൬. മച്ഛമംസവിനിച്ഛയകഥാ

൩൮. മച്ഛമംസേസു പന മച്ഛഗ്ഗഹണേന സബ്ബമ്പി ജലജം വുത്തം. തത്ഥ അകപ്പിയം നാമ നത്ഥി. മംസേസു പന മനുസ്സഹത്ഥിഅസ്സസുനഖഅഹിസീഹബ്യഗ്ഘദീപിഅച്ഛതരച്ഛാനം വസേന ദസ മംസാനി അകപ്പിയാനി. തത്ഥ മനുസ്സമംസേ ഥുല്ലച്ചയം, സേസേസു ദുക്കടം. ഇതി ഇമേസം മനുസ്സാദീനം ദസന്നം മംസമ്പി അട്ഠിപി ലോഹിതമ്പി ചമ്മമ്പി ലോമമ്പി സബ്ബം ന വട്ടതി. വസാസു പന ഏകാ മനുസ്സവസാവ ന വട്ടതി. ഖീരാദീസു അകപ്പിയം നാമ നത്ഥി. ഇമേസു പന അകപ്പിയമംസേസു അട്ഠിആദീസു വാ യം കിഞ്ചി ഞത്വാ വാ അഞത്വാ വാ ഖാദന്തസ്സ ആപത്തിയേവ. യദാ ജാനാതി, തദാ ദേസേതബ്ബാ. ‘‘അപുച്ഛിത്വാവ ഖാദിസ്സാമീ’’തി ഗണ്ഹതോ പടിഗ്ഗഹണേപി ദുക്കടം, ‘‘പുച്ഛിത്വാ ഖാദിസ്സാമീ’’തി ഗണ്ഹതോ അനാപത്തി. ഉദ്ദിസ്സകതം പന ജാനിത്വാ ഖാദന്തസ്സേവ ആപത്തി, പച്ഛാ ജാനന്തോ ആപത്തിയാ ന കാരേതബ്ബോ (മഹാവ. അട്ഠ. ൨൮൧).

തത്ഥ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൪൧൦) ഉദ്ദിസ്സകതം നാമ ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ വധിത്വാ സമ്പാദിതം മച്ഛമംസം. ഉഭയമ്പി ഹി ഉദ്ദിസ്സകതം ന വട്ടതി. തമ്പി അദിട്ഠം അസുതം അപരിസങ്കിതം വട്ടതി. തികോടിപരിസുദ്ധഞ്ഹി മച്ഛമംസം ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതം അദിട്ഠം അസുതം അപരിസങ്കിതം. തത്ഥ അദിട്ഠം നാമ ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ മിഗമച്ഛേ വധിത്വാ ഗയ്ഹമാനം അദിട്ഠം. അസുതം നാമ ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ മിഗമച്ഛേ വധിത്വാ ഗഹിതന്തി അസുതം. അപരിസങ്കിതം പന ദിട്ഠപരിസങ്കിതം സുതപരിസങ്കിതം തദുഭയവിനിമുത്തപരിസങ്കിതഞ്ച ഞത്വാ തബ്ബിപക്ഖതോ ജാനിതബ്ബം. കഥം? ഇധ ഭിക്ഖൂ പസ്സന്തി മനുസ്സേ ജാലവാഗുരാദിഹത്ഥേ ഗാമതോ വാ നിക്ഖമന്തേ അരഞ്ഞേ വാ വിചരന്തേ. ദുതിയദിവസേ ച നേസം തം ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠാനം സമച്ഛമംസം പിണ്ഡപാതം അഭിഹരന്തി. തേ തേന ദിട്ഠേന പരിസങ്കന്തി ‘‘ഭിക്ഖൂനം നു ഖോ അത്ഥായ കത’’ന്തി, ഇദം ദിട്ഠപരിസങ്കിതം, ഏതം ഗഹേതും ന വട്ടതി. യം ഏവം അപരിസങ്കിതം, തം വട്ടതി. സചേ പന തേ മനുസ്സാ ‘‘കസ്മാ, ഭന്തേ, ന ഗണ്ഹഥാ’’തി പുച്ഛിത്വാ തമത്ഥം സുത്വാ ‘‘നയിദം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ കതം, അമ്ഹേഹി അത്തനോ അത്ഥായ വാ രാജയുത്താദീനം വാ അത്ഥായ കത’’ന്തി വദന്തി, കപ്പതി.

ന ഹേവ ഖോ ഭിക്ഖൂ പസ്സന്തി, അപിച ഖോ സുണന്തി ‘‘മനുസ്സാ കിര ജാലവാഗുരാദിഹത്ഥാ ഗാമതോ വാ നിക്ഖമന്തി, അരഞ്ഞേ വാ വിചരന്തീ’’തി. ദുതിയദിവസേ ച തേസം തം ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠാനം സമച്ഛമംസം പിണ്ഡപാതം അഭിഹരന്തി. തേ തേന സുതേന പരിസങ്കന്തി ‘‘ഭിക്ഖൂനം നു ഖോ അത്ഥായ കത’’ന്തി, ഇദം സുതപരിസങ്കിതം നാമ, ഏതം ഗഹേതും ന വട്ടതി. യം ഏവം അപരിസങ്കിതം, തം വട്ടതി. സചേ പന തേ മനുസ്സാ ‘‘കസ്മാ, ഭന്തേ, ന ഗണ്ഹഥാ’’തി പുച്ഛിത്വാ തമത്ഥം സുത്വാ ‘‘നയിദം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ കതം, അമ്ഹേഹി അത്തനോ അത്ഥായ വാ രാജയുത്താദീനം വാ അത്ഥായ കത’’ന്തി വദന്തി, കപ്പതി.

