൪. വിഞ്ഞത്തിവിനിച്ഛയകഥാ

൨൧. വിഞ്ഞത്തീതി യാചനാ. തത്രായം വിനിച്ഛയോ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൩൪൨) – മൂലച്ഛേജ്ജായ പുരിസം യാചിതും ന വട്ടതി, ‘‘സഹായത്ഥായ കമ്മകരണത്ഥായ പുരിസം ദേഥാ’’തി യാചിതും വട്ടതി, പുരിസേന കത്തബ്ബം ഹത്ഥകമ്മസങ്ഖാതം പുരിസത്തകരം യാചിതും വട്ടതിയേവ. ഹത്ഥകമ്മഞ്ഹി കിഞ്ചി വത്ഥു ന ഹോതി, തസ്മാ തം ഠപേത്വാ മിഗലുദ്ദകമച്ഛബന്ധനകാദീനം സകകമ്മം അവസേസം സബ്ബം കപ്പിയം. ‘‘കിം, ഭന്തേ, ആഗതാത്ഥ കേന കമ്മേനാ’’തി പുച്ഛിതേ വാ അപുച്ഛിതേ വാ യാചിതും വട്ടതി, വിഞ്ഞത്തിപച്ചയാ ദോസോ നത്ഥി. മിഗലുദ്ദകാദയോ പന സകകമ്മം ന യാചിതബ്ബാ, ‘‘ഹത്ഥകമ്മം ദേഥാ’’തി അനിയമേത്വാപി ന യാചിതബ്ബാ. ഏവം യാചിതാ ഹി തേ ‘‘സാധു, ഭന്തേ’’തി ഭിക്ഖൂ ഉയ്യോജേത്വാ മിഗേപി മാരേത്വാ ആഹരേയ്യും. നിയമേത്വാ പന ‘‘വിഹാരേ കിഞ്ചി കത്തബ്ബം അത്ഥി, തത്ഥ ഹത്ഥകമ്മം ദേഥാ’’തി യാചിതബ്ബാ, ഫാലനങ്ഗലാദീനി ഉപകരണാനി ഗഹേത്വാ കസിതും വാ വപിതും വാ ലായിതും വാ ഗച്ഛന്തം സകകിച്ചപസുതമ്പി കസ്സകം വാ അഞ്ഞം വാ കിഞ്ചി ഹത്ഥകമ്മം യാചിതും വട്ടതേവ. യോ പന വിഘാസാദോ വാ അഞ്ഞോ വാ കോചി നിക്കമ്മോ നിരത്ഥകകഥം കഥേന്തോ നിദ്ദായന്തോ വാ വിഹരതി, ഏവരൂപം അയാചിത്വാപി ‘‘ഏഹി രേ ഇദം വാ ഇദം വാ കരോഹീ’’തി യദിച്ഛകം കാരാപേതും വട്ടതി.

ഹത്ഥകമ്മസ്സ പന സബ്ബകപ്പിയഭാവദീപനത്ഥം ഇമം നയം കഥേന്തി. സചേ ഹി ഭിക്ഖു പാസാദം കാരേതുകാമോ ഹോതി, ഥമ്ഭത്ഥായ പാസാണകോട്ടകാനം ഘരം ഗന്ത്വാ വത്തബ്ബം ‘‘ഹത്ഥകമ്മം ലദ്ധും വട്ടതി ഉപാസകാ’’തി. ‘‘കിം കാതബ്ബം, ഭന്തേ’’തി? ‘‘പാസാണത്ഥമ്ഭാ ഉദ്ധരിത്വാ ദാതബ്ബാ’’തി. സചേ തേ ഉദ്ധരിത്വാ വാ ദേന്തി, ഉദ്ധരിത്വാ നിക്ഖിത്തേ അത്തനോ ഥമ്ഭേ വാ ദേന്തി, വട്ടതി. അഥാപി വദന്തി ‘‘അമ്ഹാകം, ഭന്തേ, ഹത്ഥകമ്മം കാതും ഖണോ നത്ഥി, അഞ്ഞം ഉദ്ധരാപേഥ, തസ്സ മൂലം ദസ്സാമാ’’തി, ഉദ്ധരാപേത്വാ ‘‘പാസാണത്ഥമ്ഭേ ഉദ്ധടമനുസ്സാനം മൂലം ദേഥാ’’തി വത്തും വട്ടതി. ഏതേനേവ ഉപായേന പാസാദദാരൂനം അത്ഥായ വഡ്ഢകീനം സന്തികം, ഇട്ഠകത്ഥായ ഇട്ഠകവഡ്ഢകീനം, ഛദനത്ഥായ ഗേഹച്ഛാദകാനം, ചിത്തകമ്മത്ഥായ ചിത്തകാരാനന്തി യേന യേന അത്ഥോ ഹോതി, തസ്സ തസ്സ അത്ഥായ തേസം തേസം സിപ്പകാരകാനം സന്തികം ഗന്ത്വാ ഹത്ഥകമ്മം യാചിതും വട്ടതി, ഹത്ഥകമ്മയാചനവസേന ച മൂലച്ഛേജ്ജായ വാ ഭത്തവേതനാനുപ്പദാനേന വാ ലദ്ധമ്പി സബ്ബം ഗഹേതും വട്ടതി. അരഞ്ഞതോ ആഹരാപേന്തേന ച സബ്ബം അനജ്ഝാവുത്ഥകം ആഹരാപേതബ്ബം.

