൩. ഭേസജ്ജാദികരണവിനിച്ഛയകഥാ

൧൫. ഭേസജ്ജകരണപരിത്തപടിസന്ഥാരേസു പന ഭേസജ്ജകരണേ താവ അയം വിനിച്ഛയോ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൧൮൫-൭) – ആഗതാഗതസ്സ പരജനസ്സ ഭേസജ്ജം ന കാതബ്ബം, കരോന്തോ ദുക്കടം ആപജ്ജതി. പഞ്ചന്നം പന സഹധമ്മികാനം കാതബ്ബം ഭിക്ഖുസ്സ ഭിക്ഖുനിയാ സിക്ഖമാനായ സാമണേരസ്സ സാമണേരിയാതി. സമസീലസദ്ധാപഞ്ഞാനഞ്ഹി ഏതേസം തീസു സിക്ഖാസു യുത്താനം ഭേസജ്ജം അകാതും ന ലബ്ഭതി. കരോന്തേന ച സചേ തേസം അത്ഥി, തേസം സന്തകം ഗഹേത്വാ യോജേത്വാ ദാതബ്ബം, സചേ നത്ഥി, അത്തനോ സന്തകം കാതബ്ബം. സചേ അത്തനോപി നത്ഥി, ഭിക്ഖാചാരവത്തേന വാ ഞാതകപവാരിതട്ഠാനതോ വാ പരിയേസിതബ്ബം, അലഭന്തേന ഗിലാനസ്സ അത്ഥായ അകതവിഞ്ഞത്തിയാപി ആഹരിത്വാ കാതബ്ബം.

൧൬. അപരേസമ്പി പഞ്ചന്നം കാതും വട്ടതി മാതു പിതു തദുപട്ഠാകാനം അത്തനോ വേയ്യാവച്ചകരസ്സ പണ്ഡുപലാസസ്സ ചാതി. പണ്ഡുപലാസോ നാമ യോ പബ്ബജ്ജാപേക്ഖോ യാവ പത്തചീവരം പടിയാദിയതി, താവ വിഹാരേ വസതി. തേസു സചേ മാതാപിതരോ ഇസ്സരാ ഹോന്തി ന പച്ചാസീസന്തി, അകാതും വട്ടതി. സചേ പന രജ്ജേപി ഠിതാ പച്ചാസീസന്തി, അകാതും ന വട്ടതി. ഭേസജ്ജം പച്ചാസീസന്താനം ഭേസജ്ജം ദാതബ്ബം, യോജേതും അജാനന്താനം യോജേത്വാ ദാതബ്ബം. സബ്ബേസം അത്ഥായ സഹധമ്മികേസു വുത്തനയേനേവ പരിയേസിതബ്ബം. സചേ പന മാതരം വിഹാരം ആനേത്വാ ജഗ്ഗതി, സബ്ബം പരികമ്മം അനാമസന്തേന കാതബ്ബം, ഖാദനീയഭോജനീയം സഹത്ഥാ ദാതബ്ബം. പിതാ പന യഥാ സാമണേരോ, ഏവം സഹത്ഥേന ന്ഹാപനസമ്ബാഹനാദീനി കത്വാ ഉപട്ഠാതബ്ബോ. യേ ച മാതാപിതരോ ഉപട്ഠഹന്തി പടിജഗ്ഗന്തി, തേസമ്പി ഏവമേവ കാതബ്ബം. വേയ്യാവച്ചകരോ നാമ യോ വേതനം ഗഹേത്വാ അരഞ്ഞേ ദാരൂനി വാ ഛിന്ദതി, അഞ്ഞം വാ കിഞ്ചി കമ്മം കരോതി, തസ്സ രോഗേ ഉപ്പന്നേ യാവ ഞാതകാ ന പസ്സന്തി, താവ ഭേസജ്ജം കാതബ്ബം. യോ പന ഭിക്ഖുനിസ്സിതകോവ ഹുത്വാ സബ്ബകമ്മാനി കരോതി, തസ്സ ഭേസജ്ജം കാതബ്ബമേവ. പണ്ഡുപലാസേപി സാമണേരേ വിയ പടിപജ്ജിതബ്ബം.

