൨. മച്ഛരിസുത്തവണ്ണനാ

൩൨. പമജ്ജനാകാരേന പവത്താ അനുപലദ്ധി പമാദോ. തേന ഏകന്തതോ സതിരഹിതാ ഹോന്തീതി വുത്തം ‘‘സതിവിപ്പവാസലക്ഖണേനാ’’തി. ദിട്ഠിവിചികിച്ഛാദയോ ചേത്ഥ പമാദേനേവ സങ്ഗഹിതാ. ഇദാനി യഥാ മച്ഛരിയനിമിത്തഞ്ച പമാദനിമിത്തഞ്ച ദാനം ന ദീയതി, തം ദസ്സേതും ‘‘ഏകച്ചോ ഹീ’’തിആദി വുത്തം. പരിക്ഖയം ഗമിസ്സതീതി ഭോഗപരിഹാനിം ഗമിസ്സതി. ഖിഡ്ഡാദീതി ആദി-സദ്ദേന മണ്ഡനവിഭൂസനഛണനക്ഖത്തകിച്ചബ്യസനാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. യസദായകന്തി കിത്തിയസസ്സ പരിവാരയസസ്സ ച ദായകം. സിരീദായകന്തി സോഭഗ്ഗദായകം. സമ്പത്തിദായകന്തി കുലഭോഗരൂപഭോഗസമ്പദാഹി സമ്പത്തിദായകം. പുഞ്ഞന്തി വാ ഇധ പുഞ്ഞഫലം ദട്ഠബ്ബം ‘‘ഏവമിദം പുഞ്ഞം പവഡ്ഢതീ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൩.൮൦) വിയ. അത്ഥി ദാനസ്സ ഫലന്തി ഏത്ഥ ദേയ്യധമ്മസ്സ അനവട്ഠിതതം ബഹുലസാധാരണതം, തം പഹായ ഗമനീയതം, തബ്ബിസയായ പീതിയാ സാവജ്ജതം, ദാനധമ്മസ്സ അനഞ്ഞസാധാരണതം അനുഗാമികതം, തബ്ബിസയായ പീതിയാ അനവജ്ജതം, ലോഭാദിപാപധമ്മാനം വിനോദനം, സേസപുഞ്ഞാനം ഉപനിസ്സയഞ്ച ജാനന്തേനാതി വത്തബ്ബം.

തംയേവ ബാലന്തി യോ മച്ഛരീ, തമേവ. അദാനസീലാ ബാലാ. ഏകച്ചോ ധനസ്സ പരിഭോഗപരിക്ഖയഭയേന അത്തനാപി ന പരിഭുഞ്ജതി അതിലോഭസേട്ഠി വിയാതി ആഹ ‘‘ഇധലോകപരലോകേസൂ’’തി.

യസ്മാ ഏകച്ചോ അദാനസീലോ പുരിസോ അദ്ധികേ ദിസ്വാ പസ്സന്തോപി ന പസ്സതി, തേസം കഥം സുണന്തോപി ന സുണോതി, സയം കിഞ്ചി ന കഥേതി, അദാതുകമ്യതാഥമ്ഭേ ബദ്ധോ ഹോതി, തസ്മാ തത്ഥ മതലിങ്ഗാനി ഉപലബ്ഭന്തിയേവാതി ആഹ ‘‘അദാനസീലതായ മരണേന മതേസൂ’’തി. അട്ഠകഥായം പന ദാനമത്തമേവ ഗഹേത്വാ മതേനസ്സ സമതം ദസ്സേതും ‘‘യഥാ ഹീ’’തിആദി വുത്തം. ദാനസീലസ്സ പന അമതലിങ്ഗാനി വുത്തവിപരിയായതോ വേദിതബ്ബാനി. വജന്തി പുഥുത്തേ ഏകവചനം, തസ്മാ വചനവിപല്ലാസേന വുത്തന്തി ആഹ ‘‘സഹ വജന്താ’’തി. ദാനസീലാദിധമ്മോ പുരാതനോ, ന അജ്ജതനോതി സനന്തനോ, സോ ഏതേസു അത്ഥീതി സനന്തനാ, പണ്ഡിതാ, തേസം ധമ്മാതി തേസം വസേനപി ധമ്മോ സനന്തനോതി ആഹ ‘‘സനന്തനാനം വാ പണ്ഡിതാനം ഏസ ധമ്മോ’’തി. അപ്പസ്മിമ്പി ദേയ്യധമ്മേ സതി ഏകേ ദാനം ദദന്തി, ഏകേ ന ദദന്തി മച്ഛരിഭാവാ. സഹസ്സദാനസദിസാതി ഏകാപി ദക്ഖിണാ പരിച്ചാഗചേതനായ ഉളാരഭാവതോ സഹസ്സദാനസദിസാ ഹോതി.

