞാപുബ്ബങ്ഗമായ സതിയാ’’തി. ആലസിയവിരഹിതാതി കോസജ്ജരഹിതാ. യഥാ അഞ്ഞാ കുസീതാ നിസിന്നട്ഠാനേ നിസിന്നാവ ഹോന്തി, ഠിതട്ഠാനേ ഠിതാവ, ഏവം അഹുത്വാ വിപ്ഫാരികേന ചിത്തേന സബ്ബകിച്ചം നിപ്ഫാദേതി.

സബ്ബാ ഭിക്ഖുനിയോ സത്ഥുലദ്ധൂപസമ്പദാ സങ്ഘതോ ലദ്ധൂപസമ്പദാതി ദുവിധാ. ഗരുധമ്മപഅഗ്ഗഹണേന ഹി ലദ്ധൂപസമ്പദാ മഹാപജാപതിഗോതമീ സത്ഥുസന്തികാവ ലദ്ധൂപസമ്പദത്താ സത്ഥുലദ്ധൂപസമ്പദാ നാമ. സേസാ സബ്ബാപി സങ്ഘതോ ലദ്ധൂപസമ്പദാ. താപി ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഉഭതോഉപസമ്പന്നാതി ദുവിധാ. തത്ഥ യാ താ മഹാപജാപതിഗോതമിയാ സദ്ധിം നിക്ഖന്താ പഞ്ചസതാ സാകിയാനിയോ, താ ഏകതോഉപസമ്പന്നാ ഭിക്ഖുസങ്ഘതോ ഏവ ലദ്ധൂപസമ്പദത്താ, ഇതരാ ഉഭതോഉപസമ്പന്നാ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നത്താ. ഏഹിഭിക്ഖുനീഭാവേന ഉപസമ്പന്നാ പന ഭിക്ഖുനിയോ ന സന്തി താസം തഥാ ഉപസമ്പദായ അഭാവതോ. യദി ഏവം ‘‘ഏഹി ഭിക്ഖുനീ’’തി ഇധ കസ്മാ വുത്തന്തി? ദേസനായ സോതപതിതഭാവതോ. അയഞ്ഹി സോതപതിതതാ നാമ കത്ഥചി ലബ്ഭമാനസ്സപി അഗ്ഗഹണേന ഹോതി, യഥാ അഭിധമ്മേ മനോധാതുനിദ്ദേസേ (ധ. സ. ൧൬൦-൧൬൧) ലബ്ഭമാനമ്പി ഝാനങ്ഗം പഞ്ചവിഞ്ഞാണസോതേ പതിതായ ന ഉദ്ധടം കത്ഥചി ദേസനായ അസമ്ഭവതോ, യഥാ തത്ഥേവ വത്ഥുനിദ്ദേസേ (ധ. സ. ൯൮൪ ആദയോ) ഹദയവത്ഥു. കത്ഥചി അലബ്ഭമാനസ്സപി ഗഹണവസേന യഥാഠിതകപ്പീനിദ്ദേസേ. യഥാഹ –

‘‘കതമോ ച പുഗ്ഗലോ ഠിതകപ്പീ? അയഞ്ച പുഗ്ഗലോ സോതാപത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ പടിപന്നോ അസ്സ, കപ്പസ്സ ച ഉഡ്ഡയ്ഹനവേലാ അസ്സ, നേവ താവ കപ്പോ ഉഡ്ഡയ്ഹേയ്യ, യാവായം പുഗ്ഗലോ ന സോതാപത്തിഫലം സച്ഛികരേയ്യാ’’തി (പു. പ. ൧൭).

ഏവമിധാപി അലബ്ഭമാനഗഹണവസേന വേദിതബ്ബം. പരികപ്പവചനഞ്ഹേതം ‘‘സചേ ഭഗവാ ഭിക്ഖുനീഭാവയോഗ്യം കഞ്ചി മാതുഗാമം ‘ഏഹി ഭിക്ഖുനീ’തി വദേയ്യ, ഏവം ഭിക്ഖുനീഭാവോ സിയാ’’തി.

