൬. ജാഗരസുത്തവണ്ണനാ

൬. ജാഗരതന്തി അനാദരേ സാമിവചനം. തേനാഹ ‘‘ഇന്ദ്രിയേസു ജാഗരന്തേസൂ’’തി. ‘‘വിസ്സജ്ജനഗാഥായം പനാ’’തി ഇമസ്സ പദസ്സ ‘‘അയമത്ഥോ വേദിതബ്ബോ’’തി ഇമിനാ സമ്ബന്ധോ. പുച്ഛാഗാഥായ പന അത്ഥോ ഇമിനാവ നയേന വിഞ്ഞായതീതി അധിപ്പായോ. പഞ്ച ജാഗരതം സുത്താതി ഏത്ഥ ‘‘സുത്താ’’തി പദം അപേക്ഖിത്വാ പഞ്ചാതി പച്ചത്തവചനം ‘‘ജാഗരത’’ന്തി പദം അപേക്ഖിത്വാ സാമിവസേന പരിണാമേതബ്ബം ‘‘പഞ്ചന്നം ജാഗരത’’ന്തി. തേനാഹ – ‘‘പഞ്ചസു ഇന്ദ്രിയേസു ജാഗരന്തേസൂ’’തി, ജാഗരന്തേസു ബദ്ധാഭാവേന സകിച്ചപ്പസുതതായ സകിച്ചസമത്ഥതായ ചാതി അത്ഥോ. സോത്തംവ സുത്താ പമാദനിദ്ദാഭാവതോ. തമേവ സുത്തഭാവം പുഗ്ഗലാധിട്ഠാനായ കഥായ ദസ്സേതും ‘‘കസ്മാ’’തിആദി വുത്തം. പമജ്ജതി, പമാദോ വാ ഏതസ്സ അത്ഥീതി പമാദോ, തസ്സ ഭാവോ പമാദതാ, തായ, പമത്തഭാവേനാതി അത്ഥോ.

ഏവം ഗാഥായ പഠമസ്സ പാദസ്സ അത്ഥം വത്വാ ദുതിയസ്സ വത്തും ‘‘ഏവം സുത്തേസൂ’’തിആദി വുത്തം. തസ്സത്ഥോ വുത്തനയേന വേദിതബ്ബോ. യസ്മാ അപ്പഹീനസുപനകിരിയാവസേന സനീവരണസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അനുപ്പന്നരാഗരജാദയോ ഉപ്പജ്ജന്തി, ഉപ്പന്നാ പവഡ്ഢന്തി, തസ്മാ വുത്തം ‘‘നീവരണേഹേവ കിലേസരജം ആദിയതീ’’തി. തേനേവാഹ ‘‘പുരിമാ’’തിആദി. പുരിമാനം പച്ഛിമാനം അപരാപരുപ്പത്തിയാ പച്ചയഭാവോ ഹേത്ഥ ആദിയനം. പഞ്ചഹി ഇന്ദ്രിയേഹി പരിസുജ്ഝതീതി മഗ്ഗപരിയാപന്നേഹി സദ്ധാദീഹി പഞ്ചഹി ഇന്ദ്രിയേഹി സകലസംകിലേസതോ വിസുജ്ഝതി. പഞ്ഞിന്ദ്രിയമേവ ഹി അനഞ്ഞാതഞ്ഞസ്സാമീതിന്ദ്രിയാദീനി, ഇതരാനി ച അന്വയാനീതി.

ജാഗരസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.