൧൭. അപരേസമ്പി ദസന്നം കാതും വട്ടതി ജേട്ഠഭാതു കനിട്ഠഭാതു ജേട്ഠഭഗിനിയാ കനിട്ഠഭഗിനിയാ ചൂളമാതുയാ മഹാമാതുയാ ചൂളപിതുനോ മഹാപിതുനോ പിതുച്ഛായ മാതുലസ്സാതി. തേസം പന സബ്ബേസമ്പി കരോന്തേന തേസംയേവ സന്തകം ഭേസജ്ജം ഗഹേത്വാ കേവലം യോജേത്വാ ദാതബ്ബം. സചേ പന നപ്പഹോന്തി യാചന്തി ച ‘‘ദേഥ നോ, ഭന്തേ, തുമ്ഹാകം പടിദസ്സാമാ’’തി, താവകാലികം ദാതബ്ബം. സചേപി ന യാചന്തി, ‘‘അമ്ഹാകം ഭേസജ്ജം അത്ഥി, താവകാലികം ഗണ്ഹഥാ’’തി വത്വാ വാ ‘‘യദാ തേസം ഭവിസ്സതി, തദാ ദസ്സന്തീ’’തി ആഭോഗം വാ കത്വാ ദാതബ്ബം. സചേ പടിദേന്തി, ഗഹേതബ്ബം. നോ ചേ ദേന്തി, ന ചോദേതബ്ബാ. ഏതേ ദസ ഞാതകേ ഠപേത്വാ അഞ്ഞേസം ന കാതബ്ബം.

ഏതേസം പുത്തപരമ്പരായ പന യാവ സത്തമാ കുലപരിവട്ടാ, താവ ചത്താരോ പച്ചയേ ആഹരാപേന്തസ്സ അകതവിഞ്ഞത്തി വാ ഭേസജ്ജം കരോന്തസ്സ വേജ്ജകമ്മം വാ കുലദൂസകാപത്തി വാ ന ഹോതി. സചേ ഭാതു ജായാ, ഭഗിനിയാ സാമികോ വാ ഗിലാനോ ഹോതി, ഞാതകാ ചേ, തേസമ്പി വട്ടതി. അഞ്ഞാതകാ ചേ, ഭാതു ച ഭഗിനിയാ ച കത്വാ ദാതബ്ബം ‘‘തുമ്ഹാകം ജഗ്ഗനട്ഠാനേ ദേഥാ’’തി. അഥ വാ തേസം പുത്താനം കത്വാ ദാതബ്ബം ‘‘തുമ്ഹാകം മാതാപിതൂനം ദേഥാ’’തി. ഏതേനുപായേന സബ്ബപദേസു വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ.

തേസം അത്ഥായ ച സാമണേരേഹി അരഞ്ഞതോ ഭേസജ്ജം ആഹരാപേന്തേന ഞാതിസാമണേരേഹി വാ ആഹരാപേതബ്ബം, അഞ്ഞാതകേഹി അത്തനോ അത്ഥായ വാ ആഹരാപേത്വാ ദാതബ്ബം. തേഹിപി ‘‘ഉപജ്ഝായസ്സ ആഹരാമാ’’തി വത്തസീസേന ആഹരിതബ്ബം. ഉപജ്ഝായസ്സ മാതാപിതരോ ഗിലാനാ വിഹാരം ആഗച്ഛന്തി, ഉപജ്ഝായോ ച ദിസാപക്കന്തോ ഹോതി, സദ്ധിവിഹാരികേന ഉപജ്ഝായസ്സ സന്തകം ഭേസജ്ജം ദാതബ്ബം. നോ ചേ അത്ഥി, അത്തനോ ഭേസജ്ജം ഉപജ്ഝായസ്സ പരിച്ചജിത്വാ ദാതബ്ബം. അത്തനോപി അസന്തേ വുത്തനയേനേവ പരിയേസിത്വാ ഉപജ്ഝായസ്സ സന്തകം കത്വാ ദാതബ്ബം. ഉപജ്ഝായേനപി സദ്ധിവിഹാരികസ്സ മാതാപിതൂസു ഏവമേവ പടിപജ്ജിതബ്ബം. ഏസേവ നയോ ആചരിയന്തേവാസികേസുപി. അഞ്ഞോപി യോ ആഗന്തുകോ വാ ചോരോ വാ യുദ്ധപരാജിതോ ഇസ്സരോ വാ ഞാതകേഹി പരിച്ചത്തോ കപണോ വാ ഗമിയമനുസ്സോ വാ ഗിലാനോ ഹുത്വാ വിഹാരം പവിസതി, സബ്ബേസം അപച്ചാസീസന്തേന ഭേസജ്ജം കാതബ്ബം.

