൭. സേഖിയകണ്ഡം
൧. പരിമണ്ഡലവഗ്ഗവണ്ണനാ
൫൭൬. സേഖിയേസു യസ്മാ വത്തക്ഖന്ധകേ (ചൂളവ. ൩൫൬ ആദയോ) വുത്തവത്താനിപി സിക്ഖിതബ്ബത്താ സേഖിയാനേവ, തസ്മാ പാരാജികാദീസു വിയേത്ഥ പാളിയം പരിച്ഛേദോ ന കതോ. ചാരിത്തനയദസ്സനത്ഥഞ്ച ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു ഓലമ്ബേന്തോ നിവാസേയ്യ, ദുക്കട’’ന്തി അവത്വാ ‘‘സിക്ഖാ കരണീയാ’’തി സബ്ബത്ഥ പാളി ആരോപിതാ. പദഭാജനേ പന ‘‘ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി വുത്തത്താ സബ്ബത്ഥ അനാദരിയകരണേ ദുക്കടം വേദിതബ്ബം.
അട്ഠങ്ഗുലമത്തന്തി മത്ത-സദ്ദേന തതോ കിഞ്ചി അധികം, ഊനമ്പി സങ്ഗണ്ഹാതി. തേനേവ നിസിന്നസ്സ ചതുരങ്ഗുലമത്തമ്പി വുത്തം. ന ഹി നിസിന്നസ്സ ചതുരങ്ഗുലപ്പമാണം, ഠിതസ്സ അട്ഠങ്ഗുലമേവാതി സക്കാ നിയമേതും ഊനാധികത്തസമ്ഭവതോ. തസ്മാ യഥാ സാരുപ്പം ഹോതി ഏവം അട്ഠങ്ഗുലാനുസാരേന നിവാസനഞ്ഞേവ അധിപ്പേതന്തി ഗഹേതബ്ബം. തേനേവ വക്ഖതി ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു സുക്ഖജങ്ഘോ വാ’’തിആദി. കുരുന്ദിയം ‘‘അജാനന്തസ്സ അനാപത്തീ’’തി ആദരം കത്വാ ഉഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സാപി അജാനനം സന്ധായ വുത്തം. തേനാപി നിരന്തരം നിവാസനപാരുപനവത്തം സിക്ഖിതബ്ബം, അസിക്ഖിതോ അനാദരിയമേവ. പരിമണ്ഡലഗ്ഗഹണേന ഉക്ഖിപിത്വാ നിവാസനമ്പി പടിക്ഖിത്തന്തി ആഹ ‘‘ഉക്ഖിപിത്വാ വാ ഓതാരേത്വാ വാ’’തി.
സചിത്തകന്തി വത്ഥുവിജാനനചിത്തേന സചിത്തകം. സാരത്ഥദീപനിയം പന ഉപതിസ്സത്ഥേരവാദനയേന ലോകവജ്ജത്തം ഗഹേത്വാ ‘‘വത്ഥുവിജാനനചിത്തേന, പണ്ണത്തിവിജാനനചിത്തേന ച സചിത്തക’’ന്തി (സാരത്ഥ. ടീ. സേഖിയകണ്ഡ ൩.