൪. നന്ദകോവാദസുത്തവണ്ണനാ

൩൯൮. സങ്ഘസ്സ ഭാരം അകാസി ഉപായേന നന്ദകത്ഥേരസ്സ ഓവാദേന വിനേതബ്ബാനം ഭിക്ഖുനീനം വിനയത്ഥം. തേനാഹ ‘‘ഇമം പനാ’’തിആദി. പരിയായതി പവത്തതീതി പരിയായോ, പടിപാടീതി ആഹ – ‘‘പരിയായേനാതി വാരേനാ’’തി. അസ്സാതി നന്ദകത്ഥേരസ്സ. വദാപേസി അഞ്ഞേഹി അത്തനോ അനോകാസഭാവം. പരിയായേന ഓവദന്തീതി ഓവദിതും സമത്ഥാ ഭിക്ഖുനിയോ വാരേന ഓവദന്തി. ഇദം പരിയായേന ഓവദനം. ചിത്തം ഏകഗ്ഗം ഹോതി പസീദതി പുബ്ബചരിയസിദ്ധേന ഗാരവബഹുമാനേന ഗേഹസ്സിതപേമവസേന.

ഗോതമീതി മഹാപജാപതിഗോതമീ. സേട്ഠിസ്സാതി ബാരാണസിസേട്ഠിനോ.

തേതി പച്ചേകബുദ്ധേ. കിം നു ഖോതി പുച്ഛി ചിരതരകാലം പുഞ്ഞകിരിയായ പരിഭാവിതസന്താനതായ, പച്ചേകബുദ്ധേസു ച ഗാരവബഹുമാനതായ. ദുഗ്ഗതേഹിപി സക്കാ കാതുന്തി ദുഗ്ഗതേഹിപി യഥാവിഭവം കതാ കുടി തുമ്ഹാകം വസിതും സക്കാതി പുച്ഛി.

ഹത്ഥകമ്മം ദേഥാതി ഹത്ഥകമ്മം കത്വാ ദേഥാതി അത്ഥോ. ആനിസംസം ആചിക്ഖിത്വാതി ‘‘താദിസാനം മഹേസീനം കതം വേയ്യാവച്ചം അമ്ഹാകമ്പി ദീഘരത്തം ഹിതായ ഹോതി. ആവാസദാനഞ്ച നാമ മഹപ്ഫലം മഹാനിസംസം നിബ്ബത്തട്ഠാനേ മഹാസമ്പത്തിആവഹം ഭവിസ്സതീ’’തിആദിനാ ആനിസംസം ആചിക്ഖിത്വാ. ഗാള്ഹേന ഓവാദേന തജ്ജേത്വാതി, ‘‘ഇമേസു നാമ കരോന്തേസു ത്വം കസ്മാ ന കരോസി, മമ ജേട്ഠകദാസസ്സ ഭരിയഭാവം ന ജാനാസി. സബ്ബേഹിപി കരിയമാനസ്സ ഹത്ഥകമ്മസ്സ അകരണേ തുയ്ഹം ഇദഞ്ചിദഞ്ച ദുക്ഖം ആഗമിസ്സതീ’’തി ഭയേന തജ്ജേത്വാ. സതം സതം ഹുത്വാതി സതം സതം ദാസപുത്താ ഏകജ്ഝം ഹുത്വാ ഏകഞ്ച ഏകഞ്ച കുടിം കത്വാ അദാസി. ചങ്കമനാദിപരിവാരന്തി ചങ്കമനരത്തിട്ഠാനദിവാട്ഠാനഭോജനാദിപരിവാരട്ഠാനസഹിതം. ജഗ്ഗിത്വാ ഉപട്ഠാപേത്വാ. വിസ്സജ്ജാപേസീതി പരിച്ചജാപേസി. പരിവത്താപേത്വാതി ചേതാപേത്വാ. തിചീവരാനീതി സഹസ്സഗ്ഘനികാനി തിചീവരാനി കത്വാ അദാസി. കാലേന കാലന്തി കാലേ കാലേ, കിസ്മിഞ്ചി കാലേതി അത്ഥോ. രജ്ജേ ഠിതസ്സാതി സബ്ബഭൂതൂപകാരരജ്ജേ ഠിതസ്സ.

നന്ദകത്ഥേരോപീതി തദാ ജേട്ഠകദാസോ ഏതരഹി നന്ദകത്ഥേരോ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പത്തോ. ജേട്ഠകദാസിധീതാ …പേ… അഗ്ഗമഹേസിട്ഠാനേ ഠിതാതി മഹാപജാപതിഗോതമിം സന്ധായ വദതി. അയമായസ്മാ നന്ദകോതി അയമേവ സമുദാഗമതോ ആയസ്മാ നന്ദകത്ഥേരോ. ഏതാവ താ ഭിക്ഖുനിയോതി ഏതാവതാ സമുദാഗമതോ പഞ്ചസതാ ഭിക്ഖുനിയോ.

൩൯൯. ഹേതുനാതി ഞായേന അവിപരീതപടിപത്തിയാ. പുബ്ബഭാഗാ ഹി പുരിമാ പുരിമാ പടിപദാ പച്ഛിമായ കാരണം. യാഥാവസരസതോ ദിട്ഠന്തി യഥാഭൂതസഭാവതോ പച്ചക്ഖം വിയ.

൪൦൧. തം സഭാവം തംസഭാവന്തി തസ്സാ വേദനായ പച്ചയഭാവേന അനുരൂപം.

