൨. അഭിസമയസംയുത്തം

൧. നഖസിഖാസുത്തവണ്ണനാ

൭൪. സുഖുമാതി തരുണാ പരിത്താ കേസഗ്ഗമത്തഭാവതോ. യഥാ കേസാ ദീഘസോ ദ്വങ്ഗുലമത്തായ സബ്ബസ്മിം കാലേ ഏതപ്പമാണാവ, ന തച്ഛിന്ദനം, ഏവം നഖഗ്ഗാപി കേസഗ്ഗമത്താവ, ന തേസം ഛിന്ദനം അവഡ്ഢനതോ. പരതോതി ‘‘സഹസ്സിമം സതസഹസ്സിമ’’ന്തി വുത്തട്ഠാനേ. അഭിസമേത്വാതി പടിവിജ്ഝിത്വാ, തസ്മാ അഭിസമേതാവിനോ പടിവിദ്ധസച്ചസ്സാതി അത്ഥോ. കാമം പുരിമപദം ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ അതീതഭാവം ഉപാദായപി വത്തും യുത്തം. പുരേതരംയേവ പന വുത്തഭാവം ഉപാദായ വുത്തന്തി ദസ്സേതും ‘‘പുരിമം ദുക്ഖക്ഖന്ധ’’ന്തിആദി വുത്തം. പുരിമം നാമ പച്ഛിമം അപേക്ഖിത്വാ. പുരിമപച്ഛിമതാ ഹി തം തം ഉപാദായ വുച്ചതീതി ഇധാധിപ്പേതം പുരിമം നീഹരിത്വാ ദസ്സേതും ‘‘കതമം പനാ’’തിആദി വുത്തം. ‘‘അതീതമ്പി പരിക്ഖീണ’’ന്തി ഇധാധിപ്പേതം പരിക്ഖീണമേവ വിഭാവേതും ‘‘കതമം പന പരിക്ഖീണ’’ന്തിആദി വുത്തം. സോതാപന്നസ്സ ദുക്ഖക്ഖയോ ഇധ ചോദിതോതി തം ദസ്സേതും ‘‘പഠമമഗ്ഗസ്സ അഭാവിതത്താ ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’’തി വത്വാ ഇദാനി തം സരൂപതോ ദസ്സേതും പുന ‘‘കതമ’’ന്തിആദി വുത്തം. സത്തസു അത്തഭാവേസു യം അപായേ ഉപ്പജ്ജേയ്യ അട്ഠമം പടിസന്ധിം ആദിം കത്വാ യത്ഥ കത്ഥചി അപായേസു ചാതി യം ദുക്ഖം ഉപ്പജ്ജേയ്യ, തം സബ്ബം പരിക്ഖീണന്തി ദട്ഠബ്ബം. അസ്സാതി സോതാപന്നസ്സ, യം പരിമാണം, തതോ ഉദ്ധഞ്ച ഉപപാതം അത്ഥീതി അധിപ്പായോ. മഹാ അത്ഥോ ഗുണോ മഹത്ഥോ, സോ ഏതസ്സ അത്ഥീതി മഹത്ഥിയോ ക-കാരസ്സ യ-കാരം കത്വാ. തേനാഹ ‘‘മഹതോ അത്ഥസ്സ നിപ്ഫാദകോ’’തി.

നഖസിഖാസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. പോക്ഖരണീസുത്തവണ്ണനാ

൭൫. ഉബ്ബേധേനാതി അവവേധേന അധോദിസതായ. തേനാഹ ‘‘ഗമ്ഭീരതായാ’’തി.

പോക്ഖരണീസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. സംഭേജ്ജഉദകസുത്താദിവണ്ണനാ

൭൬-൭൭. സമ്ഭിജ്ജട്ഠാനേതി സമ്ഭിജ്ജസമോധാനഗതട്ഠാനേ. സമേന്തി സമേതാ ഹോന്തി. തേനാഹ ‘‘സമാഗച്ഛന്തീ’’തി. പാളിയം വിഭത്തിലോപേന നിദ്ദേസോതി തമത്ഥം ദസ്സേന്തോ ‘‘തീണി വാ’’തി ആഹ. സമ്ഭിജ്ജതി മിസ്സീഭാവം ഗച്ഛതി ഏത്ഥാതി സമ്ഭേജ്ജം, മിസ്സിതട്ഠാനം. തത്ഥ ഉദകം സമ്ഭേജ്ജഉദകം. തേനാഹ ‘‘സമ്ഭിന്നട്ഠാനേ ഉദക’’ന്തി.

സംഭേജ്ജഉദകസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. പഥവീസുത്താദിവണ്ണനാ

൭൮-൮൪. ചക്കവാളബ്ഭന്തരായാതി ചക്കവാളപബ്ബതസ്സ അന്തോഗധായ.

ഛട്ഠാദീസു വുത്തനയേനേവാതി ഇധ ഛട്ഠസുത്താദീസു പഠമസുത്താദീസു വുത്തനയേനേവാതി അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ വിസേസാഭാവതോ.

പരിയോസാനേതി ഇമസ്സ അഭിസമയസംയുത്തസ്സ ഓസാനട്ഠാനേ. അഞ്ഞതിത്ഥിയസമണബ്രാഹ്മണപരിബ്ബാജകാനന്തി അഞ്ഞതിത്ഥിയാനം. ഗുണാധിഗമോതി ഝാനാഭിഞ്ഞാസഹിതോ ഗുണാധിഗമോ. സതഭാഗമ്പി…പേ… ന ഉപഗച്ഛതി സച്ചപടിവേധസ്സ മഹാനുഭാവത്താ. തേനാഹ ഭഗവാ പച്ചക്ഖസബ്ബധമ്മോ ‘‘ഏവം മഹാധിഗമോ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിസമ്പന്നോ പുഗ്ഗലോ ഏവം മഹാഭിഞ്ഞോ’’തി.

പഥവീസുത്താദിവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സാരത്ഥപ്പകാസിനിയാ സംയുത്തനികായ-അട്ഠകഥായ

അഭിസമയസംയുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.