൨. ഉദോസിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൭൩. ദുതിയേ അവിപ്പവാസേതി അവിപ്പവാസേ നിപ്ഫാദേതബ്ബേ, വിപ്പവാസദോസാഭാവേ സാധേതബ്ബേ കത്തബ്ബാ സമ്മുതീതി അത്ഥോ.

൪൭൫. പടിസിദ്ധപരിയാപന്നേനാതി വിപ്പവസിതും പടിസിദ്ധേസു തീസു ചീവരേസു അന്തോഗധേന, ഏകേന ച അവയവേ സമുദായോപചാരം ദസ്സേതി.

൪൭൮-൯. ഏത്താവതാതി ‘‘പരിക്ഖിത്തോ’’തി ഇമിനാ. ‘‘സഭായേതി ലിങ്ഗബ്യത്തയേന സഭാ വുത്താ’’തി വത്വാ പുന സയമ്പി ‘‘സഭായേ’’തി ഇമിനാ വോഹരന്തോ സഭാ-സദ്ദസ്സ പരിയായോ സഭായ-സദ്ദോ നപുംസകലിങ്ഗയുത്തോ അത്ഥീതി ദസ്സേതി. ‘‘സഭായന്തി ലിങ്ഗബ്യത്തയേന സഭാ വുത്താ’’തി വാ പാഠോ. ലിങ്ഗബ്യത്തയേന സഭാതി ച ലിങ്ഗന്തരയുത്തോ സഭാസദ്ദപരിയായോ സഭായസദ്ദോതി അത്ഥോ.

സഭായം ഗച്ഛതീതി സഭം ഗച്ഛതി. വസിതബ്ബം നത്ഥീതി ചീവരഹത്ഥപാസേയേവ വസിതബ്ബം നത്ഥീതി അത്ഥോ. തസ്സാതി വീഥിയാ. സഭായസ്സ ച ദ്വാരസ്സ ച ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബന്തി ഏത്ഥ സഭായദ്വാരാനമന്തരേ വീഥി ഗേഹാപി ഗഹിതാ ഏവ ഹോന്തി ആദിപരിയോസാനാനം ഗഹിതത്താ. ഏത്ഥ ച ദ്വാരവീഥിഘരേസു വസന്തേന ഗാമപ്പവേസനസഹസേയ്യാദിദോസം പരിഹരിത്വാ സുപടിച്ഛന്നതാദിയുത്തേനേവ ഭവിതബ്ബം, സഭാ പന യദി സബ്ബേസം വസനത്ഥായ സാലാസദിസാ കതാ, അന്തരാരാമേ വിയ യഥാസുഖം വസിതും വട്ടതീതി വേദിതബ്ബം. പരിക്ഖിത്തതായ ച ഏകൂപചാരതം, അപരിക്ഖിത്തതായ നാനൂപചാരതഞ്ച നിവേസനാദീസുപി അതിദിസന്തോ ആഹ ‘‘ഏതേനേവൂപായേനാ’’തിആദി. നിവേസനാദീനി ബഹിഗാമതോ സന്നിവിട്ഠാനി ഗഹിതാനി അന്തോഗാമേ ഠിതാനം ഗാമഗ്ഗഹണേനേവ ഗഹിതത്താ. സബ്ബത്ഥാതി ഗാമനിഗമനിവേസനാദീസു പന്നരസസു. പരിക്ഖേപാദീതി ആദി-സദ്ദേന അപരിക്ഖേപസ്സേവ ഗഹണം, ന ഏകകുലാദീനമ്പി തേസം ഏകൂപചാരതാനാനൂപചാരതാനിമിത്തതാഭാവാ. ഏത്ഥ ച സത്ഥസ്സ കതിപാഹം കത്ഥചി നിവിട്ഠസ്സേവ പരിക്ഖേപോ ഹോതി, ന ഗച്ഛന്തസ്സ.

൪൮൨-൭. ഗാമതോ ബഹി ഇസ്സരാനം സമുദ്ദതീരാദീസു കതഭണ്ഡസാലാ ഉദോസിതോതി ആഹ ‘‘യാനാദീന’’ന്തിആദി. മുണ്ഡച്ഛദനപാസാദോതി നാതിഉച്ചോ ചന്ദികങ്ഗണയുത്തോ സിഖരകൂടമാലാദിവിരഹിതോ പാസാദോ.