൫൭൬) വുത്തം. തത്ഥ ച വത്ഥുവിജാനനം വിസും ന വത്തബ്ബം. പണ്ണത്തിവിജാനനേന തസ്സാപി അന്തോഗധഭാവതോ ഇദം വത്ഥും ഏവം വീതിക്കമന്തസ്സ ആപത്തീതി വിജാനന്തോ ഹി പണ്ണത്തിം വിജാനാതീതി വുച്ചതി. ഉപതിസ്സത്ഥേരവാദേ ചേത്ഥ പണ്ണത്തിം അജാനിത്വാ അപരിമണ്ഡലനിവാസനാദിവത്ഥുമേവ ജാനന്തസ്സ പണ്ണത്തിവീതിക്കമാനാദരിയാഭാവാ സബ്ബസേഖിയേസു അനാപത്തി ഏവ അഭിമതാ, തഞ്ച ന യുത്തം കോസമ്ബക്ഖന്ധകേ (മഹാവ. ൪൫൧ ആദയോ) വച്ചകുടിയം ഉദകാവസേസം ഠപേന്തസ്സ പണ്ണത്തിവിജാനനാഭാവേപി ആപത്തിയാ വുത്തത്താ. വുത്തഞ്ഹി തത്ഥ ‘‘തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ആപത്തിം ആപന്നോ ഹോതി …പേ… സോ അപരേന സമയേന തസ്സാ ആപത്തിയാ അനാപത്തിദിട്ഠി ഹോതീ’’തിആദി (മഹാവ. ൪൫൧). അട്ഠകഥായഞ്ചസ്സ ‘‘ത്വം ഏത്ഥ ആപത്തിഭാവം ന ജാനാസീതി, ആമ ന ജാനാമീതി. ഹോതു ആവുസോ, ഏത്ഥ ആപത്തീതി, സചേ ഹോതി, ദേസേസ്സാമീതി. സചേ പന തേ, ആവുസോ, അസഞ്ചിച്ച അസതിയാ കതം, നത്ഥി ആപത്തീതി. സോ തസ്സാ ആപത്തിയാ അനാപത്തിദിട്ഠി അഹോസീ’’തി (മഹാവ. അട്ഠ. ൪൫൧) വുത്തം, തഥാ ‘‘അധമ്മവാദീതി ഉക്ഖിത്താനുവത്തകേസു അഞ്ഞതരോ’’തി (മഹാവ. അട്ഠ. ൪൫൭-൪൫൮) ച വുത്തം. ഖന്ധകവത്താനഞ്ഹി സേഖിയത്താ തത്ഥ വുത്തോ നയോ ഇമേസം, ഇധ വുത്തോ ച തേസം സാധാരണോവ ഹോതീതി. തേനേവ ‘‘അസഞ്ചിച്ച അസതിയാ കതം, നത്ഥി ആപത്തീ’’തി ഏവം ഇധ വുത്തോ ആപത്തിനയോ തത്ഥാപി ദസ്സിതോ. തസ്മാ ഫുസ്സദേവത്ഥേരവാദേ ഏവ ഠത്വാ വത്ഥുവിജാനനചിത്തേനേവ സബ്ബസേഖിയാനി സചിത്തകാനി, ന പണ്ണത്തിവിജാനനചിത്തേന. ഭിയ്യോകമ്യതായസൂപബ്യഞ്ജനപടിച്ഛാദനഉജ്ഝാനസഞ്ഞീതി ദ്വേ സിക്ഖാപദാനി ലോകവജ്ജാനി അകുസലചിത്താനി, സേസാനി പണ്ണത്തിവജ്ജാനി, തിചിത്താനി, തിവേദനാനി ചാതി ഗഹണമേവ യുത്തതരം ദിസ്സതി. തേനേവേത്ഥ ‘‘അസഞ്ചിച്ചാതി പുരതോ വാ പച്ഛതോ വാ ഓലമ്ബേത്വാ നിവാസേസ്സാമീതി ഏവം അസഞ്ചിച്ചാ’’തിആദിനാ വത്ഥുഅജാനനവസേനേവ അനാപത്തിവണ്ണനാ കതാ, ന പണ്ണത്തിവിജാനനചിത്തവസേന.
