൧൦. ഭണ്ഡപടിസാമനവിനിച്ഛയകഥാ

൫൩. ഏവം ചീവരവിപ്പവാസവിനിച്ഛയം കഥേത്വാ ഇദാനി ഭണ്ഡപടിസാമനവിനിച്ഛയം കഥേതും ‘‘ഭണ്ഡസ്സ പടിസാമന’’ന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ ഭഡിതബ്ബം ഭാജേതബ്ബന്തി ഭണ്ഡം, ഭഡിതബ്ബം ഇച്ഛിതബ്ബന്തി വാ ഭണ്ഡം, ഭണ്ഡന്തി പരിഭണ്ഡന്തി സത്താ ഏതേനാതി വാ ഭണ്ഡം, മൂലധനം, പരിക്ഖാരോ വാ. വുത്തഞ്ഹി അഭിധാനപ്പദീപികായം –

‘‘ഭാജനാദിപരിക്ഖാരേ, ഭണ്ഡം മൂലധനേപി ചാ’’തി.

തസ്സ ഭണ്ഡസ്സ, പടിസാമിയതേ പടിസാമനം, രക്ഖണം ഗോപനന്തി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘പരേസം ഭണ്ഡസ്സ ഗോപന’’ന്തി. മാതു കണ്ണപിളന്ധനം താലപണ്ണമ്പീതി പി-സദ്ദോ സമ്ഭാവനത്ഥോ. തേന പഗേവ അഞ്ഞാതകാനം സന്തകന്തി ദസ്സേതി. ഗിഹിസന്തകന്തി ഇമിനാ പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനം സന്തകം പടിസാമേതും വട്ടതീതി ദീപേതി. ഭണ്ഡാഗാരികസീസേനാതി ഏതേന വിസ്സാസഗ്ഗാഹാദിനാ ഗഹേത്വാ പടിസാമേന്തസ്സ അനാപത്തീതി ദസ്സേതി. തേന വക്ഖതി ‘‘അത്തനോ അത്ഥായ ഗഹേത്വാ പടിസാമേതബ്ബ’’ന്തി. ഛന്ദേനപി ഭയേനപീതി വഡ്ഢകീആദീസു ഛന്ദേന, രാജവല്ലഭാദീസു ഭയേന ബലക്കാരേന പാതേത്വാ ഗതേസു ച പടിസാമേതും വട്ടതീതി യോജേതബ്ബം.

സങ്ഗോപനത്ഥായ അത്തനോ ഹത്ഥേ നിക്ഖിത്തസ്സ ഭണ്ഡസ്സ ഗുത്തട്ഠാനേ പടിസാമനപയോഗം വിനാ ‘‘നാഹം ഗണ്ഹാമീ’’തിആദിനാ അഞ്ഞസ്മിം പയോഗേ അകതേ രജ്ജസങ്ഖോഭാദികാലേ ‘‘ന ദാനി തസ്സ ദസ്സാമി, ന മയ്ഹം ദാനി ദസ്സതീ’’തി ഉഭോഹിപി സകസകട്ഠാനേ നിസീദിത്വാ ധുരനിക്ഖേപേ കതേപി അവഹാരോ നത്ഥി. കേചി പനേത്ഥ ‘‘പാരാജികമേവ പടിസാമനപയോഗസ്സ കതത്താ’’തി വദന്തി, തം തേസം മതിമത്തം, ന സാരതോ പച്ചേതബ്ബം. പടിസാമനകാലേ ഹിസ്സ ഥേയ്യചിത്തം നത്ഥി, ‘‘ന ദാനി തസ്സ ദസ്സാമീ’’തി ഥേയ്യചിത്തുപ്പത്തിക്ഖണേ ച സാമിനോ ധുരനിക്ഖേപചിത്തപ്പവത്തിയാ ഹേതുഭൂതോ കായവചീപയോഗോ നത്ഥി, യേന സോ ആപത്തിം ആപജ്ജേയ്യ. ന ഹി അകിരിയസമുട്ഠാനാ അയം ആപത്തീതി. ദാനേ സഉസ്സാഹോ, രക്ഖതി താവാതി അവഹാരം സന്ധായ അവുത്തത്താ ‘‘നാഹം ഗണ്ഹാമീ’’തിആദിനാ മുസാവാദകരണേ പാചിത്തിയമേവ ഹോതി, ന ദുക്കടം ഥേയ്യചിത്താഭാവേന സഹപയോഗസ്സപി അഭാവതോതി ഗഹേതബ്ബം.