കസ്മാ പന ഭഗവാ ഏവം ന കഥേസീതി? തഥാ കതാധികാരാനം അഭാവതോ. യേ പന ‘‘അനാസന്നാസന്നിഹിതഭാവതോ’’തി കാരണം വത്വാ ‘‘ഭിക്ഖൂ ഏവ ഹി സത്ഥു ആസന്നചാരിനോ സദാ സന്നിഹിതാ ച ഹോന്തി, തസ്മാ തേ ഏവ ‘ഏഹിഭിക്ഖൂ’തി വത്തബ്ബതം അരഹന്തി, ന ഭിക്ഖുനിയോ’’തി വദന്തി, തം തേസം മതിമത്തം സത്ഥു ആസന്നദൂരഭാവസ്സ ഭബ്ബാഭബ്ബഭാവസിദ്ധത്താ. വുത്തഞ്ഹേതം ഭഗവതാ –

‘‘സങ്ഘാടികണ്ണേ ചേപി മേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഗഹേത്വാ പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധോ അസ്സ പാദേ പാദം നിക്ഖിപന്തോ, സോ ച ഹോതി അഭിജ്ഝാലു കാമേസു തിബ്ബസാരാഗോ ബ്യാപന്നചിത്തോ പദുട്ഠമനസങ്കപ്പോ മുട്ഠസ്സതി അസമ്പജാനോ അസമാഹിതോ വിബ്ഭന്തചിത്തോ പാകതിന്ദ്രിയോ, അഥ ഖോ സോ ആരകാവ മയ്ഹം, അഹഞ്ച തസ്സ. തം കിസ്സ ഹേതു? ധമ്മഞ്ഹി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ന പസ്സതി, ധമ്മം അപസ്സന്തോ ന മം പസ്സതി. യോജനസതേ ചേപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു വിഹരേയ്യ, സോ ച ഹോതി അനഭിജ്ഝാലു കാമേസു ന തിബ്ബസാരാഗോ അബ്യാപന്നചിത്തോ അപ്പദുട്ഠമനസങ്കപ്പോ ഉപട്ഠിതസ്സതി സമ്പജാനോ സമാഹിതോ ഏകഗ്ഗചിത്തോ സംവുതിന്ദ്രിയോ, അഥ ഖോ സോ സന്തികേവ മയ്ഹം, അഹഞ്ച തസ്സ. തം കിസ്സ ഹേതു? ധമ്മഞ്ഹി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു പസ്സതി, ധമ്മം പസ്സന്തോ മം പസ്സതീ’’തി (ഇതിവു. ൯൨).

തസ്മാ അകാരണം ദേസതോ സത്ഥു ആസന്നാനാസന്നതാ. അകതാധികാരതായ പന ഭിക്ഖുനീനം ഏഹിഭിക്ഖുനൂപസമ്പദായ അയോഗ്യതാ വേദിതബ്ബാ.

യദി ഏവം യം തം ഥേരീഗാഥാസു ഭദ്ദായ കുണ്ഡലകേസായ വുത്തം –

‘‘നിഹച്ച ജാണും വന്ദിത്വാ, സമ്മുഖാ അഞ്ജലിം അകം;

ഏഹി ഭദ്ദേതി മം അവച, സാ മേ ആസൂപസമ്പദാ’’തി. (ഥേരീഗാ. ൧൦൯);

തഥാ അപദാനേപി –

‘‘ആയാചിതോ തദാ ആഹ, ഏഹി ഭദ്ദേതി നായകോ;

തദാഹം ഉപസമ്പന്നാ, പരിത്തം തോയമദ്ദസ’’ന്തി. (അപ. ഥേരീ ൨.൩.൪൪);

