൪. അരുണവതീസുത്തവണ്ണനാ

൧൮൫. അഭിഭൂ സമ്ഭവോതി തേസം ദ്വിന്നം മഹാഥേരാനം നാമാനി. തേസം വിഭാഗം ദസ്സേതും ‘‘തേസൂ’’തിആദി വുത്തം. ഏതേ ദ്വേ തസ്സ ഭഗവതോ അഗ്ഗസാവകാതി ദസ്സേതി. അവജ്ഝായന്തീതി ഹേട്ഠാ കത്വാ ചിന്തേന്തി. ഖിയ്യന്തി തം ലാമകതോ ചിന്തേതബ്ബതം പാപേന്തി പാപകതം കരോന്തി. വിത്ഥാരയന്താതി തമേവ ലാമകതോ ചിന്തേതബ്ബതം വേപുല്ലം പാപേന്താ. സബ്ബേ പാസണ്ഡാ അത്തനോ അത്തനോ സമയേ സിദ്ധന്തേ സബ്ബേ ദേവമനുസ്സാ അത്തനോ അത്തനോ സമയേ പടിലാഭേ പടിലദ്ധഅത്ഥേ പുരിസകാരം വണ്ണയന്തീതി യോജനാ.

ആരമ്ഭവീരിയന്തി മച്ചുസേനാസങ്ഖാതകിലേസധുനനേ ആരമ്ഭവീരിയം, യാ ‘‘ആരമ്ഭധാതൂ’’തി വുച്ചതി. നിക്കമവീരിയന്തി കോസജ്ജപടിപക്ഖഭൂതം വീരിയം, യാ ‘‘നിക്കമധാതൂ’’തി വുച്ചതി. പയോഗം കരോഥാതി പരം പരം ഠാനം അക്കമനതോ തതോപി ബലവതരം ഭാവനാഭിയോഗം പവത്തേഥാതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘പരക്കമഥാ’’തി. കിലേസസേനാ നാമ രാഗാദികിലേസസമൂഹോ, സോ മരണപച്ചയഭാവതോ ‘‘മച്ചുനോ സേനാ’’തി വുച്ചതി. തഞ്ഹി സന്ധായ വുത്തം ‘‘മഹാസേനേന മച്ചുനാ’’തി (മ. നി. ൩.൨൭൨, ൨൭൫, ൨൭൬). ഖന്ധാനം പഠമാഭിനിബ്ബത്തി ജാതി, തദഞ്ഞം പന തേസം പടിപാടി പവത്തം സംസാരോതി അധിപ്പായേനാഹ ‘‘ജാതിഞ്ച സംസാരഞ്ചാ’’തി. യസ്മാ ‘‘ഏകമ്പി ജാതിം ദ്വേപി ജാതിയോ’’തിആദീസു തസ്മിം തസ്മിം ഭവേ ആദാനനിക്ഖേപപരിച്ഛിന്നഖന്ധപ്പവത്തി ‘‘ജാതീ’’തി വുച്ചതി, സാ ഏവ യാവ പരിനിബ്ബാനാ അപരാപരം പവത്തമാനോ സംസാരോ ‘‘ഇതോ ചിതോ സംസരണ’’ന്തി കത്വാ, തസ്മാ ആഹ ‘‘ജാതിസങ്ഖാതം വാ സംസാര’’ന്തി. പരിച്ഛേദന്തി പരിയോസാനം. ഓഭാസം ഫരീതി സമ്ബന്ധോ. ആലോകട്ഠാനേതി അത്തനാ കതആലോകട്ഠാനേ. ആലോകകിച്ചം നത്ഥീതി അന്ധകാരട്ഠാനേ ആലോകദസ്സനം വിയ ആലോകട്ഠാനേ ആലോകദസ്സനകിച്ചം നത്ഥി. തസ്മാ തേസം സത്താനം ‘‘കിം ആലോകോ അയം, കസ്സ നു ഖോ അയം ആലോകോ’’തി? വിചിനന്താനം ചിന്തേന്താനം. സബ്ബേതി സഹസ്സിലോകധാതുയം സബ്ബേ ദേവമനുസ്സാ. ഓസടായ പരിസായാതി ധമ്മസ്സവനത്ഥം സബ്ബോസടായ പരിചിതപരിച്ഛിന്നായ പരിസായ. സദ്ദം സുണിംസൂതി ന കേവലം സദ്ദമേവ സുണിംസു, അഥ ഖോ അത്ഥോപീതി യഥാധിപ്പേതോ തേസം പകതിസവനുപചാരേ വിയ പാകടോ അഹോസി, തിസഹസ്സിലോകധാതും വിഞ്ഞാപേസീതി.

അരുണവതീസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.