൩. സമുച്ചയക്ഖന്ധകോ

സുക്കവിസ്സട്ഠികഥാവണ്ണനാ

൯൭. സമുച്ചയക്ഖന്ധകേ വേദയാമഹന്തി ജാനാപേമി അഹം, ആരോചേമീതിഅത്ഥോ. അനുഭവാമീതിപിസ്സ അത്ഥം വദന്തി. പുരിമം പന പസംസന്തി ആരോപനവചനത്താ. ആരോചേത്വാ നിക്ഖിപിതബ്ബന്തി ദുക്കടപരിമോചനത്ഥം വുത്തം. കേചി പന ‘‘തദഹേവ പുന വത്തം സമാദിയിത്വാ അരുണം ഉട്ഠാപേതുകാമസ്സ രത്തിച്ഛേദപരിഹാരത്ഥമ്പീ’’തി വദന്തി.

‘‘സഭാഗാ ഭിക്ഖൂ വസന്തീ’’തി വുത്തത്താ വിസഭാഗാനം വസനട്ഠാനേ വത്തം അസമാദിയിത്വാ ബഹി ഏവ കാതുമ്പി വട്ടതീതി ദട്ഠബ്ബം. ‘‘ദ്വേ ലേഡ്ഡുപാതേ അതിക്കമിത്വാ’’തി ഇദം വിഹാരേ ഭിക്ഖൂനം സജ്ഝായാദിസദ്ദസവനൂപചാരവിജഹനത്ഥം വുത്തം. ‘‘മഹാമഗ്ഗതോ ഓക്കമ്മാ’’തി ഇദം മഗ്ഗപടിപന്നാനം ഭിക്ഖൂനം ഉപചാരാതിക്കമനത്ഥം വുത്തം. ഗുമ്ബേന വാതിആദി ദസ്സനൂപചാരവിജഹനത്ഥം.

‘‘സോപി കേനചി കമ്മേന പുരേ അരുണേ ഏവ ഗച്ഛതീ’’തി ഇമിനാ ആരോചനായ കതായ സബ്ബേസുപി ഭിക്ഖൂസു വിഹാരഗതേസു ഊനേ ഗണേ ചരണദോസോ വാ വിപ്പവാസദോസോ വാ ന ഹോതി ആരോചിതത്താ സഹവാസസ്സാതി ദസ്സേതി. തേനാഹ ‘‘അയഞ്ചാ’’ തിആദി. അബ്ഭാനം കാതും ന വട്ടതീതി കതമ്പി അകതമേവ ഹോതീതി അത്ഥോ.

സുക്കവിസ്സട്ഠികഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പടിച്ഛന്നപരിവാസകഥാവണ്ണനാ

൧൦൨. സുദ്ധസ്സാതി സഭാഗസങ്ഘാദിസേസം അനാപന്നസ്സ, തതോ വുട്ഠിതസ്സ വാ. അഞ്ഞസ്മിന്തി സുദ്ധന്തപരിവാസവസേന ആപത്തിവുട്ഠാനതോ അഞ്ഞസ്മിം ആപത്തിവുട്ഠാനേ. പാളിയം ‘‘പടികസ്സിതോ സങ്ഘേന ഉദായി ഭിക്ഖു അന്തരാ ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ…പേ… മൂലായപടികസ്സനാ’’തി ഇദം കരണവസേന വിപരിണാമേത്വാ മൂലായപടികസ്സനായ പടികസ്സിതോതി യോജേതബ്ബം. അഥ വാ ‘‘മൂലായ പടികസ്സനാ ഖമതി സങ്ഘസ്സാ’’തി ഉത്തരപദേന സഹ പച്ചത്തവസേനേവ യോജേതുമ്പി വട്ടതി.

‘‘ഉദായിം ഭിക്ഖും അന്തരാ ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ…പേ… മൂലായ പടികസ്സിത്വാ’’തി ഏത്ഥ അന്തരാ ഏകിസ്സാ ആപത്തിയാ ഹേതുഭൂതായ ഉദായിം ഭിക്ഖും മൂലായ പടികസ്സിത്വാ മൂലദിവസേ ആകഡ്ഢിത്വാ തസ്സാ അന്തരാപത്തിയാ സമോധാനപരിവാസം ദേതൂതി യോജനാ. ആവികാരാപേത്വാ വിസ്സജ്ജേതബ്ബോതി തസ്സ അതേകിച്ഛഭാവം തേനേവ സങ്ഘസ്സ പാകടം കാരേത്വാ ലജ്ജിഗണതോ വിയോജനവസേന വിസ്സജ്ജേതബ്ബോ.