യദിപി മുഖേന ദസ്സാമീതി വദതി…പേ… പാരാജികന്തി ഏത്ഥ കതരപയോഗേന ആപത്തി, ന താവ പഠമേന ഭണ്ഡപടിസാമനപയോഗേന തദാ ഥേയ്യചിത്തഭാവാ, നാപി ‘‘ദസ്സാമീ’’തി കഥനപയോഗേന തദാ ഥേയ്യചിത്തേ വിജ്ജമാനേപി പയോഗസ്സ കപ്പിയത്താതി? വുച്ചതേ – സാമിനാ ‘‘ദേഹീ’’തി ബഹുസോ യാചിയമാനോപി അദത്വാ യേന പയോഗേന അത്തനോ അദാതുകാമതം സാമികസ്സ ഞാപേസി, യേന ച സോ അദാതുകാമോ അയം വിക്ഖിപതീതി ഞത്വാ ധുരം നിക്ഖിപതി, തേനേവ പയോഗേനസ്സ ആപത്തി. ന ഹേത്ഥ ഉപനിക്ഖിത്തഭണ്ഡേ പരിയായേന മുത്തി അത്ഥി. അദാതുകാമതായ ഹി ‘‘കദാ തേ ദിന്നം, കത്ഥ തേ ദിന്ന’’ന്തിആദിപരിയായവചനേനപി സാമികസ്സ ധുരേനിക്ഖിപാപിതേ ആപത്തിയേവ. തേനേവ അട്ഠകഥായം വുത്തം ‘‘കിം തുമ്ഹേ ഭണഥ…പേ… ഉഭിന്നം ധുരനിക്ഖേപേന ഭിക്ഖുനോ പാരാജിക’’ന്തി. പരസന്തകസ്സ പരേഹി ഗണ്ഹാപനേ ഏവ ഹി പരിയായതോ മുത്തി, ന സബ്ബത്ഥാതി ഗഹേതബ്ബം. അത്തനോ ഹത്ഥേ നിക്ഖിത്തത്താതി ഏത്ഥ അത്തനോ ഹത്ഥേ സാമിനാ ദിന്നതായ ഭണ്ഡാഗാരികട്ഠാനേ ഠിതത്താ ച ഠാനാചാവനേപി നത്ഥി അവഹാരോ, ഥേയ്യചിത്തേന പന ഗഹണേ ദുക്കടതോ ന മുച്ചതീതി വേദിതബ്ബം. ഏസേവ നയോതി അവഹാരോ നത്ഥി, ഭണ്ഡദേയ്യം പന ഹോതീതി അധിപ്പായോ.

൫൪. പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനന്തി ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനീസിക്ഖമാനസാമണേരസാമണേരീനം. ഏതേന ന കേവലം ഗിഹീനം ഏവ, അഥ ഖോ താപസപരിബ്ബാജകാദീനമ്പി സന്തകം പടിസാമേതും ന വട്ടതീതി ദസ്സേതി. നട്ഠേപി ഗീവാ ന ഹോതി, കസ്മാ? അസമ്പടിച്ഛാപിതത്താതി അത്ഥോ. ദുതിയേ ഏസേവ നയോതി ഗീവാ ന ഹോതി, കസ്മാ? അജാനിതത്താ. തതിയേ ച ഏസേവ നയോതി ഗീവാ ന ഹോതി, കസ്മാ? പടിക്ഖിപിതത്താ. ഏത്ഥ ച കായേന വാ വാചായ വാ ചിത്തേന വാ പടിക്ഖിത്തോപി പടിക്ഖിത്തോയേവ നാമ ഹോതി.

