൮. വത്തക്ഖന്ധകം

ആഗന്തുകവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൫൬-൩൫൭. വത്തക്ഖന്ധകേ ഉപരിപിട്ഠിതോതി പിട്ഠിസങ്ഘാടസ്സ ഉപരിഭാഗതോ, ദ്വാരബാഹസ്സ ഉപരിപദേസതോതി അത്ഥോ. വിസ്സജ്ജേതബ്ബന്തി സുക്ഖാപനത്ഥം ആതപേ വിസ്സജ്ജിതബ്ബം. അഭിവാദാപേതബ്ബോതി തസ്സ വസ്സേ പുച്ഛിതേ യദി ദഹരോ ഹോതി, സയമേവ വന്ദിസ്സതി, തദാ ഇമിനാവ വന്ദാപിതോ നാമ ഹോതി. നില്ലോകേതബ്ബോതി ഓലോകേതബ്ബോ. യഥാഭാഗന്തി പുബ്ബേ പഞ്ഞത്തം പദേസഭാഗം അനതിക്കമിത്വാ. സന്താനകന്തി ഉണ്ണനാഭിസുത്തം. ഉല്ലോകാതി ഗേഹസ്സ ഉപരിഭാഗതോ പട്ഠായ, പഠമം ഉപരിഭാഗോ സമ്മജ്ജിതബ്ബോതി വുത്തം ഹോതി.

ആവാസികവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൫൯. മഹാആവാസേതി മഹാവിഹാരസദിസേ മഹാആവാസേ.

അനുമോദനവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൬൨. പഞ്ചമേ നിസിന്നേതി അനുമോദനത്ഥായ നിസിന്നേ. ഉപനിസിന്നകഥാ നാമ ബഹൂസു സന്നിപതിതേസു പരികഥാകഥനം.

ഭത്തഗ്ഗവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൬൪. മനുസ്സാനം പരിവിസനട്ഠാനന്തി യത്ഥ മനുസ്സാ സപുത്തദാരാ ആവസിത്വാ ദേന്തി. ഹത്ഥധോവനഉദകം സന്ധായാതി ഭുത്താവിസ്സ ഭോജനാവസാനേ ഹത്ഥധോവനഉദകം സന്ധായ. തേനേവാഹ ‘‘അന്തരാ പിപാസിതേന പന…പേ… ഹത്ഥാ ന ധോവിതബ്ബാ’’തി. പോത്ഥകേസു പന ‘‘പാനീയം പിവിത്വാ ഹത്ഥാ ന ധോവിതബ്ബാ’’തി ലിഖന്തി, ‘‘ഹത്ഥാ ധോവിതബ്ബാ’’തി പാഠേന ഭവിതബ്ബന്തി അമ്ഹാകം ഖന്തി. അഞ്ഞഥാ ‘‘ന താവ ഉദകന്തി ഇദം ഹത്ഥധോവനഉദകം സന്ധായ വുത്ത’’ന്തി വത്വാ ‘‘അന്തരാ പിപാസിതേന പനാ’’തിആദിനാ വുത്തവിസേസോ ന ഉപലബ്ഭതി. അഥ മതം ‘‘ന താവ ഥേരേന ഉദകം പടിഗ്ഗഹേതബ്ബന്തി ഇദം കിം പാനീയപടിഗ്ഗഹണം സന്ധായ വുത്തം, ഉദാഹു ഹത്ഥധോവനഉദകഗ്ഗഹണം സന്ധായാതി ആസങ്കാനിവത്തനത്ഥം ‘ഇദം ഹത്ഥധോവനഉദകം സന്ധായ വുത്ത’ന്തിആദി കഥിത’’ന്തി, തഞ്ച ന, തത്ഥ ആസങ്കായ ഏവ അസമ്ഭവതോ. ന ഹി ഭഗവാ ‘‘യാവ അഞ്ഞേ ന ഭുത്താവിനോ ഹോന്തി, താവ പാനീയം ന പാതബ്ബ’’ന്തി വക്ഖതീതി സക്കാ വിഞ്ഞാതും. യദി ചേതം പാനീയപടിഗ്ഗഹണം സന്ധായ വുത്തം, ‘‘ന താവ ഥേരേന ഉദകം പടിഗ്ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി ഉദകസദ്ദപ്പയോഗോ ച ന കത്തബ്ബോ സിയാ, അട്ഠകഥായഞ്ച ‘‘ഇദം ഹത്ഥധോവനഉദകം സന്ധായ വുത്ത’’ന്തി വത്വാ തേന നിവത്തിതബ്ബമത്ഥം ദസ്സേന്തേന ‘‘അന്തരാ പിപാസിതേന പന ഗലേ വിലഗ്ഗാമിസേന വാ പാനീയം പിവിതബ്ബ’’ന്തി ഏത്തകമേവ വത്തബ്ബം, ‘‘പാനീയം പിവിത്വാ ഹത്ഥാ ന ധോവിതബ്ബാ’’തി ഏവം പന ന വത്തബ്ബന്തി. ധുരേ നിസിന്നാ ഹോന്തീതി ദ്വാരസമീപേ നിസിന്നാ ഹോന്തി.