സതം ആപത്തിയോതി കായസംസഗ്ഗാദിവസേന ഏകദിവസേ ആപന്നാ സതം ആപത്തിയോ. ദസസതന്തി സഹസ്സാ ആപത്തിയോ. രത്തിസതം ഛാദയിത്വാനാതി യോജേതബ്ബോ. സബ്ബപരിവാസകമ്മവാചാവസാനേതി ഹേട്ഠാ ദസ്സിതാനം ദ്വിന്നം സുദ്ധന്തപരിവാസാനം, തിണ്ണം സമോധാനപരിവാസാനഞ്ചാതി ഇമേസം സബ്ബേസം പരിവാസാനം കമ്മവാചാപരിയോസാനേ. പുരിമനയേനേവാതി പടിച്ഛന്നപരിവാസേ വുത്തനയേന.

വിഹാരൂപചാരതോപീതി ബഹിഗാമേ ഭിക്ഖൂനം വിഹാരൂപചാരതോപി. ‘‘ദ്വേ ലേഡ്ഡുപാതാ അതിക്കമിതബ്ബാ’’തി ഇദം ഭിക്ഖൂനം സവനൂപചാരാതിക്കമനം വുത്തം. ഗാമസ്സാതി ന വുത്തന്തി ഗാമസ്സ ഉപചാരം മുഞ്ചിതും വട്ടതീതി ന വുത്തം. തേന ഗാമൂപചാരേ ഠിതാപി തത്ഥ ദസ്സനസവനൂപചാരേ അതിക്കമിത്വാ ഠിതാ ഭിക്ഖൂ ച ഭിക്ഖുനിയോ ച തസ്സാ രത്തിച്ഛേദം ന കരോന്തീതി ദീപേതി.

അനിക്ഖിത്തവത്തഭിക്ഖൂനം വുത്തനയേനേവാതി ഉപചാരസീമായ പവിട്ഠാനം വസേന രത്തിച്ഛേദം സന്ധായ വുത്തം. തസ്മിം ഗാമേതി ഭിക്ഖുനീനം നിവാസനഗാമേ. അത്താനം ദസ്സേത്വാതി യഥാ ആരോചേതും സക്കാ, തഥാ ദസ്സേത്വാ. ‘‘സമ്മന്നിത്വാ ദാതബ്ബാ’’തി ഇമിനാ സമ്മതായ സഹവാസേപി രത്തിച്ഛേദോ ന ഹോതീതി ദസ്സേതി.

മൂലായപടികസ്സിതസ്സാതി മൂലായപടികസ്സിതസ്സ പുന പരിവുത്ഥപരിവാസസ്സാതി അത്ഥോ. തിസ്സന്നന്തി മൂലാപത്തിയാ സഹ ദ്വിന്നം അന്തരാപത്തീനഞ്ച.

