൫. സാനുസുത്തവണ്ണനാ

൨൩൯. യക്ഖേന ഗഹിതോ ഹോതീതി യക്ഖേന അനുപവിട്ഠോ ഹോതി. തസ്സ യക്ഖഗഹണസ്സ കാരണം മൂലതോ പഭുതി വിത്ഥാരതോ ദസ്സേതും ‘‘സോ’’തിആദിമാഹ. തസ്സ അന്തിമഭവികത്താ ആദിതോ പട്ഠായ അധിസീലസിക്ഖായ സക്കച്ചം പൂരണന്തി ദസ്സേതി ‘‘സോ പബ്ബജിതകാലതോ’’തിആദിനാ. പച്ചാഹാരന്തി പടിക്ഖേപം. ഇമസ്മിം സരഭഞ്ഞേതി ഇമസ്മിം മമ ധമ്മഭണനേ. പത്തിന്തി പത്തിദാനം. പിയാ ഹോന്തി, തേനാഹ ഭഗവാ ‘‘ആകങ്ഖേയ്യ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ‘സബ്രഹ്മചാരീനം പിയോ ച അസ്സം മനാപോ ച ഗരു ച ഭാവനീയോ ചാ’തി, സീലേസ്വേവസ്സ പരിപൂരകാരീ’’തി (മ. നി. ൧.൬൫). തഥാ ചാഹ ‘‘തസ്മിം സാമണേരേ’’തിആദി.

വുഡ്ഢിമന്വായാതി യോബ്ബനപ്പത്തിയാ അങ്ഗപച്ചങ്ഗാനം പരിവുഡ്ഢിമാഗമ്മ. കാമസമ്ഭോഗസമത്ഥതാവസേന പരിപക്കിന്ദ്രിയോ. അനുയോജേത്വാവാതി വിസ്സജ്ജേത്വാവ, ഗിഹിഭാവേ വാ അനുയോജേത്വാവ. ‘‘പുബ്ബേ തുയ്ഹം പുത്തോ സീലവാ കല്യാണധമ്മോ ലജ്ജീ കുക്കുച്ചകോ സിക്ഖാകാമോതി സമ്ഭാവിതോ, ഇദാനി തതോ അഞ്ഞഥാ ജാതോ’’തി ഘോസനാവസേന ദേവതാനം അന്തരേ മാഹേവ മേ ലജ്ജം ഉപ്പാദേയ്യ.

പാടിഹാരിയപക്ഖഞ്ചാതി ചാതുദ്ദസീപഞ്ചദസീഅട്ഠമീനം യഥാക്കമം ആദിതോ അന്തതോ ആദിഅന്തതോ ച പവേസനനിക്ഖമനവസേന ഉപോസഥസീലസ്സ പടി പടി അഭിമുഖം പച്ചാവഹിതബ്ബപക്ഖഞ്ച. തേരസിയാപീതി പരം സത്തമീനവമീസുപീതി അത്ഥോ. പവേസഭൂതഞ്ഹി ഉപോസഥസീലസ്സ സത്തമീസു സമാദിന്നം സീലം പടിപദം, നവമീസു നിക്ഖമഭൂതന്തി ആചരിയാ. പോരാണട്ഠകഥായം പന പച്ചുഗ്ഗമനാനുഗമനപരിയായേന വുത്തന്തി ആഹ ‘‘മനുസ്സാ’’തിആദി. അഡ്ഢമാസന്തി സകലകാലപക്ഖം. ഏവഞ്ഹി വസ്സവാസസ്സ അനുഗമനം ഗതം ഹോതി. സുട്ഠു സമാഗതന്തി സുപരിസുദ്ധം സമ്പന്നം കത്വാ അത്തനോ സന്താനം ആഗതം. തം പന അത്തനോ ചിത്തേന സമം പകാരേഹി യുത്തം ഹോതീതി ആഹ ‘‘സമ്പയുത്ത’’ന്തി. അരഹന്താനം അനുകരണേന സേട്ഠചരിയം. ‘‘ന തേ ഹി യക്ഖാ കീളന്തീ’’തി അത്തനോ പുത്തസ്സ കായേ അധിമുച്ചനം അത്തനോ കീളനം വിയ ഹോതീതി കത്വാ ആഹ.

ഉപാസികാ യഥാവുത്തഉപോസഥസീലേന സീലവതീ, സാമണേരോ പന അത്തനോ സാമണേരസീലേന സീലവാ. ഉപ്പതിത്വാതി ആകാസേ ഉപ്പതിത്വാ. മോക്ഖോ നത്ഥി ദുക്ഖാവഹസ്സ കമ്മസ്സ കതൂപചിതത്താ.

ദുവിധേപി കാമേതി വത്ഥുകാമകിലേസകാമേ. കിലേസകാമം പരിച്ചജന്തോ ഏവ ഹി വത്ഥുകാമേ പരിച്ചജതി നാമ. വിബ്ഭമനവസേന ആഗച്ഛതി ഭിക്ഖായ ആഹിണ്ഡനാദിപബ്ബജിതകിച്ചതോ. ഉപ്പബ്ബജിത്വാ വിഗതസീലസ്സ ജീവതോ ആനാപാനമത്തേന ജീവന്തോപി സോ മതകോവ. വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘മരണഞ്ഹേതം, സുനക്ഖത്ത, അരിയസ്സ വിനയേ, യോ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തതീ’’തി (മ. നി. ൩.൪൫).

ഉണ്ഹട്ഠേനാതി സപരിളാഹട്ഠേന. അഭിധാവഥാതി അഭിധാവതീതി ഇമസ്മിം അഭിധാവനകിച്ചേ ഭദ്ദം തേ ഹോതൂതി വത്വാ ഗിഹിഭാവായ അഭിധാവഥ. നീഹരിത്വാതി നിക്ഖാമേത്വാ. ഏകാദസഹി അഗ്ഗീഹി ആദിത്തത്താ മഹാഡാഹസദിസേ. സല്ലക്ഖേത്വാതി ഗിഹിഭാവേ ആദീനവം, പബ്ബജ്ജായ ആനിസംസഞ്ച സല്ലക്ഖേത്വാ. ഹിരോത്തപ്പം പടിലഭിത്വാ ‘‘മമ ഉപ്പബ്ബജിതുകാമതം സബ്രഹ്മചാരിനോ ജാനിസ്സന്തീ’’തി. ചതുന്നം പരിസാനം ചിത്തസങ്ഖോഭവസേന സകലജമ്ബുദീപം ഖോഭേത്വാ.

സാനുസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.