അപിച ‘‘യസ്സ സചിത്തകപക്ഖേ ചിത്തം അകുസലമേവ ഹോതി, തം ലോകവജ്ജ’’ന്തി (കങ്ഖാ. അട്ഠ. പഠമപാരാജികവണ്ണനാ) ഇമിനാ ലക്ഖണവചനേനാപി ചേതം സിജ്ഝതി. വത്ഥുവിജാനനചിത്തവസേനേവ ഹേത്ഥ ‘‘സചിത്തകപക്ഖേ’’തി വുത്തം. ഇതരഥാ പണ്ണത്തിവിജാനനചിത്തവസേന സബ്ബസിക്ഖാപദാനമ്പി സചിത്തകപക്ഖേ ചിത്തസ്സ അകുസലത്തനിയമേന ലോകവജ്ജത്തപ്പസങ്ഗതോ പണ്ണത്തിവജ്ജമേവ ന സിയാ, ഇദഞ്ച വചനം നിരത്ഥകം സിയാ ഇമിനാ വചനേന നിവത്തേതബ്ബസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ അഭാവാ. ന ച സേഖിയേസു വത്ഥുവിജാനനചിത്തേന സചിത്തകപക്ഖേ ചിത്തം പാണാതിപാതാദീസു വിയ അകുസലമേവാതി നിയമോ അത്ഥി, യേനേത്ഥ ലോകവജ്ജതാ പസജ്ജേയ്യ, ‘‘അനാദരിയം പടിച്ചാ’’തി ചേതം പാളിവചനം വത്ഥും ജാനിത്വാ തീഹി ചിത്തേഹി വീതിക്കമമേവ അനാദരിയം കത്വാ വുത്തം, ന പണ്ണത്തിം ജാനിത്വാ അകുസലചിത്തേനേവ വീതിക്കമന്തി ഗഹേതബ്ബം. അഞ്ഞഥാ ഖന്ധകപാളിയാ, അട്ഠകഥായഞ്ച പുബ്ബാപരഞ്ച വിരുജ്ഝനതോതി അമ്ഹാകം ഖന്തി. യഥാ വാ ന വിരുജ്ഝതി, തഥാ ഏത്ഥ അധിപ്പായോ ഗവേസിതബ്ബോ. അനാദരിയം, അനാപത്തികാരണാഭാവോ, അപരിമണ്ഡലനിവാസനന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. യഥാ ചേത്ഥ, ഏവം സബ്ബത്ഥ. കേവലം തത്ഥ തത്ഥ വുത്തപടിപക്ഖകരണവസേന തതിയങ്ഗയോജനമേവ വിസേസോ.
൫൭൭. ദുതിയാദീസു ഗിഹിപാരുതന്തി സേതപടപാരുതാദി. വിഹാരേപീതി സങ്ഘസന്നിപാതബുദ്ധുപട്ഠാനാദികാലം സന്ധായ വുത്തം.
൫൭൮. ഗണ്ഠികം പടിമുഞ്ചിത്വാതിആദി പടിച്ഛാദനവിധിദസ്സനം. ഗീവം പടിച്ഛാദേത്വാതിആദിനാ വുത്തത്താ സഞ്ചിച്ച ഗീവം, മണിബന്ധനഞ്ച അപ്പടിച്ഛാദേന്തസ്സ ആപത്തി. ഏത്ഥാപി പരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദസ്സ സാധാരണത്താ ജാണുമണ്ഡലതോ ഹേട്ഠാ ചതുരങ്ഗുലമത്തം ഓതാരേത്വാ അനോലമ്ബേത്വാ പരിമണ്ഡലമേവ പാരുപിതബ്ബം.
