൧൩. ഝാനസംയുത്തം

൧. സമാധിമൂലകസമാപത്തിസുത്തവണ്ണനാ

൬൬൨. സമാധികുസലോതി സമാധിസ്മിം കുസലോ. തയിദം സമാധികോസല്ലത്തം സഹ ഝാനങ്ഗയോഗേന ചതുബ്ബിധോ ഝാനസമാധി, തസ്മാ തം തം വിഭാഗം ജാനന്തസ്സ സിദ്ധം ഹോതീതി ആഹ – ‘‘പഠമം ഝാന’’ന്തിആദി. തത്ഥ വിതക്കവിചാരപീതിസുഖേകഗ്ഗതാവസേന പഠമം പഞ്ചങ്ഗികം, പീതിസുഖേകഗ്ഗതാവസേന ദുതിയം തിവങ്ഗികം, സുഖേകഗ്ഗതാവസേന തതിയം ദുവങ്ഗികം, ഉപേക്ഖേകഗ്ഗതാവസേന ചതുത്ഥം ദുവങ്ഗികമേവാതി ഏവം തസ്മിം തസ്മിം ഝാനേ തംതംഅങ്ഗാനം വവത്ഥാനേ കുസലോ. സമാപത്തികുസലോതി സമാപജ്ജനേ കുസലോ. ഹാസേത്വാതി തോസേത്വാ. കല്ലം കത്വാതി സമാധാനസ്സ പടിപക്ഖധമ്മാനം ദൂരീകരണേന സഹകാരീകാരണഞ്ച സമാധാനേന സമാപജ്ജനേ ചിത്തം സമത്ഥം കത്വാ. സേസപദാനീതി സേസാ തയോ കോട്ഠാസാ. തതിയാദീസു നയേസു അകുസലോപി ഝാനത്ഥായ പടിപന്നത്താ ‘‘ഝായീതേവാ’’തി വുത്തോ.

സമാധിമൂലകസമാപത്തിസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨-൫൫. സമാധിമൂലകഠിതിസുത്താദിവണ്ണനാ

൬൬൩-൭൧൬. ദുതിയാദിസുത്തേസു ഠിതികുസലോതി ഏത്ഥ അന്തോഗധഹേതുഅത്ഥോ ഠിതി-സദ്ദോ, തസ്മിഞ്ച പന കുസലോതി അത്ഥോതി ആഹ – ‘‘ഝാനം ഠപേതും അകുസലോ’’തി. സത്തട്ഠഅച്ഛരാമത്തന്തി സത്തട്ഠഅച്ഛരാമത്തം ഖണം ഝാനം ഠപേതും ന സക്കോതി അധിട്ഠാനവസീഭാവസ്സ അനിപ്ഫാദിതത്താ. യഥാപരിച്ഛേദേന കാലേന വുട്ഠാതും ന സക്കോതി വുട്ഠാനവസീഭാവസ്സ അനിപ്ഫാദിതത്താ. കല്ലം ജാതം അസ്സാതി കല്ലിതം, തസ്മിം കല്ലിതേ കല്ലിതഭാവേന കസിണാരമ്മണേസു ‘‘ഇദം നാമ അസുകസ്സാ’’തി വിസയവസേന സമാപജ്ജിതും അസക്കോന്തോ ന സമാധിസ്മിം ആരമ്മണകുസലോ. ന സമാധിസ്മിം ഗോചരകുസലോതി സമാധിസ്മിം നിപ്ഫാദിതബ്ബേ തസ്സ ഗോചരേ കമ്മട്ഠാനസഞ്ഞിതേ പവത്തിട്ഠാനേ ഭിക്ഖാചാരഗോചരേ ച സതിസമ്പജഞ്ഞവിരഹിതോ അകുസലോ. കേചി പന ‘‘കമ്മട്ഠാനഗോചരോ പഠമജ്ഝാനാദികം, ‘ഏവം സമാപജ്ജിതബ്ബം, ഏവം ബഹുലീകാതബ്ബ’ന്തി അജാനന്തോ തത്ഥ അകുസലോ നാമാ’’തി വദന്തി. കമ്മട്ഠാനം അഭിനീഹരിതുന്തി കമ്മട്ഠാനം വിസേസഭാഗിയതായ അഭിനീഹരിതും അകുസലോ. സക്കച്ചകാരീതി ചിത്തീകാരീ. സാതച്ചകാരീതി നിയതകാരീ. സമാധിസ്സ ഉപകാരകധമ്മാതി അപ്പനാകോസല്ലാ. സമാപത്തിആദീഹീതി ആദി-സദ്ദേന സക്കച്ചകാരിപദാദീനംയേവ സങ്ഗഹോ ദട്ഠബ്ബോ ചതുക്കാനം വുത്തത്താ. തേനാഹ ‘‘യോജേത്വാ ചതുക്കാ വുത്താ’’തി. ലോകിയജ്ഝാനവസേനേവ കഥിതം ‘‘സമാധികുസലോ’’തിആദിനാ നയേന ദേസനായ പവത്തത്താ. ന ഹി ലോകുത്തരധമ്മേസു അകോസല്ലം നാമ ലബ്ഭതി. യദി അകോസല്ലം, ന കുസലസദ്ദേന വിസേസിതബ്ബതാ സിയാതി.

സമാധിമൂലകഠിതിസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഝാനസംയുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിട്ഠിതാ ച സാരത്ഥപ്പകാസിനിയാ

സംയുത്തനികായ-അട്ഠകഥായ ഖന്ധവഗ്ഗവണ്ണനാ.