൩. മഹാകച്ചാനഭദ്ദേകരത്തസുത്തവണ്ണനാ

൨൭൯. ഉണ്ഹഭാവേന തപനതോ തപം ഉദകം ഏതസ്സാതി തപോദാ, രഹദോ. തേനാഹ ‘‘തത്തോദകസ്സ രഹദസ്സാ’’തി. സങ്ഖേപേന വുത്തമത്ഥം വിത്ഥാരതോ ദസ്സേതും, ‘‘വേഭാരപബ്ബതസ്സാ’’തിആദി വുത്തം. തതോ ഉദകരഹദതോ, തം രഹദം ഉപനിസ്സായാതി അത്ഥോ. നാഗഭവനാഗതോപി ഹി സോ രഹദോ തതോ ഉപരി മനുസ്സലോകേ ജലാസയേന സമ്ബദ്ധോ ഹോതി. തേന വുത്തം – ‘‘തപോദാ നാമ നദീ സന്ദതീ’’തി. ഏദിസാതി കുഥിതാ ഉണ്ഹാ, അന്വത്ഥനാമവസേന തപോദാതി ച വുച്ചതീതി അത്ഥോ. പേതലോകോതി പേതാനം വസനട്ഠാനം പച്ചേകനിരയം സന്ധായാഹ. ഇമസ്സ പന ആരാമസ്സാതി തപോദാരാമസ്സ. തതോതി തപോദാസങ്ഖാതനദിതോ. മഹാഉദകരഹദോതി മഹാഉദകഭരിതം പല്ലലം.

൨൮൦. സമിദ്ധോതി ഉളാരോ, പരിപുണ്ണോയേവാതി അത്ഥോ. ആദിമ്ഹി ബ്രഹ്മചരിയമസ്സാതി ആദിബ്രഹ്മചരിയോ, സോ ഏവ ആദിബ്രഹ്മചരിയകോ. തേനാഹ ‘‘പുബ്ബഭാഗപ്പടിപത്തിഭൂതോ’’തി. ‘‘അതീതം അനാഗതം പച്ചുപ്പന്ന’’ന്തി അദ്ധഭേദമുഖേന സങ്ഖതധമ്മബോധവചനം.

൨൮൨. കാമം ഖന്ധാദിവസേന വിഭജനം സാധാരണം, പഠമദുതിയചതുത്ഥസുത്തേസു പന ഖന്ധവസേന വിഭജനം കത്വാ ഇധ തഥാ അകത്വാ ഏവം ദേസനായ ഠപനം തതോ അഞ്ഞഥാ ആയതനവസേന വിഭജനത്ഥം. ഏവം വിഭിന്നാ ഹി സങ്ഖേപവിത്ഥാരതോ അനവസേസാ സമ്മസനുപഗാ ധമ്മാ വിഭജിത്വാ ദസ്സിതാ ഹോന്തി; അയം കിരേത്ഥ ഭഗവതോ അജ്ഝാസയോ ഥേരേന നയതോ ഗഹിതോതി ദസ്സേതും, ‘‘ഇമസ്മിം കിരാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ ദ്വാദസായതനവസേനേവ മാതികം ഠപേസീതി ലോകിയാനി ദ്വാദസായതനാനി ഏവ സന്ധായ മാതികം ഠപേസി, യഥാ തീസു സുത്തേസു ഖന്ധവസേന വിഭത്തം, ഏവം യദി ഭഗവതാ ഇധാപി വിഭജനം ഇച്ഛിതം സിയാ, തഥാ വിഭജേയ്യ, യസ്മാ പന തഥാ അവിഭജിത്വാവ ഗന്ധകുടിം പവിട്ഠോ, തസ്മാ ദ്വാദസായതനവസേനേവേത്ഥ വിഭജനം ഭഗവതാ ച അധിപ്പേതന്തി നയഗ്ഗാഹേ ഠത്വാ ഥേരോ വിഭജി. തേനാഹ – ‘‘നയം പടിലഭിത്വാ ഏവമാഹാ’’തി. ഭാരിയം കതന്തി ദുക്കരം കതം. അപദേ പദം ദസ്സിതം ആകാസേ പദം കതം സാധാരണസ്സ അത്ഥസ്സ വിസിട്ഠവിസയതായ ദസ്സിതത്താ. നികന്തിവിഞ്ഞാണന്തി നികന്തിതണ്ഹായ സമ്പയുത്തം വിഞ്ഞാണം, ‘‘ഛന്ദരാഗപ്പടിബദ്ധം ഹോതീ’’തി വചനതോ. മനോതി ഭവങ്ഗചിത്തം മനോദ്വാരികജവനാനം ദ്വാരഭൂതം.

൨൮൩. പത്ഥനാവസേന ഠപേസീതി പത്ഥനാവസേന ചിത്തം പവത്തേസി.

മഹാകച്ചാനഭദ്ദേകരത്തസുത്തവണ്ണനായ ലീനത്ഥപ്പകാസനാ

സമത്താ.