൫൭൯. വിവരിത്വാ നിസീദതോതി വിഹാരേ വിയ ഏകംസപാരുപനം സന്ധായ വുത്തം. ‘‘വാസത്ഥായ ഉപഗതസ്സാ’’തി വുത്തത്താ വാസാധിപ്പായം വിനാ ധമ്മദേസനപരിത്തഭണനാദിഅത്ഥായ സുചിരമ്പി നിസീദന്തേന സബ്ബം അന്തരഘരവത്തം പൂരേന്തേനേവ നിസീദിതബ്ബം. നിസീദനപടിസംയുത്തേസു ഏവ ച സിക്ഖാപദേസു ‘‘വാസൂപഗതസ്സാ’’തി അനാപത്തിയാ വുത്തത്താ വാസത്ഥായ അന്തരഘരം ഉപഗച്ഛന്തേനാപി സുപ്പടിച്ഛന്നതാദിസബ്ബം അകോപേന്തേനേവ ഗന്തബ്ബം. ‘‘വാസൂപഗതസ്സാ’’തി ഹി വുത്തം, ന പന ഉപഗച്ഛമാനസ്സാതി. കേചി പന ‘‘ഏകേകസ്മിം പഠമം ഗന്ത്വാ വാസപരിഗ്ഗഹേ കതേ തതോ അഞ്ഞേഹി യഥാസുഖം ഗന്തും വട്ടതീ’’തി വദന്തി. അപരേ പന ‘‘ഗേഹസ്സാമികേഹി ‘യാവ തുമ്ഹേ നിവസിസ്സഥ, താവ തുമ്ഹാകം ഇമം ഗേഹം ദേമീ’തി ദിന്നേ അഞ്ഞേഹി അവാസാധിപ്പായേഹി അന്തരാരാമേ വിയ യഥാസുഖം ഗന്തും, നിസീദിതുഞ്ച വട്ടതീ’’തി വദന്തി, തം സബ്ബം ന ഗഹേതബ്ബം തഥാവചനാഭാവാ, ദാനലക്ഖണാഭാവാ, താവത്തകേന വിഹാരസങ്ഖ്യാനുപഗമനതോ ച. ‘‘യാവ നിസീദിസ്സഥ, താവ തുമ്ഹാകം ഇമം ഗേഹം ദേമീ’’തി ദേന്തോപി ഹി താവകാലികമേവ ദേതി വത്ഥുപരിച്ചാഗലക്ഖണത്താ ദാനസ്സ.
൫൮൨. ചതുഹത്ഥപ്പമാണന്തി വഡ്ഢകീഹത്ഥം സന്ധായ വുത്തന്തി വദന്തി.
൫൮൪. ഉക്ഖിത്തചീവരോ ഹുത്വാതി കടിതോ ഉദ്ധം കായബന്ധനാദിദസ്സനവസേനേവുക്ഖിപനം സന്ധായ വുത്തം പിണ്ഡായ ചരതോ പത്തഗ്ഗഹണാദിമത്തസ്സ അനുഞ്ഞാതത്താ. തേനേവ ‘‘നിസിന്നകാലേ പന ധമകരണ’’ന്തിആദി വുത്തം. നിസിന്നകാലേ ഹി ഖന്ധേ ലഗ്ഗപത്തത്ഥവികാദിതോ ധമകരണം നീഹരന്തസ്സ കടിതോ ഉദ്ധമ്പി ദിസ്സതി, തഥാ അദസ്സേത്വാ നീഹരിതബ്ബന്തി അധിപ്പായോ. ആസനേ നിസീദന്തസ്സാപി ച പാരുപിതചീവരം കിഞ്ചി ഉക്ഖിപിത്വാ സങ്ഘാടിം ജങ്ഘപിണ്ഡേഹി അനുക്ഖിപിത്വാവ നിസീദിതബ്ബം. ഇമസ്മിഞ്ഞേവ പന സിക്ഖാപദേ ‘‘വാസൂപഗതസ്സാ’’തി വുത്തത്താ നിസീദനപടിസംയുത്തേസു ഛട്ഠഅട്ഠമേസു അവുത്തത്താ വാസൂപഗതേനാപി സുസംവുതേന ഓക്ഖിത്തചക്ഖുനാവ നിസീദിതബ്ബം. തേനേവ മാതികാട്ഠകഥായമ്പി തേസം വിസേസം അവത്വാ ഇധേവ ‘‘വാസൂപഗതസ്സ പന അനാപത്തീ’’തി (കങ്ഖാ. അട്ഠ. ഉക്ഖിത്തകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) വുത്താ.