൧൮. സദ്ധം കുലം ഹോതി ചതൂഹി പച്ചയേഹി ഉപട്ഠായകം ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ മാതാപിതുട്ഠാനിയം, തത്ര ചേ കോചി ഗിലാനോ ഹോതി, തസ്സത്ഥായ വിസ്സാസേന ‘‘ഭേസജ്ജം കത്വാ ഭന്തേ ദേഥാ’’തി വദന്തി, നേവ ദാതബ്ബം ന കാതബ്ബം. അഥ പന കപ്പിയം ഞത്വാ ഏവം പുച്ഛന്തി ‘‘ഭന്തേ, അസുകസ്സ നാമ രോഗസ്സ കിം ഭേസജ്ജം കരോന്തീ’’തി, ‘‘ഇദഞ്ചിദഞ്ച ഗഹേത്വാ കരോന്തീ’’തി വത്തും വട്ടതി. ‘‘ഭന്തേ, മയ്ഹം മാതാ ഗിലാനാ, ഭേസജ്ജം താവ ആചിക്ഖഥാ’’തി ഏവം പുച്ഛിതേ പന ന ആചിക്ഖിതബ്ബം, അഞ്ഞമഞ്ഞം പന കഥാ കാതബ്ബാ ‘‘ആവുസോ, അസുകസ്സ നാമ ഭിക്ഖുനോ ഇമസ്മിം രോഗേ കിം ഭേസജ്ജം കരിംസൂ’’തി. ഇദഞ്ചിദഞ്ച ഭേസജ്ജം ഭന്തേതി. തം സുത്വാ ഇതരോ മാതു ഭേസജ്ജം കരോതി, വട്ടതി. മഹാപദുമത്ഥേരോ കിര വസഭരഞ്ഞോപി ദേവിയാ രോഗേ ഉപ്പന്നേ ഏകായ ഇത്ഥിയാ ആഗന്ത്വാ പുച്ഛിതോ ‘‘ന ജാനാമീ’’തി അവത്വാ ഏവമേവ ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം സമുല്ലപേസി. തം സുത്വാ തസ്സാ ഭേസജ്ജമകംസു. വൂപസന്തേ ച രോഗേ തിചീവരേന തീഹി ച കഹാപണസതേഹി സദ്ധിം ഭേസജ്ജചങ്കോടകം പൂരേത്വാ ആഹരിത്വാ ഥേരസ്സ പാദമൂലേ ഠപേത്വാ ‘‘ഭന്തേ, പുപ്ഫപൂജം കരോഥാ’’തി ആഹംസു. ഥേരോ ‘‘ആചരിയഭാഗോ നാമ അയ’’ന്തി കപ്പിയവസേന ഗാഹാപേത്വാ പുപ്ഫപൂജമകാസി. ഏവം താവ ഭേസജ്ജേ പടിപജ്ജിതബ്ബം.