൪൮൯. പരിയാദിയിത്വാതി അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ. നദീപരിഹാരോതി വിസുംഗാമാദീനം വിയ നദീപരിഹാരസ്സ അവുത്തത്താ ചീവരഹത്ഥപാസോ ഏവാതി വദന്തി, അഞ്ഞേ പന ‘‘ഇമിനാ അട്ഠകഥാവചനേന നദീപരിഹാരോപി വിസും സിദ്ധോ, നദിയാ ഹത്ഥപാസോ ന വിജഹിതബ്ബോ’’തി വദന്തി. വിഹാരസീമന്തി അവിപ്പവാസസീമം സന്ധായാഹ. ഏത്ഥ ച വിഹാരസ്സ നാനാകുലസന്തകഭാവേപി അവിപ്പവാസസീമാപരിച്ഛേദബ്ഭന്തരേ സബ്ബത്ഥ ചീവരഅവിപ്പവാസസമ്ഭവതോ തസ്സാ പധാനത്താ തത്ഥ സത്ഥപരിഹാരോ ന ലബ്ഭതീതി ‘‘വിഹാരം ഗന്ത്വാ വസിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. ‘‘സത്ഥസമീപേ’’തി ഇദം യഥാവുത്തം അബ്ഭന്തരപരിച്ഛേദവസേന വുത്തം. പാളിയം നാനാകുലസ്സ സത്ഥോ ഹോതി, സത്ഥേ ചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ ഹത്ഥപാസാ ന വിജഹിതബ്ബന്തി ഏത്ഥ സത്ഥഹത്ഥപാസോ ഗഹിതോ.

൪൯൦. ഏകകുലസ്സ ഖേത്തേതി അപരിക്ഖിത്തം സന്ധായ വദതി.

൪൯൧-൪. വിഹാരോ നാമ ഉപചാരസീമാ. തത്ഥ യസ്മിം വിഹാരേതി തസ്സ അന്തോപരിവേണാദിം സന്ധായ വുത്തം, ഏകകുലാദിസന്തകതാ ചേത്ഥ കാരാപകാനം വസേന. ഛായായ ഫുട്ഠോകാസസ്സാതി ഉജുകം അവക്ഖിത്തലേഡ്ഡുപാതബ്ഭന്തരം സന്ധായ വദതി.

അഗമനപഥേതി തദഹേവ ഗന്ത്വാ നിവത്തേതും ന സക്കുണേയ്യകേ സമുദ്ദമജ്ഝേ യേ ദീപകാ, തേസൂതി യോജനാ. ഇതരസ്മിന്തി പുരത്ഥിമദിസായ ചീവരേ. ‘‘ഉപോസഥകാലേ…പേ… വഡ്ഢതീ’’തി ഇമിനാ ചീവരവിപ്പവാസസത്തബ്ഭന്തരതോ സമാനസംവാസായ സത്തബ്ഭന്തരസീമായ അച്ചന്തവിസദിസതം ദസ്സേതി. തഥാ ഹി ബഹൂസു ഭിക്ഖൂസു ഏകതോ നിസീദിത്വാ സമന്താ സത്തബ്ഭന്തരപരിച്ഛേദേസു യഥാസകം ചീവരം ഠപേത്വാ പരിഹരന്തേസു ഏകേകസ്സ ഭിക്ഖുനോ നിസിന്നോകാസതോ പട്ഠായ പച്ചേകം സത്തബ്ഭന്തരസ്സ പരിച്ഛേദോ അഞ്ഞമഞ്ഞവിസദിസോ അനേകവിധോ ഹോതി, ന ഏകോ പരിസപരിയന്തതോ പട്ഠായ അനിമിതബ്ബത്താ. തേനേവ തത്ഥ പരിസവസേന വുഡ്ഢി, ഹാനി വാ ന ഹോതി, ന ഏവം സത്തബ്ഭന്തരസീമായ. സാ ഹി യോജനികായപി പരിസപരിയന്തതോവ പട്ഠായ സമന്താ സത്തബ്ഭന്തരപഅച്ഛിന്നാ ഏകാവ ഹോതി. തേനേവ സാ പരിസവസേന വഡ്ഢതി, ഹായതി ച, തസ്മാ അഞ്ഞാവ സത്തബ്ഭന്തരസീമാ അഞ്ഞോ സത്തബ്ഭന്തരതോ പരിച്ഛിന്നോ ചീവരവിപ്പവാസപരിഹാരോ അബ്ഭോകാസോതി വേദിതബ്ബം. യഞ്ചേത്ഥ വത്തബ്ബം, തം ഖന്ധകേ സീമാകഥായമേവ (മഹാവ. ൧൪൩) വക്ഖാമ.