തം കഥന്തി? നയിദം ഏഹിഭിക്ഖുനീഭാവേന ഉപസമ്പദം സന്ധായ വുത്തം, ഉപസമ്പദായ പന ഹേതുഭാവതോ ‘‘യാ സത്ഥു ആണത്തി, സാ മേ ആസൂപസമ്പദാ’’തി വുത്താ. തഥാ ഹി വുത്തം അട്ഠകഥായം (ഥേരീഗാ. അട്ഠ. ൧൧൧) ‘‘ഏഹി ഭദ്ദേ ഭിക്ഖുനുപസ്സയം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുനീനം സന്തികേ പബ്ബജ ഉപസമ്പജ്ജസ്സൂതി മം അവച ആണാപേസി, സാ സത്ഥു ആണാ മയ്ഹം ഉപസമ്പദായ കാരണത്താ ഉപസമ്പദാ ആസി അഹോസീ’’തി. അപദാനഗാഥായമ്പി ഏവമേവ അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ. തസ്മാ ഭിക്ഖുനീനം ഏഹിഭിക്ഖുനൂപസമ്പദാ നത്ഥിയേവാതി നിട്ഠമേത്ഥ ഗന്തബ്ബം. യഥാ ചേതം സോതപതിതവസേന ‘‘ഏഹി ഭിക്ഖുനീ’’തി വുത്തം, ഏവം ‘‘തീഹി സരണഗമനേഹി ഉപസമ്പന്നാതി ഭിക്ഖുനീ’’തി ഇദമ്പി സോതപതിതവസേനേവ വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം സരണഗമനൂപസമ്പദായപി ഭിക്ഖുനീനം അസമ്ഭവതോ.

൬൫൯. ഭിക്ഖുവിഭങ്ഗേ ‘‘കായസംസഗ്ഗം സാദിയേയ്യാ’’തി അവത്വാ ‘‘സമാപജ്ജേയ്യാ’’തി വുത്തത്താ ‘‘ഭിക്ഖു ആപത്തിയാ ന കാരേതബ്ബോ’’തി വുത്തം. തബ്ബഹുലനയേനാതി കിരിയാസമുട്ഠാനസ്സേവ ബഹുലഭാവതോ. ദിസ്സതി ഹി തബ്ബഹുലനയേന തബ്ബോഹാരോ യഥാ ‘‘ബ്രാഹ്മണഗാമോ’’തി. ബ്രാഹ്മണഗാമേപി ഹി അന്തമസോ രജകാദീനി പഞ്ച കുലാനി സന്തി. സാതി കിരിയാസമുട്ഠാനതാ.

൬൬൨. തഥേവാതി കായസംസഗ്ഗരാഗേന അവസ്സുതോയേവാതി അത്ഥോ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

പഠമപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ദുതിയപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൬൬. ദുതിയേ ‘‘കിസ്സ പന ത്വം അയ്യേ ജാനം പാരാജികം ധമ്മം അജ്ഝാപന്ന’’ന്തി വചനതോ ‘‘ഉദ്ദിട്ഠാ ഖോ അയ്യായോ അട്ഠ പാരാജികാ ധമ്മാ’’തിആദിവചനതോ ച ഭിക്ഖുനീവിഭങ്ഗം പത്വാ സാധാരണാനി സിക്ഖാപദാനി ഭിക്ഖൂനം ഉപ്പന്നവത്ഥുസ്മിംയേവ ‘‘യാ പന ഭിക്ഖുനീ ഛന്ദസോ മേഥുനം ധമ്മം പടിസേവേയ്യ, അന്തമസോ തിരച്ഛാനഗതേനപി, പാരാജികാ ഹോതി അസംവാസാ’’തിആദിനാ നയേന സവിസേസമ്പി അവിസേസമ്പി മാതികം ഠപേത്വാ അനുക്കമേന പദഭാജനം ആപത്തിഭേദം തികച്ഛേദം അനാപത്തിവാരഞ്ച അനവസേസം വത്വാ വിത്ഥാരേസി. സങ്ഗീതികാരകേഹി പന അസാധാരണപഞ്ഞത്തിയോയേവ ഇധ വിത്ഥാരിതാതി വേദിതബ്ബാ.