൧൯. പരിത്തേ പന ‘‘ഗിലാനസ്സ പരിത്തം കരോഥ, ഭന്തേ’’തി വുത്തേ ന കാതബ്ബം, ‘‘പരിത്തം ഭണഥാ’’തി വുത്തേ പന ഭണിതബ്ബം. സചേപിസ്സ ഏവം ഹോതി ‘‘മനുസ്സാ നാമ ന ജാനന്തി, അകരിയമാനേ വിപ്പടിസാരിനോ ഭവിസ്സന്തീ’’തി, കാതബ്ബം. ‘‘പരിത്തോദകം പരിത്തസുത്തം കത്വാ ദേഥാ’’തി വുത്തേ പന തേസംയേവ ഉദകം ഹത്ഥേന ചാലേത്വാ സുത്തം പരിമജ്ജിത്വാ ദാതബ്ബം. സചേ വിഹാരതോ ഉദകം അത്തനോ സന്തകം വാ സുത്തം ദേതി, ദുക്കടം. മനുസ്സാ ഉദകഞ്ച സുത്തഞ്ച ഗഹേത്വാ നിസീദിത്വാ ‘‘പരിത്തം ഭണഥാ’’തി വദന്തി, കാതബ്ബം. നോ ചേ ജാനന്തി, ആചിക്ഖിതബ്ബം. ഭിക്ഖൂനം നിസിന്നാനം പാദേസു ഉദകം ആകിരിത്വാ സുത്തഞ്ച ഠപേത്വാ ഗച്ഛന്തി ‘‘പരിത്തം കരോഥ, പരിത്തം ഭണഥാ’’തി, ന പാദാ അപനേതബ്ബാ. മനുസ്സാ ഹി വിപ്പടിസാരിനോ ഹോന്തി. അന്തോഗാമേപി ഗിലാനസ്സ അത്ഥായ വിഹാരം പേസേന്തി ‘‘പരിത്തം ഭണന്തൂ’’തി, ഭണിതബ്ബം. അന്തോഗാമേ രാജഗേഹാദീസു രോഗേ വാ ഉപദ്ദവേ വാ ഉപ്പന്നേ പക്കോസാപേത്വാ ഭണാപേന്തി, ആടാനാടിയസുത്താദീനി ഭണിതബ്ബാനി. ‘‘ആഗന്ത്വാ ഗിലാനസ്സ സിക്ഖാപദാനി ദേന്തു, ധമ്മം കഥേന്തു, രാജന്തേപുരേ വാ അമച്ചഗേഹേ വാ ആഗന്ത്വാ സിക്ഖാപദാനി ദേന്തു, ധമ്മം കഥേന്തൂ’’തി പേസിതേപി ഗന്ത്വാ സിക്ഖാപദാനി ദാതബ്ബാനി, ധമ്മോ കഥേതബ്ബോ. ‘‘മതാനം പരിവാരത്ഥം ആഗച്ഛന്തൂ’’തി പക്കോസന്തി, ന ഗന്തബ്ബം. ‘‘സീവഥികദസ്സനേ അസുഭദസ്സനേ ച മരണസ്സതിം പടിലഭിസ്സാമാ’’തി കമ്മട്ഠാനസീസേന ഗന്തും വട്ടതി. ‘‘പഹാരേദിന്നേ മതേപി അമരണാധിപ്പായസ്സ അനാപത്തി വുത്താ’’തി ന ഏത്തകേനേവ അമനുസ്സഗഹിതസ്സ പഹാരോ ദാതബ്ബോ, താലപണ്ണം പന പരിത്തസുത്തം വാ ഹത്ഥേ വാ പാദേ വാ ബന്ധിതബ്ബം, രതനസുത്താദീനി പരിത്താനി ഭണിതബ്ബാനി, ‘‘മാ സീലവന്തം ഭിക്ഖും വിഹേഠേഹീ’’തി ധമ്മകഥാ കാതബ്ബാ, ആടാനാടിയപരിത്തം വാ ഭണിതബ്ബം.