തസ്സേവ ഗീവാ ഹോതി, ന സേസഭിക്ഖൂനം, കസ്മാ? തസ്സേവ ഭണ്ഡാഗാരികസ്സ ഭണ്ഡാഗാരേ ഇസ്സരഭാവതോ. ഭണ്ഡാഗാരികസ്സ ഗീവാ ന ഹോതി അലസജാതികസ്സേവ പമാദേന ഹരിതത്താ. ദുതിയേ ഭണ്ഡാഗാരികസ്സ ഗീവാ ന ഹോതി തസ്സ അനാരോചിതത്താ. നട്ഠേ തസ്സ ഗീവാ തേന ഠപിതത്താ. തസ്സേവ ഗീവാ, ന അഞ്ഞേസം തേന ഭണ്ഡാഗാരികേന സമ്പടിച്ഛിതത്താ ഠപിതത്താ ച. നത്ഥി ഗീവാ തേന പടിക്ഖിപിതത്താ. നട്ഠം സുനട്ഠമേവ ഭണ്ഡാഗാരികസ്സ അസമ്പടിച്ഛാപനതോ. നട്ഠേ ഗീവാ തേന ഠപിതത്താ. സബ്ബം തസ്സ ഗീവാ തസ്സ ഭണ്ഡാഗാരികസ്സ പമാദേന ഹരണതോ. തത്ഥേവ ഉപചാരേ വിജ്ജമാനേതി ഭണ്ഡാഗാരികസ്സ സമീപേയേവ ഉച്ചാരപസ്സാവട്ഠാനേ വിജ്ജമാനേ.

൫൫. മയി ച മതേ സങ്ഘസ്സ ച സേനാസനേ വിനട്ഠേതി ഏത്ഥ കേവലം സങ്ഘസ്സ സേനാസനം മാ വിനസ്സീതി ഇമിനാ അധിപ്പായേന വിവരിതുമ്പി വട്ടതിയേവാതി വദന്തി. ‘‘തം മാരേസ്സാമീ’’തി ഏത്തകേ വുത്തേപി വിവരിതും വട്ടതി ‘‘ഗിലാനപക്ഖേ ഠിതത്താ അവിസയോ’’തി വുത്തത്താ. മരണതോ ഹി പരം ഗേലഞ്ഞം അവിസയത്തഞ്ച നത്ഥി. ‘‘ദ്വാരം ഛിന്ദിത്വാ ഹരിസ്സാമാ’’തി ഏത്തകേ വുത്തേപി വിവരിതും വട്ടതിയേവ. സഹായേഹി ഭവിതബ്ബന്തി തേഹിപി ഭിക്ഖാചാരാദീഹി പരിയേസിത്വാ അത്തനോ സന്തകമ്പി കിഞ്ചി കിഞ്ചി ദാതബ്ബന്തി വുത്തം ഹോതി. അയഞ്ഹി സാമീചീതി ഭണ്ഡാഗാരേ വസന്താനം ഇദം വത്തം. ലോലമഹാഥേരോതി മന്ദോ മോമൂഹോ ആകിണ്ണവിഹാരീ സദാ കീളാപസുതോ വാ മഹാഥേരോ.

