൭. പാദുകവഗ്ഗവണ്ണനാ

൬൪൭. സത്തമവഗ്ഗേ പടിച്ഛന്നോ ഹുത്വാതി സോ കിര രത്തിഭാഗേ ഉയ്യാനം ഗന്ത്വാ അമ്ബം അഭിരുഹിത്വാ സാഖായ സാഖം അമ്ബം ഓലോകേന്തോ വിചരി. തസ്സ തഥാ കരോന്തസ്സേവ രത്തി വിഭായി. സോ ചിന്തേസി ‘‘സചേ ഇദാനി ഓതരിത്വാ ഗമിസ്സാമി, ദിസ്വാ മം ചോരോതി ഗഹേസ്സന്തി, രത്തിഭാഗേ ഗമിസ്സാമീ’’തി. അഥേകം വിടപം അഭിരുഹിത്വാ നിലീനോ അച്ഛി. തം സന്ധായേതം വുത്തം. സോ രുക്ഖതോ ഓതരന്തോ ഏകം ഓലമ്ബിനിസാഖം ഗഹേത്വാ തേസം ഉഭിന്നമ്പി അന്തരേ പതിട്ഠാസി. തം സന്ധായ വുത്തം ‘‘തേസം ദ്വിന്നമ്പി അന്തരാ രുക്ഖതോ പതിതോ’’തി. പാളിയാ അത്ഥം ന ജാനന്തീതി അത്തനോ ഗഹണസ്സ അത്ഥം ന ജാനന്തി.

ജാതകപാളിയം (ജാ. ൧.൪.൩൩) പന അയം ഗാഥാ –

‘‘സബ്ബമിദം ചരിമം കതം, ഉഭോ ധമ്മം ന പസ്സരേ;

ഉഭോ പകതിയാ ചുതാ, യോ ചായം മന്തേജ്ഝാപേതി;

യോ ച മന്തം അധീയതീ’’തി. –

ഏവമാഗതാ. തസ്സായമത്ഥോ (ജാ. അട്ഠ. ൩.൪.൩൩) – സബ്ബമിദം ചരിമം കതന്തി യം അമ്ഹേഹി തീഹി ജനേഹി കതം, സബ്ബമിദം കിച്ചം ലാമകം നിമ്മരിയാദം അധമ്മികം. ഏവം അത്തനോ ചോരഭാവം തേസഞ്ച മന്തേസു അഗാരവം ഗരഹിത്വാ പുന ഇതരേ ദ്വേയേവ ഗരഹന്തോ ‘‘ഉഭോ ധമ്മം ന പസ്സരേ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ ഉഭോതി ഇമേ ദ്വേപി ജനാ ഗരുകാരാരഹം പോരാണകധമ്മം ന പസ്സന്തി, തതോവ ധമ്മപകതിതോ ചുതാ. ധമ്മോ ഹി പഠമുപ്പത്തിവസേന പകതി നാമ. വുത്തമ്പി ചേതം –

‘‘ധമ്മോ ഹവേ പാതുരഹോസി പുബ്ബേ,

പച്ഛാ അധമ്മോ ഉദപാദി ലോകേ’’തി. (ജാ. ൧.൧൧.൨൮);

യോ ചായന്തി യോ ച അയം നീചേ നിസീദിത്വാ മന്തേ അജ്ഝാപേതി, യോ ച ഉച്ചേ നിസീദിത്വാ അധീയതീതി.

സാലീനന്തി അയം ഗാഥാപി –

‘‘സാലീനം ഓദനം ഭുഞ്ജേ, സുചിം മംസൂപസേചനം;

തസ്മാ ഏതം ന സേവാമി, ധമ്മം ഇസീഹി സേവിത’’ന്തി. (ജാ. ൧.൪.൩൪) –

ഏവം ജാതകേ ആഗതാ. തത്ഥ സുചിന്തി പണ്ഡരം പരിസുദ്ധം. മംസൂപസേചനന്തി നാനപ്പകാരായ മംസവികതിയാ സിത്തം ഭുഞ്ജേ, ഭുഞ്ജാമീതി അത്ഥോ. സേസം പാകടമേവ.

ധിരത്ഥൂതി ധി അത്ഥു, നിന്ദാ ഭവതൂതി അത്ഥോ, ഗരഹാമ തം മയന്തി വുത്തം ഹോതി. ലദ്ധലാഭോതി ധനലാഭം യസലാഭഞ്ച സന്ധായ വദതി. വിനിപാതനഹേതുനാതി വിനിപാതനസ്സ ഹേതുഭാവേന. വുത്തി നാമ ഹോതീതി യഥാവുത്തോ ദുവിധോപി ലാഭോ അപായസംവത്തനികതായ സമ്പരായേ വിനിപാതനഹേതുഭാവേന പവത്തനതോ സമ്പതി അധമ്മചരണേന പവത്തനതോ ച വുത്തി നാമ ഹോതീതി അത്ഥോ. ഏവരൂപാ യാ വുത്തീതി ഏവരൂപാ ധനലാഭയസലാഭസങ്ഖാതാ യാ വുത്തി. അധമ്മചരണേന വാതി വാ-സദ്ദോ സമ്പിണ്ഡനത്ഥോ. ത്വന്തി ഉപയോഗത്ഥേ പച്ചത്തവചനം, തം ഇച്ചേവ വാ പാഠോ. അസ്മാതി പാസാണാധിവചനമേതം.

പാദുകവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സേസം ഉത്താനമേവ.

സേഖിയകണ്ഡം നിട്ഠിതം.

അധികരണസമഥേസു യം വത്തബ്ബം, തം അട്ഠകഥായം ആഗതട്ഠാനേയേവ ദസ്സയിസ്സാമ.

ഇതി സമന്തപാസാദികായ വിനയട്ഠകഥായ സാരത്ഥദീപനിയം

ഭിക്ഖുവിഭങ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

മഹാവിഭങ്ഗോ നിട്ഠിതോ.

നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