ഇധ പന ആടാനാടിയപരിത്തസ്സ പരികമ്മം വേദിതബ്ബം (ദീ. നി. അട്ഠ. ൩.൨൮൨). പഠമമേവ ഹി ആടാനാടിയസുത്തം ന ഭണിതബ്ബം, മേത്തസുത്തം (ഖു. പാ. ൯.൧ ആദയോ; സു. നി. ൧൪൩ ആദയോ) ധജഗ്ഗസുത്തം (സം. നി. ൧.൨൪൯) രതനസുത്തന്തി (ഖു. പാ. ൬.൧ ആദയോ; സു. നി. ൨൨൪ ആദയോ) ഇമാനി സത്താഹം ഭണിതബ്ബാനി. സചേ മുഞ്ചതി, സുന്ദരം. നോ ചേ മുഞ്ചതി, ആടാനാടിയസുത്തം ഭണിതബ്ബം. തം ഭണന്തേന ച ഭിക്ഖുനാ പിട്ഠം വാ മംസം വാ ന ഖാദിതബ്ബം, സുസാനേ ന വസിതബ്ബം. കസ്മാ? അമനുസ്സാ ഓതാരം ലഭന്തി. പരിത്തകരണട്ഠാനം ഹരിതൂപലിത്തം കാരേത്വാ തത്ഥ പരിസുദ്ധം ആസനം പഞ്ഞപേത്വാ നിസീദിതബ്ബം. പരിത്തകാരകോ ഭിക്ഖു വിഹാരതോ ഘരം നേന്തേഹി ഫലകാവുധേഹി പരിവാരേത്വാ നേതബ്ബോ. അബ്ഭോകാസേ നിസീദിത്വാ ന വത്തബ്ബം, ദ്വാരവാതപാനാനി പിദഹിത്വാ നിസിന്നേന ആവുധഹത്ഥേഹി സമ്പരിവാരിതേന മേത്തചിത്തം പുരേചാരികം കത്വാ വത്തബ്ബം, പഠമം സിക്ഖാപദാനി ഗാഹാപേത്വാ സീലേ പതിട്ഠിതസ്സ പരിത്തം കാതബ്ബം. ഏവമ്പി മോചേതും അസക്കോന്തേന വിഹാരം നേത്വാ ചേതിയങ്ഗണേ നിപജ്ജാപേത്വാ ആസനപൂജം കാരേത്വാ ദീപേ ജാലാപേത്വാ ചേതിയങ്ഗണം സമ്മജ്ജിത്വാ മങ്ഗലകഥാ വത്തബ്ബാ, സബ്ബസന്നിപാതോ ഘോസേതബ്ബോ, വിഹാരസ്സ ഉപവനേ ജേട്ഠകരുക്ഖോ നാമ ഹോതി, തത്ഥ ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘോ തുമ്ഹാകം ആഗമനം പതിമാനേതീ’’തി പഹിണിതബ്ബം. സബ്ബസന്നിപാതട്ഠാനേ അനാഗന്തും നാമ ന ലഭതി, തതോ അമനുസ്സഗഹിതകോ ‘‘ത്വം കോനാമോസീ’’തി പുച്ഛിതബ്ബോ, നാമേ കഥിതേ നാമേനേവ ആലപിതബ്ബോ, ‘‘ഇത്ഥന്നാമ തുയ്ഹം മാലാഗന്ധാദീസു പത്തി, ആസനപൂജായം പത്തി, പിണ്ഡപാതേ പത്തി, ഭിക്ഖുസങ്ഘേന തുയ്ഹം പണ്ണാകാരത്ഥായ മഹാമങ്ഗലകഥാ വുത്താ, ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഗാരവേന ഏതം മുഞ്ചാഹീ’’തി മോചേതബ്ബോ. സചേ ന മുഞ്ചതി, ദേവതാനം ആരോചേതബ്ബം ‘‘തുമ്ഹേ ജാനാഥ, അയം അമനുസ്സോ അമ്ഹാകം വചനം ന കരോതി, മയം ബുദ്ധആണം കരിസ്സാമാ’’തി പരിത്തം കാതബ്ബം. ഏതം താവ ഗിഹീനം പരികമ്മം. സചേ പന ഭിക്ഖു അമനുസ്സേന ഗഹിതോ ഹോതി, ആസനാനി ധോവിത്വാ സബ്ബസന്നിപാതം ഘോസാപേത്വാ ഗന്ധമാലാദീസു പത്തിം ദത്വാ പരിത്തം ഭണിതബ്ബം, ഇദം ഭിക്ഖൂനം പരികമ്മം. ഏവം പരിത്തേ പടിപജ്ജിതബ്ബം.