൨൨. ന കേവലഞ്ച പാസാദം കാരേതുകാമേന, മഞ്ചപീഠപത്തപരിസ്സാവനധമകരണചീവരാദീനി കാരാപേതുകാമേനപി ദാരുലോഹസുത്താദീനി ലഭിത്വാ തേ തേ സിപ്പകാരകേ ഉപസങ്കമിത്വാ വുത്തനയേനേവ ഹത്ഥകമ്മം യാചിതബ്ബം. ഹത്ഥകമ്മയാചനവസേന ച മൂലച്ഛേജ്ജായ വാ ഭത്തവേതനാനുപ്പദാനേന വാ ലദ്ധമ്പി സബ്ബം ഗഹേതബ്ബം. സചേ പന കാതും ന ഇച്ഛന്തി, ഭത്തവേതനം പച്ചാസീസന്തി, അകപ്പിയകഹാപണാദി ന ദാതബ്ബം, ഭിക്ഖാചാരവത്തേന തണ്ഡുലാദീനി പരിയേസിത്വാ ദാതും വട്ടതി. ഹത്ഥകമ്മവസേന പത്തം കാരേത്വാ തഥേവ പാചേത്വാ നവപക്കസ്സ പത്തസ്സ പുഞ്ഛനതേലത്ഥായ അന്തോഗാമം പവിട്ഠേന ‘‘ഭിക്ഖായ ആഗതോ’’തി സല്ലക്ഖേത്വാ യാഗുയാ വാ ഭത്തേ വാ ആനീതേ ഹത്ഥേന പത്തോ പിധാതബ്ബോ. സചേ ഉപാസികാ ‘‘കിം, ഭന്തേ’’തി പുച്ഛതി, ‘‘നവപക്കോ പത്തോ, പുഞ്ഛനതേലേന അത്ഥോ’’തി വത്തബ്ബം. സചേ സാ ‘‘ദേഹി, ഭന്തേ’’തി പത്തം ഗഹേത്വാ തേലേന പുഞ്ഛിത്വാ യാഗുയാ വാ ഭത്തസ്സ വാ പൂരേത്വാ ദേതി, വിഞ്ഞത്തി നാമ ന ഹോതി, ഗഹേതും വട്ടതി.

൨൩. ഭിക്ഖൂ പഗേവ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ആസനസാലം ഗന്ത്വാ ആസനം അപസ്സന്താ തിട്ഠന്തി. തത്ര ചേ ഉപാസകാ ഭിക്ഖൂ ഠിതേ ദിസ്വാ സയമേവ ആസനാനി ആഹരാപേന്തി, നിസീദിത്വാ ഗച്ഛന്തേഹി ആപുച്ഛിത്വാ ഗന്തബ്ബം, അനാപുച്ഛാ ഗതാനമ്പി നട്ഠം ഗീവാ ന ഹോതി, ആപുച്ഛിത്വാ ഗമനം പന വത്തം. സചേ ഭിക്ഖൂഹി ‘‘ആസനാനി ആഹരഥാ’’തി വുത്തേഹി ആഹടാനി ഹോന്തി, ആപുച്ഛിത്വാവ ഗന്തബ്ബം, അനാപുച്ഛാ ഗതാനം വത്തഭേദോ ച നട്ഠഞ്ച ഗീവാ. അത്ഥരണകോജവകാദീസുപി ഏസേവ നയോ.

മക്ഖികാ ബഹുകാ ഹോന്തി, ‘‘മക്ഖികബീജനിം ആഹരഥാ’’തി വത്തബ്ബം, പുചിമന്ദസാഖാദീനി ആഹരന്തി, കപ്പിയം കാരാപേത്വാ പടിഗ്ഗഹേതബ്ബാനി. ആസനസാലായം ഉദകഭാജനം രിത്തം ഹോതി, ‘‘ധമകരണം ഗണ്ഹാഹീ’’തി ന വത്തബ്ബം. ധമകരണഞ്ഹി രിത്തഭാജനേ പക്ഖിപന്തോ ഭിന്ദേയ്യ, ‘‘നദിം വാ തളാകം വാ ഗന്ത്വാ ഉദകം ആഹരാ’’തി പന വത്തും വട്ടതി, ‘‘ഗേഹതോ ആഹരാ’’തി നേവ വത്തും വട്ടതി, ന ആഹടം പരിഭുഞ്ജിതും. ആസനസാലായ വാ അരഞ്ഞേ വാ ഭത്തകിച്ചം കരോന്തേഹി തത്ഥ ജാതകം അനജ്ഝാവുത്ഥകം യം കിഞ്ചി ഉത്തരിഭങ്ഗാരഹം പത്തം വാ ഫലം വാ സചേ കിഞ്ചി കമ്മം കരോന്തം ആഹരാപേതി, ഹത്ഥകമ്മവസേന ആഹരാപേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി, അലജ്ജീഹി പന ഭിക്ഖൂഹി വാ സാമണേരേഹി വാ ഹത്ഥകമ്മം ന കാരേതബ്ബം. അയം താവ പുരിസത്തകരേ നയോ.