അഥ ഉപരിമേസു ദ്വീസു അപഞ്ഞത്തേസു അട്ഠന്നം പാരാജികാനം അഞ്ഞതരന്തി ഇദം വചനം ന യുജ്ജതീതി ആഹ ‘‘ഇദഞ്ച പാരാജികം പച്ഛാ പഞ്ഞത്ത’’ന്തിആദി. യദി ഏവം ഇമസ്മിം ഓകാസേ കസ്മാ ഠപിതന്തി ആഹ ‘‘പുരിമേന പന സദ്ധിം യുഗളത്താ’’തിആദി, പുരിമേന സദ്ധിം ഏകസമ്ബന്ധഭാവതോ ഇധ വുത്തന്തി അധിപ്പായോ. ‘‘അട്ഠന്നം പാരാജികാനം അഞ്ഞതര’’ന്തി വചനതോ ച വജ്ജപടിച്ഛാദികം യാ പടിച്ഛാദേതി, സാപി വജ്ജപടിച്ഛാദികായേവാതി ദട്ഠബ്ബം. കിഞ്ചാപി വജ്ജപടിച്ഛാദനം പേമവസേന ഹോതി, തഥാപി സിക്ഖാപദവീതിക്കമചിത്തം ദോമനസ്സിതമേവ ഹോതീതി കത്വാ ‘‘ദുക്ഖവേദന’’ന്തി വുത്തം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

ദുതിയപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬൬൮. തതിയം ഉത്താനത്ഥമേവ.

൪. ചതുത്ഥപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൭൫. ചതുത്ഥേ ലോകസ്സാദമിത്തസന്ഥവവസേനാതി ലോകസ്സാദസങ്ഖാതസ്സ മിത്തസന്ഥവസ്സ വസേന. വുത്തമേവത്ഥം പരിയായന്തരേന വിഭാവേതും ‘‘കായസംസഗ്ഗരാഗേനാ’’തി വുത്തം.

തിസ്സിത്ഥിയോ മേഥുനം തം ന സേവേതി (പരി. അട്ഠ. ൪൮൧) യാ തിസ്സോ ഇത്ഥിയോ വുത്താ, താസുപി യം തം മേഥുനം നാമ, തം ന സേവതി. തയോ പുരിസേതി തയോ പുരിസേപി ഉപഗന്ത്വാ മേഥുനം ന സേവതി. തയോ ച അനരിയപണ്ഡകേതി ഉഭതോബ്യഞ്ജനസങ്ഖാതേ തയോ അനരിയേ, തയോ ച പണ്ഡകേതി ഇമേപി ഛ ജനേ ഉപഗന്ത്വാ മേഥുനം ന സേവതി. ന ചാചരേ മേഥുനം ബ്യഞ്ജനസ്മിന്തി അനുലോമപാരാജികവസേനപി അത്തനോ നിമിത്തേ മേഥുനം നാചരതി. ഛേജ്ജം സിയാ മേഥുനധമ്മപച്ചയാതി സിയാ മേഥുനധമ്മപച്ചയാ പാരാജികന്തി അയം പഞ്ഹോ അട്ഠവത്ഥുകംവ സന്ധായ വുത്തോ. തസ്സാ ഹി മേഥുനധമ്മസ്സ പുബ്ബഭാഗകായസംസഗ്ഗം ആപജ്ജിതും വായമന്തിയാ മേഥുനധമ്മപച്ചയാ ഛേജ്ജം ഹോതി. ഛേദോയേവ ഛേജ്ജം.

മേഥുനധമ്മസ്സ പുബ്ബഭാഗത്താതി ഇമിനാ മേഥുനധമ്മസ്സ പുബ്ബഭാഗഭൂതോ കായസംസഗ്ഗോയേവ തത്ഥ മേഥുനധമ്മ-സദ്ദേന വുത്തോ, ന ദ്വയംദ്വയസമാപത്തീതി ദീപേതി. വണ്ണാവണ്ണോതി ദ്വീഹി സുക്കവിസ്സട്ഠി വുത്താ. ഗമനുപ്പാദനന്തി സഞ്ചരിത്തം. സബ്ബപദേസൂതി ‘‘സങ്ഘാടികണ്ണഗ്ഗഹണം സാദിയേയ്യാ’’തിആദീസു. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ. കായസംസഗ്ഗരാഗോ, സഉസ്സാഹതാ, അട്ഠമസ്സ വത്ഥുസ്സ പൂരണന്തി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി.

ചതുത്ഥപാരാജികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഭിക്ഖുനീവിഭങ്ഗേ പാരാജികകണ്ഡവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പാരാജികകണ്ഡം നിട്ഠിതം.