൨൦. പടിസന്ഥാരേ പന അയം വിനിച്ഛയോ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൧൮൫-൭) – അനാമട്ഠപിണ്ഡപാതോ കസ്സ ദാതബ്ബോ, കസ്സ ന ദാതബ്ബോ? മാതാപിതൂനം താവ ദാതബ്ബോ. സചേപി കഹാപണഗ്ഘനകോ ഹോതി, സദ്ധാദേയ്യവിനിപാതനം നത്ഥി. മാതാപിതുഉപട്ഠാകാനം വേയ്യാവച്ചകരസ്സ പണ്ഡുപലാസസ്സ ചാതി ഏതേസമ്പി ദാതബ്ബോ. തത്ഥ പണ്ഡുപലാസസ്സ ഥാലകേ പക്ഖിപിത്വാപി ദാതും വട്ടതി, തം ഠപേത്വാ അഞ്ഞേസം അഗാരികാനം മാതാപിതൂനമ്പി ന വട്ടതി. പബ്ബജിതപരിഭോഗോ ഹി അഗാരികാനം ചേതിയട്ഠാനിയോ. അപിച അനാമട്ഠപിണ്ഡപാഥോ നാമേസ സമ്പത്തസ്സ ദാമരികചോരസ്സപി ഇസ്സരിയസ്സപി ദാതബ്ബോ. കസ്മാ? തേ ഹി അദീയമാനേപി ‘‘ന ദേന്തീ’’തി ആമസിത്വാ ദീയമാനേപി ‘‘ഉച്ഛിട്ഠകം ദേന്തീ’’തി കുജ്ഝന്തി, കുദ്ധാ ജീവിതാപി വോരോപേന്തി, സാസനസ്സപി അന്തരായം കരോന്തി. രജ്ജം പത്ഥയമാനസ്സ വിചരതോ ചോരനാഗസ്സ വത്ഥു ചേത്ഥ കഥേതബ്ബം. ഏവം അനാമട്ഠപിണ്ഡപാതേ പടിപജ്ജിതബ്ബം.

പടിസന്ഥാരോ ച നാമായം കസ്സ കാതബ്ബോ, കസ്സ ന കാതബ്ബോ? പടിസന്ഥാരോ നാമ വിഹാരം സമ്പത്തസ്സ യസ്സ കസ്സചി ആഗന്തുകസ്സ വാ ദലിദ്ദസ്സ വാ ചോരസ്സ വാ ഇസ്സരസ്സ വാ കാതബ്ബോയേവ. കഥം? ആഗന്തുകം താവ ഖീണപരിബ്ബയം വിഹാരം സമ്പത്തം ദിസ്വാ ‘‘പാനീയം പിവാ’’തി ദാതബ്ബം, പാദമക്ഖനതേലം ദാതബ്ബം, കാലേ ആഗതസ്സ യാഗുഭത്തം, വികാലേ ആഗതസ്സ സചേ തണ്ഡുലാ അത്ഥി, തണ്ഡുലാ ദാതബ്ബാ. അവേലായ സമ്പത്തോപി ‘‘ഗച്ഛാഹീ’’തി ന വത്തബ്ബോ, സയനട്ഠാനം ദാതബ്ബം. സബ്ബം അപച്ചാസീയന്തേനേവ കാതബ്ബം. ‘‘മനുസ്സാ നാമ ചതുപച്ചയദായകാ, ഏവം സങ്ഗഹേ കരിയമാനേ പുനപ്പുനം പസീദിത്വാ ഉപകാരം കരിസ്സന്തീ’’തി ചിത്തം ന ഉപ്പാദേതബ്ബം. ചോരാനം പന സങ്ഘികമ്പി ദാതബ്ബം. പടിസന്ഥാരാനിസംസദീപനത്ഥഞ്ച ചോരനാഗവത്ഥു, ഭാതരാ സദ്ധിം ജമ്ബുദീപഗതസ്സ മഹാനാഗരഞ്ഞോ വത്ഥു, പിതുരാജസ്സ രജ്ജേ ചതുന്നം അമച്ചാനം വത്ഥു, അഭയചോരവത്ഥൂതി ഏവമാദീനി ബഹൂനി വത്ഥൂനി മഹാഅട്ഠകഥായം വിത്ഥാരതോ വുത്താനി.