ന ഹേവ ഖോ പന ഭിക്ഖൂ പസ്സന്തി ന സുണന്തി, അപിച ഖോ തേസം തം ഗാമം പിണ്ഡായ പവിട്ഠാനം പത്തം ഗഹേത്വാ സമച്ഛമംസം പിണ്ഡപാതം അഭിസങ്ഖരിത്വാ അഭിഹരന്തി. തേ പരിസങ്കന്തി ‘‘ഭിക്ഖൂനം നു ഖോ അത്ഥായ കത’’ന്തി, ഇദം തദുഭയവിനിമുത്തപരിസങ്കിതം നാമ, ഏതമ്പി ഗഹേതും ന വട്ടതി. യം ഏവം അപരിസങ്കിതം, തം വട്ടതി. സചേ പന തേ മനുസ്സാ ‘‘കസ്മാ, ഭന്തേ, ന ഗണ്ഹഥാ’’തി പുച്ഛിത്വാ തമത്ഥം സുത്വാ ‘‘നയിദം, ഭന്തേ, ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ കതം, അമ്ഹേഹി അത്തനോ അത്ഥായ വാ രാജയുത്താദീനം വാ അത്ഥായ കതം, പവത്തമംസം വാ കപ്പിയമേവ ലഭിത്വാ ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ സമ്പാദിത’’ന്തി വദന്തി, കപ്പതി. മതാനം പേതകിച്ചത്ഥായ മങ്ഗലാദീനം വാ അത്ഥായ കതേപി ഏസേവ നയോ. യം യഞ്ഹി ഭിക്ഖൂനംയേവ അത്ഥായ അകതം, യത്ഥ ച നിബ്ബേമതികോ ഹോതി, തം സബ്ബം കപ്പതി.

൩൯. സചേ പന ഏകസ്മിം വിഹാരേ ഭിക്ഖൂനം ഉദ്ദിസ്സകതം ഹോതി, തേ ച അത്തനോ അത്ഥായ കതഭാവം ന ജാനന്തി, അഞ്ഞേ ജാനന്തി. യേ ജാനന്തി, തേസം ന വട്ടതി, ഇതരേസം പന വട്ടതി. അഞ്ഞേ ന ജാനന്തി, തേയേവ ജാനന്തി, തേസംയേവ ന വട്ടതി, അഞ്ഞേസം വട്ടതി. തേപി ‘‘അമ്ഹാകം അത്ഥായ കത’’ന്തി ജാനന്തി, അഞ്ഞേപി ‘‘ഏതേസം അത്ഥായ കത’’ന്തി ജാനന്തി, സബ്ബേസമ്പി ന വട്ടതി. സബ്ബേ ന ജാനന്തി, സബ്ബേസമ്പി വട്ടതി. പഞ്ചസു ഹി സഹധമ്മികേസു യസ്സ വാ തസ്സ വാ അത്ഥായ ഉദ്ദിസ്സകതം സബ്ബേസം ന കപ്പതി.

സചേ പന കോചി ഏകം ഭിക്ഖും ഉദ്ദിസ്സ പാണം വധിത്വാ തസ്സ പത്തം പൂരേത്വാ ദേതി, സോ ച അത്തനോ അത്ഥായ കതഭാവം ജാനംയേവ ഗഹേത്വാ അഞ്ഞസ്സ ഭിക്ഖുനോ ദേതി, സോ തം തസ്സ സദ്ധായ പരിഭുഞ്ജതി, കസ്സ ആപത്തീതി? ദ്വിന്നമ്പി അനാപത്തി. യഞ്ഹി ഉദ്ദിസ്സ കതം, തസ്സ അഭുത്തതായ അനാപത്തി, ഇതരസ്സ അജാനനതായ. കപ്പിയമംസസ്സ ഹി പടിഗ്ഗഹണേ ആപത്തി നത്ഥി, ഉദ്ദിസ്സകതഞ്ച അജാനിത്വാ ഭുത്തസ്സ പച്ഛാ ഞത്വാ ആപത്തിദേസനാകിച്ചം നാമ നത്ഥി. അകപ്പിയമംസം പന അജാനിത്വാ ഭുത്തേന പച്ഛാ ഞത്വാപി ആപത്തി ദേസേതബ്ബാ. ഉദ്ദിസ്സകതഞ്ഹി ഞത്വാ ഭുഞ്ജതോവ ആപത്തി, അകപ്പിയമംസം അജാനിത്വാ ഭുഞ്ജന്തസ്സപി ആപത്തിയേവ, തസ്മാ ആപത്തിഭീരുകേന രൂപം സല്ലക്ഖേന്തേനപി പുച്ഛിത്വാവ മംസം പടിഗ്ഗഹേതബ്ബം. പരിഭോഗകാലേ ‘‘പുച്ഛിത്വാ പരിഭുഞ്ജിസ്സാമീ’’തി വാ ഗഹേത്വാ പുച്ഛിത്വാവ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. കസ്മാ? ദുവിഞ്ഞേയ്യത്താ. അച്ഛമംസമ്പി ഹി സൂകരമംസസദിസം ഹോതി, ദീപിമംസാദീനി ച മിഗമംസാദിസദിസാനി, തസ്മാ പുച്ഛിത്വാ ഗഹണമേവ വത്തന്തി വദന്തി.

ഇതി പാളിമുത്തകവിനയവിനിച്ഛയസങ്ഗഹേ

മച്ഛമംസവിനിച്ഛയകഥാ സമത്താ.