൧. പരിമണ്ഡലവഗ്ഗവണ്ണനാ

സേഖിയേസു സിക്ഖിതസിക്ഖേനാതി ചതൂഹി മഗ്ഗേഹി തിസ്സോ സിക്ഖാ സിക്ഖിത്വാ ഠിതേന, സബ്ബസോ പരിനിട്ഠിതകിച്ചേനാതി വുത്തം ഹോതി. താദിനാതി അട്ഠഹി ലോകധമ്മേഹി അകമ്പിയട്ഠേന താദിനാ.

൫൭൬. സിക്ഖാ കരണീയാതി ‘‘ഏവം നിവാസേസ്സാമീ’’തി ആരാമേപി അന്തരഘരേപി സബ്ബത്ഥ സിക്ഖാ കത്തബ്ബാ. ഏത്ഥ ച യസ്മാ വത്തക്ഖന്ധകേ വുത്തവത്താനിപി സിക്ഖിതബ്ബത്താ സേഖിയാനേവ ഹോന്തി, തസ്മാ പാരാജികാദീസു വിയ പരിച്ഛേദോ ന കതോ, ചാരിത്തനയദസ്സനത്ഥഞ്ച ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓലമ്ബേന്തോ നിവാസേയ്യ, ദുക്കട’’ന്തി ഏവം ആപത്തിനാമേന അവത്വാ ‘‘സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി ഏവം സബ്ബസിക്ഖാപദേസു പാളി ആരോപിതാ. പദഭാജനേ പന ‘‘ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി വുത്തത്താ സബ്ബത്ഥ അനാദരിയകരണേ ദുക്കടം വേദിതബ്ബം. വുത്തന്തി മഹാഅട്ഠകഥായം വുത്തം. യസ്മാ അട്ഠങ്ഗുലമത്തം ഓതാരേത്വാ നിവത്ഥമേവ നിസിന്നസ്സ ചതുരങ്ഗുലമത്തം ഹോതി, തസ്മാ ഉഭോപേതേ അട്ഠകഥാവാദാ ഏകപരിച്ഛേദാ. തേ സബ്ബേതി നിവാസനദോസാ.

തം പനാതി തം അനാദരിയം. കിഞ്ചാപി കുരുന്ദിവാദം പച്ഛാ വദന്തേന ‘‘പരിമണ്ഡലം നിവാസേതും അജാനന്തസ്സ അനാപത്തീ’’തി അയമത്ഥോ പതിട്ഠാപിതോ, തഥാപി നിവാസനവത്തം സാധുകം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബമേവ. സഞ്ചിച്ച അനുഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സ അനാദരിയം സിയാ. തേനേവ മാതികാട്ഠകഥായം (കങ്ഖാ. അട്ഠ. പരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) വുത്തം ‘‘അജാനന്തസ്സാതി പരിമണ്ഡലം നിവാസേതും അജാനന്തസ്സ അനാപത്തി, അപിച നിവാസനവത്തം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി.

സചിത്തകന്തി വത്ഥുവിജാനനചിത്തേന പണ്ണത്തിവിജാനനചിത്തേന ച സചിത്തകം ‘‘അനാദരിയം പടിച്ചാ’’തി വുത്തത്താ. ‘‘പാണാതിപാതാദി വിയ നിവാസനദോസോ ലോകഗരഹിതോ ന ഹോതീതി പണ്ണത്തിവജ്ജ’’ന്തി ഫുസ്സദേവത്ഥേരോ ആഹ. ഉപതിസ്സത്ഥേരോ പന ‘‘യസ്മാ അനാദരിയവസേനേവ ആപജ്ജിതബ്ബത്താ കേവലം അകുസലമേവ, തഞ്ച പകതിയാ വജ്ജം, സഞ്ചിച്ച വീതിക്കമനഞ്ച ദോമനസ്സിതസ്സേവ ഹോതി, തസ്മാ ലോകവജ്ജം അകുസലചിത്തം ദുക്ഖവേദന’’ന്തി ആഹ. അനാദരിയം, അനാപത്തികാരണാഭാവോ, അപരിമണ്ഡലനിവാസനന്തി ഇമാനി പനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. യഥാ ചേത്ഥ, ഏവം സബ്ബത്ഥ പുരിമാനി ദ്വേ തത്ഥ തത്ഥ വുത്തപടിപക്ഖകരണഞ്ചാതി തീണിയേവ ഹോന്തി.

൫൭൭. ദുതിയാദീസു അനേകപ്പകാരം ഗിഹിപാരുതന്തി സേതപടപാരുതം പരിബ്ബാജകപാരുതം ഏകസാടകപാരുതന്തിആദി അനേകപ്പഭേദം ഗിഹിപാരുതം. തസ്സത്ഥോ ഖന്ധകേയേവ ആവി ഭവിസ്സതി. വിഹാരേപീതി ബുദ്ധുപട്ഠാനാദികാലം സന്ധായ വുത്തം.

൫൭൮. ‘‘സുപ്പടിച്ഛന്നോ’’തി വുത്തത്താ ‘‘സസീസം പാരുതോ സബ്ബഥാ സുപ്പടിച്ഛന്നത്താ സുപ്പടിച്ഛന്നോ നാമ ഹോതീ’’തി യസ്സ സിയാ, തം സന്ധായാഹ ‘‘ന സസീസം പാരുതേനാ’’തിആദി.

൫൮൨. ഏകസ്മിം പന ഠാനേ ഠത്വാതി ഏത്ഥ ‘‘ഗച്ഛന്തോപി പരിസ്സയാഭാവം ഓലോകേതും ലഭതിയേവ, തഥാ ഗാമേ പൂജ’’ന്തി തീസുപി ഗണ്ഠിപദേസു വുത്തം.

പരിമണ്ഡലവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.