൫. കതിഛിന്ദസുത്തവണ്ണനാ

൫. ഛിന്ദന്തോതി സമുച്ഛിന്ദന്തോ. കതി ഛിന്ദേയ്യാതി കിത്തകേ പാപധമ്മേ സമുച്ഛിന്ദേയ്യ, അനുപ്പത്തിധമ്മതം പാപേയ്യ. സേസപദേസുപീതി സേസേസുപി ദ്വീസു പദേസു. ജഹന്തോ കതി ജഹേയ്യ, ഭാവേന്തോ കതി ഉത്തരി ഭാവേയ്യാതി ഇമമത്ഥം ‘‘ഏസേവ നയോ’’തി ഇമിനാ അതിദിസതി. ചതുത്ഥപദസ്സ പന അത്ഥോ സരൂപേനേവ ദസ്സിതോ. അത്ഥതോ ഏകന്തി ഭാവത്ഥതോ ഏകം. യദി ഏവം കിമത്ഥം പരിയായന്തരം ഗഹിതന്തി ആഹ ‘‘ഗാഥാബന്ധസ്സ പനാ’’തിആദി. അത്ഥതോ ഏത്ഥ പുനരുത്തി അത്ഥേവാതി ആഹ ‘‘സദ്ദപുനരുത്തിം വജ്ജയന്തീ’’തി. സങ്ഗം അതിക്കമയതീതി സങ്ഗാതിഗോതി ആഹ ‘‘അയമേവത്ഥോ’’തി.

ഓരം വുച്ചതി കാമധാതു, പടിസന്ധിയാ പച്ചയഭാവേന തഞ്ച ഭജന്തീതി ഓരമ്ഭാഗിയാനി. തത്ഥ ച കമ്മം തബ്ബിപാകം സത്തേ ദുക്ഖം, കമ്മുനാ വിപാകം, സത്തേന ദുക്ഖം സംയോജേന്തീതി സംയോജനാനി, സക്കായദിട്ഠി-വിചികിച്ഛാ-സീലബ്ബതപരാമാസ-കാമരാഗ-പടിഘാ. ഉദ്ധം വുച്ചതി ചതസ്സോ അരൂപധാതുയോ, വുത്തനയേന തം ഭജന്തീതി ഉദ്ധമ്ഭാഗിയാനി, സംയോജനാനി രൂപാരൂപരാഗമാനുദ്ധച്ചാവിജ്ജാ. ആരോപിതവചനാനുരൂപേനേവ ഏവമാഹാതി ‘‘പഞ്ച ഛിന്ദേ പഞ്ച ജഹേ’’തി ഏവം കഥേസി തസ്സാ ദേവതായ സുഖഗ്ഗഹണത്ഥം. ന കേവലം തായ ദേവതായ വുത്തവചനാനുരൂപതോ ഏവ, അഥ ഖോ തേസു സംയോജനേസു വത്തബ്ബാകാരതോപീതി ദസ്സേതും ‘‘അഥ വാ’’തിആദി വുത്തം. തേന ഓരമ്ഭാഗിയസംയോജനാനി നാമ ഗരൂനി ദുച്ഛേദാനി ഗാള്ഹബന്ധനഭാവതോ, തസ്മാ താനി സന്ധായ ‘‘പഞ്ച ഛിന്ദേ’’തി വുത്തം.

ഉദ്ധമ്ഭാഗിയസംയോജനാനി പന ലഹൂനി സുച്ഛേദാനി ഹേട്ഠാ പവത്തിതാനുക്കമേന ഭാവനാനയേന പഹാതബ്ബതോ, തസ്മാ താനി സന്ധായ ‘‘പഞ്ച ജഹേ’’തി വുത്തം. തേനാഹ ‘‘പാദേസു ബദ്ധപാസസകുണോ വിയാ’’തിആദി. വിസേസന്തി ഭാവനാനം വിസേസം വിപസ്സനാഭാവനം ഭാവേന്തോ ഉപ്പാദേന്തോ വിപച്ചേന്തോ വഡ്ഢേന്തോ ച. സംസാരപങ്കേ സഞ്ജനട്ഠേന രാഗോ ഏവ സങ്ഗോ ‘‘രാഗസങ്ഗോ’’. ഏസ നയോ സേസേസുപി. യസ്മാ ഏത്ഥ രാഗ-മോഹ-ദിട്ഠി-തബ്ഭാഗിയസക്കായദിട്ഠി-സീലബ്ബതപരാമാസ-കാമരാഗാവിജ്ജാ അത്ഥതോ ഓഘാ ഏവ, ഇതരേ തദേകട്ഠാ, തസ്മാ ഭഗവാ സംയോജനപ്പഹാനസങ്ഗാതിക്കമേഹി ഓഘതരണം കഥേസി. ലോകിയലോകുത്തരാനി കഥിതാനി ‘‘ഭാവയേ’’തി പുബ്ബഭാഗായ മഗ്ഗഭാവനായ അധിപ്പേതത്താ.

കതിഛിന്ദസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.