പിണ്ഡചാരികവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൬൬. പരാമസതീതി ഗണ്ഹാതി. ഠപേതി വാതി ‘‘തിട്ഠഥ, ഭന്തേ’’തി വദന്തീ ഠപേതി നാമ.

ആരഞ്ഞികവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൬൭. കേനജ്ജ, ഭന്തേ, യുത്തന്തി കേന നക്ഖത്തേന അജ്ജ ചന്ദോ യുത്തോതി ഏവം വദന്തേന നക്ഖത്തം പുച്ഛിതം ഹോതി.

സേനാസനവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൬൯-൩൭൦. അങ്ഗണേതി അബ്ഭോകാസേ. ന വുഡ്ഢം അനാപുച്ഛാതി ഏത്ഥ തസ്സ ഓവരകേ തദുപചാരേ ച ആപുച്ഛിതബ്ബന്തി വദന്തി. ഭോജനസാലാദീസുപി ഏവമേവ പടിപജ്ജിതബ്ബന്തി ഭോജനസാലാദീസുപി ഉദ്ദേസദാനാദി ആപുച്ഛിത്വാവ കാതബ്ബന്തി അത്ഥോ.

വച്ചകുടിവത്തകഥാവണ്ണനാ

൩൭൩-൩൭൪. ഇദം അതിവിവടന്തി ഇദം ഠാനം ഗുമ്ബാദീഹി അപ്പടിച്ഛന്നത്താ അതിവിയ പകാസനം. നിബദ്ധഗമനത്ഥായാതി അത്തനോ നിബദ്ധഗമനത്ഥായ. പുഗ്ഗലികട്ഠാനം വാതി അത്തനോ വിഹാരം സന്ധായ വുത്തം. സേസമേത്ഥ സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

ഇമസ്മിം വത്തക്ഖന്ധകേ ആഗതാനി ആഗന്തുകാവാസികഗമിയാനുമോദനഭത്തഗ്ഗപിണ്ഡചാരികാരഞ്ഞിക സേനാസന ജന്താഘര വച്ചകുടി ഉപജ്ഝാചരിയ സദ്ധിവിഹാരിക അന്തേവാസികവത്താനി ചുദ്ദസ മഹാവത്താനി നാമ, ഇതോ അഞ്ഞാനി പന കദാചി തജ്ജനീയകമ്മകതാദികാലേയേവ ചരിതബ്ബാനി അസീതി ഖന്ധകവത്താനീതി വേദിതബ്ബാനി. ഗണ്ഠിപദേസു പന ‘‘ഇമാനിയേവ ചുദ്ദസ മഹാവത്താനി അഗ്ഗഹിതഗ്ഗഹണേന ഗഹിയമാനാനി അസീതി ഖന്ധകവത്താആനീ’’തി വുത്തം, തം ന ഗഹേതബ്ബം.

വത്തക്ഖന്ധകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.