൬. മച്ഛമംസവിനിച്ഛയകഥാ

൩൮. ഏവം കുലസങ്ഗഹവിനിച്ഛയം കഥേത്വാ ഇദാനി മച്ഛമംസവിനിച്ഛയം കഥേതും ‘‘മച്ഛമംസേസു പനാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ഥലേ ഠപിതമത്തേ മരതി, കേവട്ടാദീഹി വാ മാരിയതീതി മച്ഛോ. മച്ഛസ്സ ഇദന്തി മച്ഛം, മസിയതേ ആമസിയതേതി മംസം, മച്ഛഞ്ച മംസഞ്ച മച്ഛമംസാനി, തേസു. മച്ഛമംസേസു പന വിനിച്ഛയോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. മച്ഛഗ്ഗഹണേനാതി ഏത്ഥ നിദ്ധാരണം ന കാതബ്ബം. പന-സദ്ദോ പക്ഖന്തരത്ഥോ, ദിവാസേയ്യാദീസു വിനിച്ഛയതോ അപരോ മച്ഛമംസേസു വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോതി അത്ഥോ. ഗയ്ഹതേ അനേനാതി ഗഹണം. കിം തം? സദ്ദോ, മച്ഛഇതി ഗഹണം മച്ഛഗ്ഗഹണം, തേന മച്ഛഗ്ഗഹണേന, മച്ഛസദ്ദേനാതി അത്ഥോ. മംസേസു പന…പേ… അകപ്പിയാനീതി ഏത്ഥ മനുസ്സമംസം സമാനജാതിമംസതോ പടിക്ഖിത്തം. ഹത്ഥിഅസ്സാനം മംസാനി രാജങ്ഗതോ, സുനഖഅഹീനം ജേഗുച്ഛഭാവതോ, സേസാനം വാളമിഗത്താ ഭിക്ഖൂനം പരിബന്ധവിമോചനത്ഥം പടിക്ഖിത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം.

തികോടിപരിസുദ്ധന്തി ദിട്ഠസുതപരിസങ്കിതസങ്ഖാതാഹി തീഹി കോടീഹി തീഹി ആകാരേഹി തീഹി കാരണേഹി പരിസുദ്ധം, വിമുത്തന്തി അത്ഥോ. തത്ഥ അദിട്ഠഅസുതാനി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസോതവിഞ്ഞാണാനം അനാരമ്മണഭാവതോ ജാനിതബ്ബാനി. അപരിസങ്കിതം പന കഥം ജാനിതബ്ബന്തി ആഹ ‘‘അപരിസങ്കിതം പനാ’’തിആദി, തീണി പരിസങ്കിതാനി ഞത്വാ തേസം പടിപക്ഖവസേന അപരിസങ്കിതം ജാനിതബ്ബന്തി അത്ഥോ. ഇദാനി താനി തീണി പരിസങ്കിതാനി ച ഏവം പരിസങ്കിതേ സതി ഭിക്ഖൂഹി കത്തബ്ബവിധിഞ്ച തേന വിധിനാ അപരിസങ്കിതേ സതി കത്തബ്ബഭാവഞ്ച വിത്ഥാരതോ ദസ്സേതും ‘‘കഥ’’ന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ ദിസ്വാ പരിസങ്കിതം ദിട്ഠപരിസങ്കിതം നാമ. സുത്വാ പരിസങ്കിതം സുതപരിസങ്കിതം നാമ. അദിസ്വാ അസുത്വാ തക്കേന അനുമാനേന പരിസങ്കിതം തദുഭയവിനിമുത്തപരിസങ്കിതം നാമ. തം തിവിധമ്പി പരിസങ്കിതസാമഞ്ഞേന ഏകാ കോടി ഹോതി, തതോ വിമുത്തം അപരിസങ്കിതം നാമ. ഏവം അദിട്ഠം അസുതം അപരിസങ്കിതം മച്ഛമംസം തികോടിപരിസുദ്ധം ഹോതി.

ജാലം മച്ഛബന്ധനം. വാഗുരാ മിഗബന്ധിനീ. കപ്പതീതി യദി തേസം വചനേന സങ്കാ നിവത്തതി, വട്ടതി, ന തം വചനം ലേസകപ്പം കാതും വട്ടതി. തേനേവ വക്ഖതി ‘‘യത്ഥ ച നിബ്ബേമതികോ ഹോതി, തം സബ്ബം കപ്പതീ’’തി. പവത്തമംസന്തി ആപണാദീസു പവത്തം വിക്കായികം വാ മതമംസം വാ. മങ്ഗലാദീനന്തി ആദി-സദ്ദേന ആഹുനപാഹുനാദികേ സങ്ഗണ്ഹാതി. ഭിക്ഖൂനംയേവ അത്ഥായ അകതന്തി ഏത്ഥ അട്ഠാനപ്പയുത്തോ ഏവ-സദ്ദോ, ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ അകതമേവാതി സമ്ബന്ധിതബ്ബം, തസ്മാ ഭിക്ഖൂനഞ്ച മങ്ഗലാദീനഞ്ചാതി മിസ്സേത്വാ കതമ്പി ന വത്തതീതി വേദിതബ്ബം. കേചി പന ‘‘യഥാഠിതവസേന അവധാരണം ഗഹേത്വാ വട്ടതീ’’തി വദന്തി, തം ന സുന്ദരം. യത്ഥ ച നിബ്ബേമതികോ ഹോതീതി ഭിക്ഖൂനം അത്ഥായ കതേപി സബ്ബേന സബ്ബം പരിസങ്കിതാഭാവമാഹ.

൩൯. തമേവത്ഥം ആവികാതും ‘‘സചേ പനാ’’തിആദി വുത്തം. ഇതരേസം വട്ടതീതി അജാനന്താനം വട്ടതി, ജാനതോവേത്ഥ ആപത്തി ഹോതീതി. തേയേവാതി യേ ഉദ്ദിസ്സ കതം, തേയേവ. ഉദ്ദിസ്സ കതമംസപരിഭോഗതോ അകപ്പിയമംസപരിഭോഗേ വിസേസം ദസ്സേതും ‘‘അകപ്പിയമംസം പനാ’’തിആദി വുത്തം. പുരിമസ്മിം സചിത്തകാപത്തി, ഇതരസ്മിം അചിത്തകാ. തേനാഹ ‘‘അകപ്പിയമംസം അജാനിത്വാ ഭുഞ്ജന്തസ്സപി ആപത്തിയേവാ’’തി. ‘‘പരിഭോഗകാലേ പുച്ഛിത്വാ പരിഭുഞ്ജിസ്സാമീതി വാ ഗഹേത്വാ പുച്ഛിത്വാവ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബ’’ന്തി (വി. സങ്ഗ. അട്ഠ. ൩൯) വചനതോ അകപ്പിയമംസം അജാനിത്വാ പടിഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സ പടിഗ്ഗഹണേ അനാപത്തി സിദ്ധാ. അജാനിത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സേവ ഹി ആപത്തി വുത്താ. വത്തന്തി വദന്തീതി ഇമിനാ ആപത്തി നത്ഥീതി ദസ്സേതി.

ഇതി വിനയസങ്ഗഹസംവണ്ണനാഭൂതേ വിനയാലങ്കാരേ

മച്ഛമംസവിനിച്ഛയകഥാലങ്കാരോ നാമ

ഛട്ഠോ പരിച്ഛേദോ.