൪൦൩. പഠമതരംയേവ അനിച്ചാതി തസ്സാപി ഛായായ അനിച്ചഭാവോ പഠമതരംയേവ സിദ്ധോ. ന ഹി കദാചി അനിച്ചം നിസ്സായ പവത്തം കിഞ്ചി നിച്ചം നാമ അത്ഥീതി.

൪൦൪. അനുപഹനിത്വാതി അവിനാസേത്വാ. കഥം പന മംസകായം ചമ്മകായഞ്ച അവിനാസേത്വാ ഇതരേസം കന്തനം ഹോതീതി ബ്യതിരേകമുഖേന ദസ്സേതും, ‘‘തത്ഥാ’’തിആദി വുത്തം. ചമ്മം അല്ലിയാപേന്തോതി ചമ്മേ ലഗ്ഗാപേന്തോ ചമ്മപടിബദ്ധം കരോന്തോ. ചമ്മം ബദ്ധം കത്വാതി വിവരകാലേ ന ഫാലേന്തോ ചമ്മബദ്ധേ കത്വാ. ഏവം അകത്വാതി ഏവം മംസചമ്മകായാനം വിനാസനം അകത്വാ, വിലിമംസാദിവികന്തനേന അഞ്ഞമഞ്ഞം വിവേചേത്വാ. തത്ഥ വിലിമംസന്തി ചമ്മനിസ്സിതമംസം, പടിച്ഛന്നകിലോമകന്തി ച വദന്തി. ന്ഹാരൂതി സുഖുമന്ഹാരു. ബന്ധനന്തി ചമ്മമംസാനം സമ്ബന്ധം. തേനാഹ – ‘‘സബ്ബചമ്മേ ലഗ്ഗവിലിപനമംസമേവാ’’തി. അന്തരകിലേസമേവാതി അന്തരേ ചിത്തേ ജാതത്താ സത്തസന്താനന്തോഗധതായ അബ്ഭന്തരഭൂതകിലേസമേവ.

൪൦൫. തജ്ജം വായാമന്തി നിദസ്സനമത്തം ദട്ഠബ്ബം. തഥാ ഹി പുരിസേന കുഠാരിനാ ഛേജ്ജം ഛിന്ദിതേ ഛേജ്ജട്ഠാനസ്സ സല്ലക്ഖണം ഇച്ഛിതബ്ബം, തസ്സ പടിഘാതഭാവോ ഇച്ഛിതബ്ബോ, കായപരിളാഹാഭാവോ ഇച്ഛിതബ്ബോ, തസ്സ അവട്ഠാനം ഇച്ഛിതബ്ബം, കിച്ചന്തരേ അജ്ഝുപേക്ഖണം ഇച്ഛിതബ്ബം, ഏവം പഞ്ഞായ കിലേസേ ഛിന്ദന്തസ്സ യോഗിനോ വീരിയബലേന സദ്ധിം സതി-പീതി-പസ്സദ്ധി-സമാധി-ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഇച്ഛിതബ്ബന്തി ആഹ – ‘‘ഏവം ന വിനാ ഛഹി…പേ… സക്കോതീ’’തി.

൪൦൭. തേന കാരണേനാതി യേന താസം ഭിക്ഖുനീനം സാ ധമ്മദേസനാ സപ്പായാ, ആസേവനമന്ദതായ പന അജ്ഝാസയേന പരിപുണ്ണസങ്കപ്പാ ന ജാതായേവ; പുന തഥാ ദേസനായ സതി ആസേവനബലവതായ പരിപുണ്ണസങ്കപ്പാ ഭവിസ്സന്തി; തേന കാരണേന ത്വമ്പി താ ഭിക്ഖുനിയോ തേനേവ ഓവാദേന ഓവദേയ്യാസീതി.

൪൧൫. സബ്ബപച്ഛിമികാതി സബ്ബാസം കനിട്ഠാ സോതാപന്നാ, അനരിയാ തത്ഥ കാചി നത്ഥീതി അത്ഥോ. തേനാഹ – ‘‘സേസാ പന…പേ… ഖീണാസവാ ചാ’’തി. യദി ഏവന്തി അഖീണാസവാപി താദിസാ ഭിക്ഖുനീ അത്ഥി. ഏവം സതി സുക്ഖവിപസ്സകഭാവേനപി സതി ഖീണാസവഭാവേ അരിയസ്സ വിനയേ അപരിപുണ്ണസങ്കപ്പാവാതി അധിപ്പായേന ചോദേതി, ‘‘കഥം പരിപുണ്ണസങ്കപ്പാ’’തി? ഇതരോ അജ്ഝാസയപാരിപൂരിയാതി കാരണം വത്വാ, ‘‘യസ്സ ഹീ’’തിആദിനാ തമത്ഥം വിവരതി. അജ്ഝാസയപാരിപൂരിയാതി തത്ഥ അധിപ്പായപാരിപൂരിയാ, ന സബ്ബസോ ഗുണപാരിപൂരിയാതി അധിപ്പായോ. തേനാഹ ‘‘കദാ നു ഖോ’’തിആദി. ഏതേന പാദകജ്ഝാനസമ്മസിതജ്ഝാനാനം വിസദിസതായ പുഗ്ഗലസ്സ വിപസ്സനാകാലേ പവത്തഅജ്ഝാസയവസേന അരിയമഗ്ഗേ ബോജ്ഝങ്ഗമഗ്ഗങ്ഗഝാനങ്ഗാനം വിസേസതാതി അയമത്ഥോ ദീപിതോതി വേദിതബ്ബോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

നന്ദകോവാദസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ സമത്താ.