൨൪. ഗോണം പന അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതട്ഠാനതോ ആഹരാപേതും ന വട്ടതി, ആഹരാപേന്തസ്സ ദുക്കടം. ഞാതകപവാരിതട്ഠാനതോപി മൂലച്ഛേജ്ജായ യാചിതും ന വട്ടതി, താവകാലികനയേന സബ്ബത്ഥ വട്ടതി. ഏവം ആഹരാപിതഞ്ച ഗോണം രക്ഖിത്വാ ജഗ്ഗിത്വാ സാമികാ പടിച്ഛാപേതബ്ബാ. സചസ്സ പാദോ വാ സിങ്ഗം വാ ഭിജ്ജതി വാ നസ്സതി വാ, സാമികാ ചേ സമ്പടിച്ഛന്തി, ഇച്ചേതം കുസലം. നോ ചേ സമ്പടിച്ഛന്തി, ഗീവാ ഹോതി. സചേ ‘‘തുമ്ഹാകംയേവ ദേമാ’’തി വദന്തി, ന സമ്പടിച്ഛിതബ്ബം. ‘‘വിഹാരസ്സ ദേമാ’’തി വുത്തേ പന ‘‘ആരാമികാനം ആചിക്ഖഥ ജഗ്ഗനത്ഥായാ’’തി വത്തബ്ബാ.

൨൫. ‘‘സകടം ദേഥാ’’തിപി അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതേ വത്തും ന വട്ടതി, വിഞ്ഞത്തി ഏവ ഹോതി, ദുക്കടം ആപജ്ജതി. ഞാതകപവാരിതട്ഠാനേ പന വട്ടതി, താവകാലികം വട്ടതി, കമ്മം പന കത്വാ പുന ദാതബ്ബം. സചേ നേമിആദീനി ഭിജ്ജന്തി, പാകതികാനി കത്വാ ദാതബ്ബം, നട്ഠേ ഗീവാ ഹോതി. ‘‘തുമ്ഹാകമേവ ദേമാ’’തി വുത്തേ ദാരുഭണ്ഡം നാമ സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതി. ഏസ നയോ വാസിഫരസുകുഠാരീകുദാലനിഖാദനേസു വല്ലിആദീസു ച പരപരിഗ്ഗഹിതേസു. ഗരുഭണ്ഡപ്പഹോനകേസുയേവ വല്ലിആദീസു വിഞ്ഞത്തി ഹോതി, ന തതോ ഓരം.

൨൬. അനജ്ഝാവുത്ഥകം പന യം കിഞ്ചി ആഹരാപേതും വട്ടതി. രക്ഖിതഗോപിതട്ഠാനേയേവ ഹി വിഞ്ഞത്തി നാമ വുച്ചതി. സാ ദ്വീസു പച്ചയേസു സബ്ബേന സബ്ബം ന വട്ടതി. സേനാസനപച്ചയേ പന ‘‘ആഹര ദേഹീ’’തി വിഞ്ഞത്തിമത്തമേവ ന വട്ടതി, പരികഥോഭാസനിമിത്തകമ്മാനി വട്ടന്തി. തത്ഥ ഉപോസഥാഗാരം വാ ഭോജനസാലം വാ അഞ്ഞം വാ കിഞ്ചി സേനാസനം ഇച്ഛതോ ‘‘ഇമസ്മിം വത ഓകാസേ ഏവരൂപം സേനാസനം കാതും വട്ടതീ’’തി വാ ‘‘യുത്ത’’ന്തി വാ ‘‘അനുരൂപ’’ന്തി വാതിആദിനാ നയേന വചനം പരികഥാ നാമ. ഉപാസകാ തുമ്ഹേ കുഹിം വസഥാതി. പാസാദേ, ഭന്തേതി. ‘‘കിം ഭിക്ഖൂനം പന ഉപാസകാ പാസാദോ ന വട്ടതീ’’തി ഏവമാദിവചനം ഓഭാസോ നാമ. മനുസ്സേ ദിസ്വാ രജ്ജും പസാരേതി, ഖീലേ ആകോടാപേതി, ‘‘കിം ഇദം, ഭന്തേ’’തി വുത്തേ ‘‘ഇധ ആവാസം കരിസ്സാമാ’’തി ഏവമാദികരണം പന നിമിത്തകമ്മം നാമ. ഗിലാനപച്ചയേ പന വിഞ്ഞത്തിപി വട്ടതി, പഗേവ പരികഥാദീനി.

ഇതി പാളിമുത്തകവിനയവിനിച്ഛയസങ്ഗഹേ

വിഞ്ഞത്തിവിനിച്ഛയകഥാ സമത്താ.