പരിമണ്ഡലവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൨. ഉജ്ജഗ്ഘികവഗ്ഗവണ്ണനാ
൫൮൬. ദുതിയവഗ്ഗാദിഉജ്ജഗ്ഘികഅപ്പസദ്ദേസു നിസീദനപടിസംയുത്തേസുപി വാസൂപഗതസ്സ അനാപത്തി ന വുത്താ, കായപ്പചാലകാദീസു ഏവ പന വുത്താ. പാളിപോത്ഥകേസു പനേതം കേസുചി പേയ്യാലേന ബ്യാമോഹിതത്താ ന സുട്ഠു വിഞ്ഞായതി. യത്ഥ ച അന്തരഘരേ ധമ്മം വാ ദേസേന്തസ്സ, പാതിമോക്ഖം വാ ഉദ്ദിസന്തസ്സ മഹാസദ്ദേന യാവപരിസസാവനേപി അനാപത്തി ഏവാതി ദട്ഠബ്ബം തഥാ ആനന്ദത്ഥേരമഹിന്ദത്ഥേരാദീഹി ആചരിതത്താ.
ഉജ്ജഗ്ഘികവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൩. ഖമ്ഭകതവഗ്ഗവണ്ണനാ
൬൦൩. പത്തേ ഗഹണസഞ്ഞാ അസ്സ അത്ഥീതി പത്തസഞ്ഞീതി ഇമമത്ഥം ദസ്സേതും ‘‘പത്തേ സഞ്ഞം കത്വാ’’തി വുത്തം.
൬൦൪. ഓലോണീതി ഏകാ ബ്യഞ്ജനവികതി. കഞ്ജികതക്കാദിരസോതി കേചി. മംസരസാദീനീതി ആദി-സദ്ദേന അവസേസാ സബ്ബാപി ബ്യഞ്ജനവികതി സങ്ഗഹിതാ.
൬൦൫. സമഭരിതന്തി രചിതം. ഹേട്ഠാ ഓരോഹതീതി സമന്താ ഓകാസസമ്ഭവതോ ഹത്ഥേന സമം കരിയമാനം ഹേട്ഠാ ഭസ്സതി. പത്തമത്ഥകേ ഠപിതാനി പൂവാനി ഏവ വടംസകാകാരേന ഠപിതത്താ ‘‘പൂവവടംസക’’ന്തി വുത്താനി. കേചി പന ‘‘പത്തം ഗഹേത്വാ ഥൂപീകതം പിണ്ഡപാതം രചിത്വാ ദിയ്യമാനമേവ ഗണ്ഹതോ ആപത്തി, ഹത്ഥഗതേ ഏവ പന പത്തേ ദിയ്യമാനേ ഥൂപീകതമ്പി ഗഹേതും വട്ടതീ’’തി വദന്തി, തം ന ഗഹേതബ്ബമേവ ‘‘സമതിത്തിക’’ന്തി ഭാവനപുംസകവസേന സാമഞ്ഞതോ വുത്തത്താ.
ഖമ്ഭകതവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൪. സക്കച്ചവഗ്ഗവണ്ണനാ
൬൦൮. ചതുത്ഥവഗ്ഗാദീസു സപദാനന്തി ഏത്ഥ ദാനം വുച്ചതി അവഖണ്ഡനം, അപേതം ദാനതോ അപദാനം, സഹ അപദാനേന സപദാനം, അവഖണ്ഡനവിരഹിതം അനുപടിപാടിയാതി വുത്തം ഹോതി. തേനാഹ ‘‘തത്ഥ തത്ഥ ഓധിം അകത്വാ’’തിആദി.