ദുരനുഗമനോതി അസമങ്ഗിനാ അനുഗന്തും ദുക്കരോ. അനനുഗമനഞ്ചസ്സ ധമ്മസ്സ അപൂരണമേവാതി ആഹ ‘‘ദുപ്പൂരോ’’തി. ‘‘ധമ്മം ചരേ’’തി അയം ധമ്മചരിയാ ഗഹട്ഠസ്സ വസേന ആരദ്ധാതി ആഹ ‘‘ദസകുസലകമ്മപഥധമ്മം ചരതീ’’തി. തേനാഹ ‘‘ദാരഞ്ച പോസ’’ന്തി. സമുഞ്ജകന്തി കസ്സകേഹി അത്തനാ കാതബ്ബം കത്വാ വിസട്ഠധഞ്ഞകരണതോ ഖലേ ഉഞ്ഛാചരിയവസേന സമുഞ്ജനിആദിനാ ഛഡ്ഡിതധഞ്ഞസംഹരണം. തേനാഹ ‘‘യോ അപി…പേ… സമുഞ്ജകം ചരതീ’’തി. ഏതേനാതി സതസഹസ്സസഹസ്സയാഗിഗ്ഗഹണേന ദസന്നമ്പി ഭിക്ഖുകോടീനം പിണ്ഡപാതോ ദസ്സിതോ ഹോതി. ‘‘ദിന്നോ’’തി പദം ആനേത്വാ യോജനാ. ദസന്നം വാ കഹാപണകോടീനം പിണ്ഡപാതോതി ദസന്നം കഹാപണകോടീനം വിനിയുഞ്ജനവസേന സമ്പാദിതപിണ്ഡപാതോ. തയിദം സതസഹസ്സം സഹസ്സയാഗീനം ദാനം ഏത്തകം ഹോതീതി കത്വാ വുത്തം. സമുഞ്ജകം ചരന്തോപീതി സമുഞ്ജകം ചരിത്വാപി, സമുഞ്ജകചരണഹേതൂതി അത്ഥോ. സേസപദദ്വയേപി ഏസേവ നയോ. ദാരം പോസേന്തോപി ധമ്മം ചരതി, അപ്പകസ്മിം ദദന്തോപി ധമ്മം ചരതീതി യോജനാ. തഥാവിധസ്സാതി താദിസസ്സ തഥാധമ്മചാരിനോ യാ ധമ്മചരിയാ, തസ്സാ കലമ്പി നഗ്ഘന്തി ഏതേ സഹസ്സയാഗിനോ അത്തനോ സഹസ്സയാഗിതായ. യം തേന ദലിദ്ദേനാതിആദി തസ്സേവത്ഥസ്സ വിവരണം. സബ്ബേസമ്പി തേസന്തി ‘‘സതംസഹസ്സാനം സഹസ്സയാഗിന’’ന്തി വുത്താനം തേസം സബ്ബേസമ്പി. ഇതരേസന്തി ‘‘തഥാവിധസ്സാ’’തി വുത്തപുരിസതോ അഞ്ഞേസം. ദസകോടിസഹസ്സദാനന്തി ദസകോടിസങ്ഖാതം തതോ അനേകസഹസ്സഭേദതായ സഹസ്സദാനം.

‘‘കലം നഗ്ഘതീ’’തി ഇദം തേസം ദാനതോ ഇമസ്സ ദാനസ്സ ഉളാരതരഭാവേന വിപുലതരഭാവേന വിപുലതരഫലതായ വുത്തന്തി ആഹ ‘‘കഥം നു ഖോ ഏതം മഹപ്ഫലതരന്തി ജാനനത്ഥ’’ന്തി. പച്ചയവിസേസേന മഹത്തം ഗതോതി മഹഗ്ഗതോ, ഉളാരോതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘വിപുലസ്സേതം വേവചന’’ന്തി. സമേനാതി ഞായേന, ധമ്മേനാതി അത്ഥോ. വിസമേതി ന സമേ മച്ഛരിയലക്ഖണപ്പത്തേ. ഛേത്വാതി പീളേത്വാ. തം പന പീളനം പോഥനന്തി ദസ്സേന്തോ ‘‘പോഥേത്വാ’’തി ആഹ. അസ്സുമുഖാതി തിന്തഅസ്സുമുഖസമ്മിസ്സാ പരം രോദാപേത്വാ. മഹാദാനന്തി യഥാവുത്തം ബഹുദേയ്യധമ്മസ്സ പരിച്ചജനേന മഹന്തദാനം. ഉപ്പത്തിയാ അപരിസുദ്ധതായാതി അജ്ഝാസയസ്സ ദേയ്യധമ്മഗവേസനായ ച സുദ്ധതായ മലീനത്താ. ഇതരം ധമ്മചരിയായ നിബ്ബത്തിതദാനം. പരിത്തദാനന്തി പരിത്തസ്സ ദേയ്യധമ്മസ്സ വസേന പരിത്തദാനം. അത്തനോ ഉപ്പത്തിയാ പരിസുദ്ധതായാതി അജ്ഝാസയസ്സ ദേയ്യധമ്മഗവേസനായ ച വിസുദ്ധതായ. ഏവന്തിആദിമാഹാതി ‘‘ഏവം സഹസ്സാനം സഹസ്സയാഗിന’’ന്തി അവോച. തത്ഥ സഹസ്സാനന്തി സതംസഹസ്സാനം. ഗാഥാബന്ധസുഖത്ഥം സതഗ്ഗഹണം ന കതം. സേസം വുത്തനയമേവ.

മച്ഛരിസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.