൪൯൫. നദിം ഓതരതീതി ഹത്ഥപാസം മുഞ്ചിത്വാ ഓതരതി. ബഹിഗാമേ ഠപേത്വാതി അപാരുപിതബ്ബതായ വുത്തം. വിനയകമ്മം കാതബ്ബന്തി ഉത്തരാസങ്ഗേ ച ബഹിഗാമേ ഠപിതസങ്ഘാടിയഞ്ച പഠമം വിനയകമ്മം കത്വാ പച്ഛാ ഉത്തരാസങ്ഗം നിവാസേത്വാ അന്തരവാസകേ കാതബ്ബം. ഏത്ഥ ച ബഹിഗാമേ ഠപിതസ്സാപി വിനയകമ്മവചനതോ പരമ്മുഖാപി ഠിതം വിസ്സജ്ജിതും, നിസ്സട്ഠം ദാതുഞ്ച വട്ടതീതി വേദിതബ്ബം. ദഹരാനം ഗമനേ സഉസ്സാഹത്താ ‘‘നിസ്സയോ പന ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതീ’’തി വുത്തം. മുഹുത്തം…പേ… പടിപ്പസ്സമ്ഭതീതി സഉസ്സാഹത്തേ ഗമനസ്സ ഉപച്ഛിന്നത്താ വുത്തം. തേസം പന പുരാരുണാവ ഉട്ഠഹിത്വാ സഉസ്സാഹേന ഗച്ഛന്താനം അരുണേ അന്തരാ ഉട്ഠിതേപി ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതി ‘‘യാവ അരുണുഗ്ഗമനാ സയന്തീ’’തി വുത്തത്താ. തേനേവ ‘‘ഗാമം പവിസിത്വാ…പേ… ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതീ’’തി വുത്തം. അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ വചനം അഗ്ഗഹേത്വാതിആദിമ്ഹി സഉസ്സാഹത്താ ഗമനക്ഖണേ പടിപ്പസ്സദ്ധി ന വുത്താ. ധേനുഭയേനാതി തരുണവച്ഛഗാവീനം അഭിധാവിത്വാ സിങ്ഗേന പഹരണഭയേന. നിസ്സയോ ച പടിപ്പസ്സമ്ഭതീതി ഏത്ഥ ധേനുഭയാദീഹി ഠിതാനം യാവ ഭയവൂപസമാ ഠാതബ്ബതോ ‘‘അന്തോഅരുണേയേവ ഗമിസ്സാമീ’’തി നിയമേതും അസക്കുണേയ്യത്താ വുത്തം. യത്ഥ പന ഏവം നിയമേതും സക്കാ, തത്ഥ അന്തരാരുണേ ഉഗ്ഗതേപി നിസ്സയോ ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതി ഭേസജ്ജത്ഥായ ഗാമപ്പവിട്ഠദഹരാനം വിയ. അന്തോസീമായം ഗാമന്തി അവിപ്പവാസസീമാസമ്മുതിതോ പച്ഛാ പതിട്ഠാപിതഗാമം സന്ധായ വദതി ഗാമഞ്ച ഗാമൂപചാരഞ്ച ഠപേത്വാ സമ്മന്നിതബ്ബതോ. പവിട്ഠാനന്തി ആചരിയന്തേവാസികാനം വിസും വിസും ഗതാനം അവിപ്പവാസസീമത്താ നേവ ചീവരാനി നിസ്സഗ്ഗിയാനി ഹോന്തി, സഉസ്സാഹതായ നിസ്സയോ ന പടിപ്പസ്സമ്ഭതി. അന്തരാമഗ്ഗേതി ധമ്മം സുത്വാ ആഗച്ഛന്താനം അന്തരാമഗ്ഗേ.

‘‘ഇധ അപച്ചുദ്ധരണ’’ന്തി ഇമിനാ അധിട്ഠാനവികപ്പനാനി വിയ പച്ചുദ്ധരണമ്പി കായേന വാ വാചായ വാ കത്തബ്ബന്തി ദസ്സേതി. കായവാചാഹി കത്തബ്ബസ്സ അകരണതോതി ഇദം കായവാചാസമുട്ഠാനം വുത്തം. അധിട്ഠിതതിചീവരതാ, അനത്ഥതകഥിനതാ, അലദ്ധസമ്മുതിതാ, രത്തിവിപ്പവാസോതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി.

ഉദോസിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.