൬൧൧. വിഞ്ഞത്തിയന്തി സൂപോദനവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദം സന്ധായ വദതി. ‘‘വത്തബ്ബം നത്ഥീ’’തി ഇമിനാ പാളിയാവ സബ്ബം വിഞ്ഞായതീതി ദസ്സേതി. തത്ഥ പാളിയം അസഞ്ചിച്ചാതിആദീസു വത്ഥുമത്തം ഞത്വാ ഭുഞ്ജനേന ആപത്തിം ആപജ്ജന്തസ്സേവ പുന പണ്ണത്തിം ഞത്വാ മുഖഗതം ഛഡ്ഡേതുകാമസ്സ യം അരുചിയാ പവിട്ഠം, തം അസഞ്ചിച്ച പവിട്ഠം നാമ, തത്ഥ അനാപത്തി. തദേവ പുന അഞ്ഞവിഹിതതായ വാ അവിഞ്ഞത്തമിദന്തിസഞ്ഞായ വാ ഭുഞ്ജനേ ‘‘അസതിയാ’’തി വുച്ചതി.
൬൧൩. ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി ഇദമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ സയം ഭുഞ്ജനേ ഏവ പഞ്ഞത്തത്താ ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന അനാപത്തിം സന്ധായ വുത്തം. പഞ്ചസഹധമ്മികാനം പന അത്ഥായ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതട്ഠാനേ വിഞ്ഞാപേന്തോ വിഞ്ഞത്തിക്ഖണേ അട്ഠകഥാസു സുത്താനുലോമതോ വുത്തഅകതവിഞ്ഞത്തിദുക്കടതോ ന മുച്ചതി. സഞ്ചിച്ച ഭുഞ്ജനക്ഖണേ സയഞ്ച അഞ്ഞേ ച മിച്ഛാജീവതോ ന മുച്ചന്തീതി ഗഹേതബ്ബം.
൬൧൫. ‘‘കുക്കുടണ്ഡം അതിഖുദ്ദക’’ന്തി ഇദം അസാരുപ്പവസേന വുത്തം, അതിമഹന്തേ ഏവ ആപത്തീതി ദട്ഠബ്ബം. ഭുഞ്ജന്തേന പന ചോരാദിഭയം പടിച്ച മഹന്തമ്പി അപരിമണ്ഡലമ്പി കത്വാ സീഘം ഭുഞ്ജനവസേനേത്ഥ ആപദാ. ഏവമഞ്ഞേസുപി യഥാനുരൂപം ദട്ഠബ്ബം.
സക്കച്ചവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൫. കബളവഗ്ഗവണ്ണനാ
൬൧൭. അനാഹടേ കബളേ മുഖദ്വാരവിവരണേ പന പയോജനാഭാവാ ‘‘ആപദാസൂ’’തി ന വുത്തം. ഏവമഞ്ഞേസുപി ഈദിസേസു.
൬൧൮. സബ്ബം ഹത്ഥന്തി ഹത്ഥേകദേസാ അങ്ഗുലിയോ വുത്താ ‘‘ഹത്ഥമുദ്ദാ’’തിആദീസു വിയ, തസ്മാ ഏകങ്ഗുലിമ്പി മുഖേ പക്ഖിപിതും ന വട്ടതി.
കബളവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൬. സുരുസുരുവഗ്ഗവണ്ണനാ
൬൨൭. പാളിയം സീതീകതോതി സീതപീളിതോ. സിലകബുദ്ധോതി പരിഹാസവചനമേതം. സിലകഞ്ഹി കിഞ്ചി ദിസ്വാ ‘‘ബുദ്ധോ അയ’’ന്തി വോഹരന്തി.
൬൨൮. ‘‘അങ്ഗുലിയോ മുഖേ പവേസേത്വാ ഭുഞ്ജിതും വട്ടതീ’’തി ഇമിനാ സബ്ബം ഹത്ഥം അന്തോമുഖേ പക്ഖിപനസിക്ഖാപദസ്സപി പവിട്ഠങ്ഗുലിനില്ലേഹനേന ഇമസ്സപി സിക്ഖാപദസ്സ അനാപത്തിം ദസ്സേതി. ഏസേവ നയോതി ഘനയാഗുആദീസു പത്തം ഹത്ഥേന, ഓട്ഠഞ്ച ജിവ്ഹായ നില്ലേഹിതും വട്ടതീതി അതിദിസതി. തസ്മാതി യസ്മാ ഘനയാഗുആദിവിരഹിതം നില്ലേഹിതും ന വട്ടതി.