൧൦൮. സചേ പടിച്ഛന്നാതി നിക്ഖിത്തവത്തേനാപന്നാപത്തിം സന്ധായ വുത്തം. പാളിയം പഞ്ചാഹപ്പടിച്ഛന്നവാരേ അന്തരാപത്തികഥായം ‘‘ഏവഞ്ച പന, ഭിക്ഖവേ, ഛാരത്തം മാനത്തം ദാതബ്ബ’’ന്തി ഇദം മൂലായപടികസ്സനാകമ്മവാചാനന്തരമേവ ദാതും വുത്തം ന ഹോതി. മൂലായപടികസ്സിതസ്സ പന പഞ്ചദിവസാനി പരിവസിത്വാ യാചിതസ്സ മാനത്തചരണകാലേ ആപന്നായ തതിയായ അന്തരാപത്തിയാ അപ്പടിച്ഛന്നായ മാനത്തദാനം സന്ധായ വുത്തം. ഏവഞ്ച ദിന്നമാനത്തസ്സ ഏകേന ഛാരത്തേന പുബ്ബേ ദിന്നമാനത്താഹി തീഹി ആപത്തീഹി സഹ ചതസ്സന്നമ്പി ആപത്തീനം മാനത്തം ചിണ്ണമേവ ഹോതി. ഇമിനാ പന നയേന അബ്ഭാനാരഹകാലേ ആപന്നായ അന്തരാപത്തിയാ, പക്ഖപ്പടിച്ഛന്നവാരേ അന്തരാപത്തീസു ച പടിപജ്ജനം വേദിതബ്ബം. ‘‘ഏകാഹപ്പടിച്ഛന്നാദിവസേന പഞ്ചാ’’തി ഇദം ഏകാഹപ്പടിച്ഛന്നാദീനം ചതുന്നം പച്ചേകപരിവാസദാനമാനത്തദാനഅബ്ഭാനാനി ഏകേകം കത്വാ വുത്തം. ‘‘അന്തരാപത്തിവസേന ചതസ്സോ’’തി ഇദമ്പി മാനത്തദാനഅബ്ഭാനാനി തസ്മിം തസ്മിം മൂലായപടികസ്സനേ ഏകത്തം ആരോപേത്വാ വുത്തം.

പടിച്ഛന്നപരിവാസകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സമോധാനപരിവാസകഥാവണ്ണനാ

൧൨൫. ‘‘യസ്മാ പടിച്ഛന്നാ അന്തരാപത്തീ’’തി ഇദം സമോധാനപരിവാസദാനസ്സ കാരണവചനം, ന പന ചിണ്ണപരിവുത്ഥദിവസാനം മക്ഖിതഭാവസ്സ, അപ്പടിച്ഛന്നായ അന്തരാപത്തിയാ മൂലായപടികസ്സനേ കതേപി തേസം മക്ഖിതഭാവസമ്ഭവതോ. തസ്മാ ‘‘മാനത്തചിണ്ണദിവസാപി പരിവുത്ഥദിവസാപി സബ്ബേ മക്ഖിതാവ ഹോന്തീ’’തി ഇമസ്സാനന്തരം ‘‘സമോധാനപരിവാസോ ചസ്സ ദാതബ്ബോ’’തി ഏവമേത്ഥ യോജനാ കാതബ്ബാ. തേനാഹ ‘‘തേനേവാ’’തിആദി.

സമോധാനപരിവാസകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

അഗ്ഘസമോധാനപരിവാസകഥാവണ്ണനാ

൧൩൪. ‘‘ഏകാപത്തിമൂലകഞ്ചാ’’തി ഇമിനാ ‘‘ഏകാ ആപത്തി ഏകാഹപ്പടിച്ഛന്നാ, ഏകാ ആപത്തി ദ്വീഹപ്പടിച്ഛന്നാ’’തിആദിനയം ദസ്സേതി. അപ്പടിച്ഛന്നഭാവം ദസ്സേതുന്തി അജാനനാദിനാ പടിച്ഛന്നായപി ആപത്തിയാ മാനത്താരഹതാവചനേന അപ്പടിച്ഛന്നഭാവം ദസ്സേതും. ‘‘ഏകസ്സ, ആവുസോ, മാസസ്സ ഭിക്ഖു മാനത്താരഹോ’’തി (ചൂളവ. ൧൫൩) ഹി വുത്തം. ഏത്ഥ ഏകസ്സ അജാനനപടിച്ഛന്നമാസസ്സ പരിവാസാരഹോ ന ഹോതി, കേവലം ആപത്തിയാ അപ്പടിച്ഛന്നത്താ മാനത്താരഹോ ഹോതീതി അധിപ്പായോ. പാളിയം മക്ഖധമ്മോതി മദ്ദിതുകാമതാ. സങ്ഘാദിസേസാനം പരിവാസദാനാദിസബ്ബവിനിച്ഛയസ്സ സമുച്ചയത്താ പനേസ സമുച്ചയക്ഖന്ധകോതി വുത്തോതി വേദിതബ്ബോ.

അഗ്ഘസമോധാനപരിവാസകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സമുച്ചയക്ഖന്ധകവണ്ണനാനയോ നിട്ഠിതോ.