തത്രായം ഏകവത്ഥുദീപനാ – സീഹളദീപേ കിര അഭയോ നാമ ചോരോ പഞ്ചസതപരിവാരോ ഏകസ്മിം ഠാനേ ഖന്ധാവാരം ബന്ധിത്വാ സമന്താ തിയോജനം ഉബ്ബാസേത്വാ വസതി. അനുരാധപുരവാസിനോ കദമ്ബനദിം ന ഉത്തരന്തി, ചേതിയഗിരിമഗ്ഗേ ജനസഞ്ചാരോ ഉപച്ഛിന്നോ. അഥേകദിവസം ചോരോ ‘‘ചേതിയഗിരിം വിലുമ്പിസ്സാമീ’’തി അഗമാസി. ആരാമികാ ദിസ്വാ ദീഘഭാണകഅഭയത്ഥേരസ്സ ആരോചേസും. ഥേരോ ‘‘സപ്പിഫാണിതാദീനി അത്ഥീ’’തി പുച്ഛി. ‘‘അത്ഥി, ഭന്തേ’’തി. ‘‘ചോരാനം ദേഥ’’. ‘‘തണ്ഡുലാ അത്ഥീ’’തി. ‘‘അത്ഥി, ഭന്തേ, സങ്ഘസ്സത്ഥായ ആഹടാ തണ്ഡുലാ ച പക്കസാകഞ്ച ഗോരസോ ചാ’’തി. ‘‘ഭത്തം സമ്പാദേത്വാ ചോരാനം ദേഥാ’’തി. ആരാമികാ തഥാ കരിംസു. ചോരാ ഭത്തം ഭുഞ്ജിത്വാ ‘‘കേനായം പടിസന്ഥാരോ കതോ’’തി പുച്ഛിംസു. ‘‘അമ്ഹാകം അയ്യേന അഭയത്ഥേരേനാ’’തി. ചോരാ ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ ആഹംസു ‘‘മയം ‘സങ്ഘസ്സ ച ചേതിയസ്സ ച സന്തകം അച്ഛിന്ദിത്വാ ഗഹേസ്സാമാ’തി ആഗതാ, തുമ്ഹാകം പന ഇമിനാ പടിസന്ഥാരേന മയം പസന്നാ, അജ്ജ പട്ഠായ വിഹാരേ ധമ്മികാരക്ഖാ അമ്ഹാകം ആയത്താ ഹോതു, നാഗരാ ആഗന്ത്വാ ദാനം ദേന്തു, ചേതിയം വന്ദന്തൂ’’തി. തതോ പട്ഠായ ച നാഗരേ ദാനം ദാതും ആഗച്ഛന്തേ നദീതീരേയേവ പച്ചുഗ്ഗന്ത്വാ രക്ഖന്താ വിഹാരം നേന്തി, വിഹാരേപി ദാനം ദേന്താനം രക്ഖം കത്വാ തിട്ഠന്തി. തേപി ഭിക്ഖൂനം ഭുത്താവസേസം ചോരാനം ദേന്തി. ഗമനകാലേപി തേ ചോരാ നദീതീരം പാപേത്വാ നിവത്തന്തി.

അഥേകദിവസം ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഖീയനകകഥാ ഉപ്പന്നാ ‘‘ഥേരോ ഇസ്സരവതായ സങ്ഘസന്തകം ചോരാനം അദാസീ’’തി. ഥേരോ സന്നിപാതം കാരാപേത്വാ ആഹ ‘‘ചോരാ ‘സങ്ഘസ്സ പകതിവട്ടഞ്ച ചേതിയസന്തകഞ്ച അച്ഛിന്ദിത്വാ ഗണ്ഹിസ്സാമാ’തി ആഗമിംസു, അഥ തേസം മയാ ‘ഏതം ന ഹരിസ്സന്തീ’തി ഏത്തകോ നാമ പടിസന്ഥാരോ കതോ, തം സബ്ബമ്പി ഏകതോ സമ്പിണ്ഡേത്വാ അഗ്ഘാപേഥ, തേന കാരണേന അവിലുത്തം ഭണ്ഡം ഏകതോ സമ്പിണ്ഡേത്വാ അഗ്ഘാപേഥാ’’തി. തതോ സബ്ബമ്പി ഥേരേന ദിന്നകം ചേതിയഘരേ ഏകം വരപോത്ഥകചിത്തത്ഥരണം ന അഗ്ഘതി. തതോ ആഹംസു ‘‘ഥേരേന കതോ പടിസന്ഥാരോ സുകതോ, ചോദേതും വാ സാരേതും വാ ന ലബ്ഭതി, ഗീവാ വാ അവഹാരോ വാ നത്ഥീ’’തി. ഏവം മഹാനിസംസോ പടിസന്ഥാരോതി സല്ലക്ഖേത്വാ കത്തബ്ബോ പണ്ഡിതേന ഭിക്ഖുനാതി.

ഇതി പാളിമുത്തകവിനയവിനിച്ഛയസങ്ഗഹേ

ഭേസജ്ജാദികരണവിനിച്ഛയകഥാ സമത്താ.