൬൩൪. വിലീവച്ഛത്തന്തി വേണുപേസികാഹി കതം. മണ്ഡലബദ്ധാനീതി ദീഘസലാകാസു തിരിയം വലയാകാരേന സലാകം ഠപേത്വാ സുത്തേഹി ബദ്ധാനി ദീഘഞ്ച തിരിയഞ്ച ഉജുകമേവ സലാകായോ ഠപേത്വാ ദള്ഹബദ്ധാനി ചേവ തിരിയം ഠപേത്വാ ദീഘദണ്ഡകേഹേവ സങ്കോചാരഹം കത്വാ സുത്തേഹേവ തിരിയം ബദ്ധാനി. തത്ഥജാതകദണ്ഡകേന കതന്തി സഹ ദണ്ഡകേന ഛിന്നതാലപണ്ണാദീഹി കതം. ഛത്തപാദുകായാതി യസ്മിം ഛത്തദണ്ഡകോടിം പവേസേത്വാ ഛത്തം ഉജുകം ഠപേത്വാ ഹേട്ഠാ ഛായായ നിസീദന്തി, തിട്ഠന്തി വാ, താദിസേ ഛത്താധാരേ.
൬൩൭. ചാപോതി മജ്ഝേ വങ്കകാജദണ്ഡസദിസാ ധനുവികതി. കോദണ്ഡോതി വിദ്ധദണ്ഡാ ധനുവികതി.
സുരുസുരുവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
൭. പാദുകവഗ്ഗവണ്ണനാ
൬൪൭. സത്തമവഗ്ഗേ രുക്ഖതോ പതിതോതി ഏകം ഓലമ്ബനസാഖം ഗഹേത്വാ പതിതോ. പാളിയാതി അത്തനോ ആചാരപ്പകാസകഗന്ഥസ്സ. ധീരത്ഥൂതി ധീ അത്ഥു, നിന്ദാ ഹോതൂതി അത്ഥോ. വിനിപാതനഹേതുനാതി വിനിപാതനസ്സ ഹേതുഭാവേന. ത്വന്തി ഉപയോഗത്ഥേ പച്ചത്തവചനം, തം ഇച്ചേവ വാ പാഠോ. അസ്മാതി പാസാണോ.
൬൪൯. ന കഥേതബ്ബന്തി ഥേരേന അത്തനോ കങ്ഖാട്ഠാനസ്സ പുച്ഛിതത്താ വുത്തം. ദഹരസ്സ അത്ഥകോസല്ലം ഞാതും പുച്ഛിതേന ഉച്ചാസനേ നിസിന്നസ്സ ആചരിയസ്സ അനുയോഗദാനനയേന വത്തും വട്ടതി.
൬൫൨. ഖേളേന ചേത്ഥ സിങ്ഘാണികാപി സങ്ഗഹിതാതി ഏത്ഥ ഉദകഗണ്ഡുസകം കത്വാ ഉച്ഛുകചവരാദിഞ്ച മുഖേനേവ ഹരിതും ഉദകേസു ഛഡ്ഡേതും വട്ടതീതി ദട്ഠബ്ബം. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവ.
പാദുകവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
സേഖിയവണ്ണനാനയോ നിട്ഠിതോ.
൬൫൫. അധികരണസമഥേസു ച ഇധ വത്തബ്ബം നത്ഥി.
ഇതി സമന്തപാസാദികായ വിനയട്ഠകഥായ വിമതിവിനോദനിയം
ഭിക്ഖുവിഭങ്ഗവണ്ണനാനയോ നിട്ഠിതോ.
നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