൧. നഖസിഖാസുത്തവണ്ണനാ

൭൪. സുഖുമാതി തരുണാ പരിത്താ കേസഗ്ഗമത്തഭാവതോ. യഥാ കേസാ ദീഘസോ ദ്വങ്ഗുലമത്തായ സബ്ബസ്മിം കാലേ ഏതപ്പമാണാവ, ന തച്ഛിന്ദനം, ഏവം നഖഗ്ഗാപി കേസഗ്ഗമത്താവ, ന തേസം ഛിന്ദനം അവഡ്ഢനതോ. പരതോതി ‘‘സഹസ്സിമം സതസഹസ്സിമ’’ന്തി വുത്തട്ഠാനേ. അഭിസമേത്വാതി പടിവിജ്ഝിത്വാ, തസ്മാ അഭിസമേതാവിനോ പടിവിദ്ധസച്ചസ്സാതി അത്ഥോ. കാമം പുരിമപദം ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ അതീതഭാവം ഉപാദായപി വത്തും യുത്തം. പുരേതരംയേവ പന വുത്തഭാവം ഉപാദായ വുത്തന്തി ദസ്സേതും ‘‘പുരിമം ദുക്ഖക്ഖന്ധ’’ന്തിആദി വുത്തം. പുരിമം നാമ പച്ഛിമം അപേക്ഖിത്വാ. പുരിമപച്ഛിമതാ ഹി തം തം ഉപാദായ വുച്ചതീതി ഇധാധിപ്പേതം പുരിമം നീഹരിത്വാ ദസ്സേതും ‘‘കതമം പനാ’’തിആദി വുത്തം. ‘‘അതീതമ്പി പരിക്ഖീണ’’ന്തി ഇധാധിപ്പേതം പരിക്ഖീണമേവ വിഭാവേതും ‘‘കതമം പന പരിക്ഖീണ’’ന്തിആദി വുത്തം. സോതാപന്നസ്സ ദുക്ഖക്ഖയോ ഇധ ചോദിതോതി തം ദസ്സേതും ‘‘പഠമമഗ്ഗസ്സ അഭാവിതത്താ ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’’തി വത്വാ ഇദാനി തം സരൂപതോ ദസ്സേതും പുന ‘‘കതമ’’ന്തിആദി വുത്തം. സത്തസു അത്തഭാവേസു യം അപായേ ഉപ്പജ്ജേയ്യ അട്ഠമം പടിസന്ധിം ആദിം കത്വാ യത്ഥ കത്ഥചി അപായേസു ചാതി യം ദുക്ഖം ഉപ്പജ്ജേയ്യ, തം സബ്ബം പരിക്ഖീണന്തി ദട്ഠബ്ബം. അസ്സാതി സോതാപന്നസ്സ, യം പരിമാണം, തതോ ഉദ്ധഞ്ച ഉപപാതം അത്ഥീതി അധിപ്പായോ. മഹാ അത്ഥോ ഗുണോ മഹത്ഥോ, സോ ഏതസ്സ അത്ഥീതി മഹത്ഥിയോ ക-കാരസ്സ യ-കാരം കത്വാ. തേനാഹ ‘‘മഹതോ അത്ഥസ്സ നിപ്ഫാദകോ’’തി.

നഖസിഖാസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.