൫൬. ഇതരേഹീതി തസ്മിംയേവ ഗബ്ഭേ വസന്തേഹി ഭിക്ഖൂഹി. വിഹാരരക്ഖണവാരേ നിയുത്തോ വിഹാരവാരികോ, വുഡ്ഢപടിപാടിയാ അത്തനോ വാരേ വിഹാരരക്ഖണകോ. നിവാപന്തി ഭത്തവേതനം. ചോരാനം പടിപഥം ഗതേസൂതി ചോരാനം ആഗമനം ഞത്വാ ‘‘പഠമതരംയേവ ഗന്ത്വാ സദ്ദം കരിസ്സാമാ’’തി ചോരാനം അഭിമുഖം ഗതേസു. ‘‘ചോരേഹി ഹടഭണ്ഡം ആഹരിസ്സാമാ’’തി തേസം അനുപഥം ഗതേസുപി ഏസേവ നയോ. നിബദ്ധം കത്വാതി ‘‘അസുകകുലേ യാഗുഭത്തം വിഹാരവാരികാനംയേവാ’’തി ഏവം നിയമനം കത്വാ. ദ്വേ തിസ്സോ യാഗുസലാകാ ച ചത്താരി പഞ്ച സലാകഭത്താനി ച ലഭമാനോവാതി ഇദം നിദസ്സനമത്തം, തതോ ഊനം വാ ഹോതു അധികം വാ, അത്തനോ ച വേയ്യാവച്ചകരസ്സ ച യാപനമത്തം ലഭനമേവ പമാണന്തി ഗഹേതബ്ബം. നിസ്സിതകേ ജഗ്ഗാപേന്തീതി അത്തനോ അത്തനോ നിസ്സിതകേ ഭിക്ഖാചരിയായ പോസേന്താ നിസ്സിതകേഹി വിഹാരം ജഗ്ഗാപേന്തി. അസഹായസ്സാതി സഹായരഹിതസ്സ. ‘‘അസഹായസ്സ അദുതിയസ്സാ’’തി പാഠോ യുത്തോ. പച്ഛിമം പുരിമസ്സേവ വേവചനം. അസഹായസ്സ വാ അത്തദുതിയസ്സ വാതി ഇമസ്മിം പന പാഠേ ഏകേന ആനീതം ദ്വിന്നം നപ്പഹോതീതി അത്തദുതിയസ്സപി വാരോ നിവാരിതോതി വദന്തി, തം ‘‘യസ്സ സഭാഗോ ഭിക്ഖു ഭത്തം ആനേത്വാ ദാതാ നത്ഥീ’’തി ഇമിനാ ന സമേതി, വീമംസിതബ്ബം. വിമതിവിനോദനിയം (വി. വി. ടീ. ൧.൧൧൨) പന ‘‘അത്തദുതിയസ്സാതി അപ്പിച്ഛസ്സ. അത്താസരീരമേവ ദുതിയോ, ന അഞ്ഞോതി ഹി അത്തദുതിയോ, തദുഭയസ്സപി അത്ഥസ്സ വിഭാവനം ‘യസ്സാ’തിആദി. ഏതേന സബ്ബേന ഏകേകസ്സ വാരോ ന പാപേതബ്ബോതി ദസ്സേതീ’’തി വുത്തം.

പാകവത്തത്ഥായാതി നിച്ചം പചിതബ്ബയാഗുഭത്തസങ്ഖാതവത്തത്ഥായ. ഠപേന്തീതി ദായകാ ഠപേന്തി. തം ഗഹേത്വാതി തം ആരാമികാദീഹി ദീയമാനം ഭാഗം ഗഹേത്വാ. ഉപജീവന്തേന ഠാതബ്ബന്തി അബ്ഭോകാസികരുക്ഖമൂലികേനപി പാകവത്തം ഉപനിസ്സായ ജീവന്തേന അത്തനോ പത്തചീവരരക്ഖണത്ഥായ വിഹാരവാരേ സമ്പത്തേ ഠാതബ്ബം. ന ഗാഹാപേതബ്ബോതി ഏത്ഥ യസ്സ അബ്ഭോകാസികസ്സപി അത്തനോ അധികപരിക്ഖാരോ ചേ ഠപിതോ അത്ഥി, ചീവരാദിസങ്ഘികഭാഗേപി ആലയോ അത്ഥി, സോപി ഗാഹാപേതബ്ബോ. പരിപുച്ഛന്തി പുച്ഛിതപഞ്ഹവിസ്സജ്ജനം, അട്ഠകഥം വാ. ദിഗുണന്തി അഞ്ഞേഹി ലബ്ഭമാനതോ ദ്വിഗുണം. പക്ഖവാരേനാതി അഡ്ഢമാസവാരേന.

ഇതി വിനയസങ്ഗഹസംവണ്ണനാഭൂതേ വിനയാലങ്കാരേ

ഭണ്ഡപടിസാമനവിനിച്ഛയകഥാലങ്കാരോ നാമ

ദസമോ പരിച്ഛേദോ.